श्रुत्वा वाचं प्रजाभर्तुः प्रीतः प्रोवाच लोमशः । धन्योऽसि राजंस्ते भक्तिर्जाता त्रैलोक्यमातरि
राजाचे बोल ऐकून लोमश ऋषी आनंदित झाले आणि म्हणाले, "राजा, तू धन्य आहेस; त्रैलोक्यमातेवरील भक्ती तुझ्यात निर्माण झाली आहे."
सुरासुरनराराध्या या परा जगदम्बिका । तस्यां चेद्भक्तिरुत्पन्ना कार्यसिद्धिर्भविष्यति
"जगदंबा ही देव, दानव आणि माणसांनी पूजली जाते. तिच्यावर तुझी भक्ती निर्माण झाली असेल, तर तुझे कार्य नक्कीच पूर्ण होईल."
अतस्त्वां श्रावयिष्यामि श्रीमद्भागवतं नृप । यस्य श्रवणमात्रेण न किंचिदपि दुर्लभम्
"म्हणून, राजा, मी तुला हे श्रीमद्भागवत पुराण सांगणार आहे. फक्त ते ऐकल्याने काहीही अशक्य राहत नाही."
इत्युक्त्वा सुदिने ब्रह्मन्कथारंभमथाकरोत् । पंचकृत्वः स शुश्राव विधिवद्भार्यया सह
असे म्हणून, शुभ दिवशी त्या ऋषीने कथा सुरू केली. राजा आणि त्याची पत्नी दोघांनीही ती विधिपूर्वक पाच वेळा ऐकली.
समाप्तिदिवसे राजा पुराणं च मुनिं तथा । पूजयामास धर्मात्मा मुदा परमया युतः
कथा पूर्ण झाल्यावर, धर्मनिष्ठ राजाने अत्यंत आनंदाने त्या पुराणाची आणि ऋषींची पूजा केली.
हुत्वा नवार्णमंत्रेण भोजयित्वा कुमारिकाः । वाडवांश्च सपत्नीकान्दक्षिणाभिरतोषयत्
त्याने नवाक्षरी मंत्राने होम केला, कुमारिका आणि विवाहित जोडप्यांना जेवू घातले आणि त्यांना दान देऊन संतुष्ट केले.
अथ कालेन कियता भगवत्याः प्रसादतः । गर्भं दधार सा राज्ञी लोककल्याणकारकम्
नंतर काही काळाने, देवीच्या कृपेने, राणीच्या पोटी जगाच्या कल्याणासाठी गर्भ राहिला.
पुण्येऽथ समये प्राप्ते ग्रहैः सुस्थानसंगतैः । सर्वमंगलसंपन्ने रेवती सुषुवे सुतम्
शुभ वेळ आली, ग्रहांची स्थिती उत्तम होती आणि सर्व शुभ चिन्हे होती, तेव्हा रेवतीने पुत्राला जन्म दिला.
श्रुत्वा पुत्रस्य जननं स्नात्वा राजा मुदान्वितः । स सुवर्णांभसा चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः
पुत्र जन्माला आल्याचे ऐकून, राजा आनंदाने स्नान करून सुवर्णमिश्रित पाण्याने जातकर्मादी विधी केले.
यथाविधि च दानानि दत्त्वा विप्रानतोषयत् । कृतोपनयनं राजा सांगान्वेदानपाठयत्
नियमाप्रमाणे दान देऊन ब्राह्मणांना संतुष्ट केले आणि उपनयन करून पुत्राला सर्व वेद शिकवले.
सर्वविद्यानिधिर्जातौ धर्मिष्ठोऽस्त्रविदां वरः । धर्मस्य वक्ता कर्त्ता च रैवतो नाम वीर्यवान्
सर्व विद्या ज्याच्यात आहेत, धर्मनिष्ठ, अस्त्रविद्येत सर्वांत श्रेष्ठ, धर्माचे बोलणारे आणि करणारे, आणि पराक्रमी — त्याचे नाव रैवत असे होते.
नियुक्तवानथ ब्रह्मा रैवतं मानवे पदे । मन्वन्तराधिपः श्रीमान्गां शशास स धर्मतः
मग ब्रह्मदेवांनी रैवताला मनूच्या पदावर नेमले; त्या मन्वंतराचा तेजस्वी अधिपती म्हणून त्याने धर्माने राज्य केले.
इत्थं देव्याः प्रभावोऽयं संक्षेपेणोपवर्णितः । पुराणस्य च माहात्म्यं को वक्तुं विस्तरात्क्षमः
अशा प्रकारे देवीची महती थोडक्यात सांगितली आहे; या पुराणाचे मोठेपण पूर्णपणे कोण सांगू शकेल?
सूत उवाच। कुंभयोनिस्तु माहात्म्यं विधिं भागवतस्य च । श्रुत्वा कुमारं चाभ्यर्च्य स्वाश्रमं पुनराययौ
सूतमुनी म्हणाले: कुंभातून जन्मलेल्याकडून भागवताची महती आणि विधी ऐकून, कुमाराची पूजा करून, तो पुन्हा आपल्या आश्रमात परत गेला.
इदं मया भागवतस्य विप्रा माहात्म्यमुक्तं भवतां समक्षम् । शृणोति भक्त्या पठतीह भोगान्भुक्त्वाऽखिलान्मुक्तिमुपैति चांते
हे ब्राह्मणहो, मी तुमच्यासमोर भागवताची महती सांगितली; जो कोणी हे भक्तीने ऐकतो किंवा वाचतो, तो सर्व सुखे उपभोगून शेवटी मुक्ती प्राप्त करतो.
अथ पञ्चमोऽध्यायः ऋषय ऊचुः। सूत सूत महाभाग श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । अधुना श्रोतुमिच्छामः पुराणश्रवणे विधिम्
ऋषी म्हणाले: सूताजी, आम्ही ही श्रेष्ठ महती ऐकली; आता आम्हाला पुराण ऐकण्याचा विधी जाणून घ्यायची इच्छा आहे.
सूत उवाच। श्रूयतां मुनयः सर्वे पुराणश्रवणे विधिम् । नराणां शृण्वतां येन सिद्धिः स्यात्सार्वकामिकी
सूतमुनी म्हणाले: सर्व ऋषिजनहो, पुराण ऐकण्याचा विधी ऐका, ज्यामुळे ऐकणाऱ्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
आदौ दैवज्ञमाहूय मुहूर्तं कल्पयेत्सुधीः । आरभ्य शुचिमासं तु मासषट्कं शुभावहम्
सर्वप्रथम, एखाद्या जाणकाराला बोलावून शुभ मुहूर्त ठरवावा; शुद्ध महिन्यात सुरुवात करून, सहा महिने हा विधी चालू द्यावा, त्यामुळे शुभ फल मिळते.
हस्ताश्विमूलपुष्यर्क्षे ब्रह्ममैत्रेन्दुवैष्णवे । सत्तिथौ शुभवारे च पुराणश्रवणं शुभम्
हस्त, अश्विनी, मूल, पुष्य, ब्रह्म, मैत्र, इंदु आणि वैष्णव या नक्षत्रांमध्ये, शुभ तिथी आणि वाराला, पुराण ऐकणे अत्यंत शुभ असते.
गुरुभाद्वेद४वेदा४ब्ज१शरां५गा६ब्धि४गुणैः४क्रमात् । धर्माप्तिरिन्दिराप्राप्तिः कथासिद्धिः परं सुखम्
गुरू, भद्र, वेद, अब्ज, शारंग, आणि अभिधिगुण या गुणांनुसार, धर्म, लक्ष्मी, कथेस यश आणि परम आनंद मिळतो.
पीडाऽथ भूपतिभयं ज्ञानप्राप्तिः क्रमात्फलम् । पुराणश्रवणे चक्रं शोधयेच्छिवभाषितम्
नंतर, दुःखातून मुक्ती, राजांचा भय नाहीसा होणे, ज्ञानप्राप्ती आणि इतर फळे मिळतात; पुराण ऐकताना, शिवाने सांगितल्याप्रमाणे मंडळ शुद्ध करावे.
अथवा प्रीतये देव्या नवरात्रचतुष्टये । शृणुयादन्यमासेऽपि तिथिवारर्क्षशोधिते
किंवा देवीच्या आनंदासाठी, कोणत्याही महिन्यात, विशेषतः चार नवरात्रांमध्ये, तिथी, वार आणि नक्षत्र शुद्ध करून ऐकावे.
संभारं तादृशं कार्यं विवाहादौ च यादृशम् । नवाह्यज्ञे चाप्यस्मिन्विधेयं यत्नतो बुधैः
लग्न किंवा इतर समारंभात जशी तयारी होते, तशीच सर्व व्यवस्था करावी; या यज्ञात, ज्ञानी लोकांनी सर्व विधी काळजीपूर्वक पार पाडावेत.
सहाया बहवः कार्या दम्भलोभविवर्जिताः । चतुराश्च वदान्याश्च देवीभक्तिपरा नराः
सहाय्यक भरपूर असावेत, जे कपट आणि लोभापासून दूर, चतुर, उदार आणि देवीभक्त असावेत.
प्रेष्या यत्नेन वार्तेयं देशे देशे जने जने । आगन्तव्यमिहावश्यं कथा देव्या भविष्यति
प्रत्येक प्रदेशात आणि प्रत्येक व्यक्तीकडे, दूतांनी ही वार्ता मन लावून पोहोचवावी; कारण देवीची कथा येथे होणार आहे, सर्वांनी येथे यायलाच हवे.
सौराश्च गाणपत्याश्च शैवाः शाक्ताश्च वैष्णवाः । सर्वेषामपि सेव्येयं यतो देवाः सशक्तयः
सूर्य, गणपती, शिव, शक्ती आणि विष्णू यांच्या भक्तांनी — सर्वांनी येथे सहभागी व्हावे, कारण येथे सर्व देवतांची आणि त्यांच्या शक्तींची सेवा होते.
श्रीमद्देवीभागवतपीयूषरसलोलुपैः । आगंतव्यं विशेषेण कथार्थं प्रेमतत्परैः
श्रीमद् देवीभागवताचा अमृतरस ऐकायला उत्सुक, विशेषतः कथेला प्रेमाने समर्पित असणाऱ्यांनी येथे यावे.
ब्राह्मणाद्याश्च ये वर्णाः स्त्रियश्चाश्रमिणस्तथा । सकामाश्चापि निष्कामाः पातव्यं तैः कथामृतम्
ब्राह्मण आणि इतर सर्व जाती, स्त्रिया, विविध आश्रमातील लोक, इच्छा असो वा नसो — सर्वांनी या कथामृताचा आस्वाद घ्यावा.
नावकाशः कदाचित्स्यान्नवाहश्रवणेऽपि तैः । आगंतव्यं यथाकालं यज्ञे पुण्या क्षणस्थितिः
त्यांना कधीही जेवणाबद्दल ऐकायला देखील संधी मिळू नये. यज्ञासाठी योग्य वेळीच यावे आणि तिथे थोड्याच वेळासाठी, पुण्य मिळवण्यासाठी थांबावे.
विनयेनैव कर्त्तव्यमेवमाकारणं नृणाम् । आगतानां च कर्त्तव्यं वासस्थानं यथोचितम्
सर्व व्यवहार नम्रतेनेच करावेत. आलेल्यांसाठी योग्य अशी निवासाची सोय करावी.