दुर्वासास्तु मुनिः प्राप्तश्चातुर्मास्ये स्थितो द्विजः । परिचर्या कृता कुन्त्या मुनिस्तोषं जगाम ह
दुर्वासा ऋषी चातुर्मास्याच्या काळात आले. कुंतीने त्यांची सेवा केली आणि त्यामुळे ऋषी अत्यंत संतुष्ट झाले.
ददौ मन्त्रं शुभं तस्यै येनाहूतः सुरः स्वयम् । समायाति तथा कामं पूरयिष्यति वाञ्छितम्
त्यांनी तिला एक पवित्र मंत्र दिला, ज्यामुळे तिने कोणत्याही देवतेला बोलावले, तर तो देव स्वतः येईल आणि तिची इच्छा पूर्ण करील.
गते मुनौ ततः कुन्ती निश्चयार्थं गृहे स्थिता । चिन्तयामास मनसा कं सुरं समचिन्तये
ऋषी निघून गेल्यावर, कुंती घरात राहून त्या मंत्राची परीक्षा घ्यायचे ठरवते. मनात विचार करते, कोणत्या देवतेला बोलावू?
उदितश्च तदा भानुस्तया दृष्टो दिवाकरः । मन्त्रोच्चारं तया कृत्वा चाहूतस्तिग्मगुस्तदा
तेव्हा सूर्य उगवला आणि तिने त्याला पाहिले. कुंतीने मंत्र उच्चारून त्या तेजस्वी सूर्यदेवाला बोलावले.
मण्डलान्मानुषं रूपं कृत्वा सर्वातिपेशलम् । अवातरत्तदाकाशात्समीपे तत्र मन्दिरे
सूर्याने आपल्या तेजस्वी मंडळातून अत्यंत सुंदर मानव रूप घेतले आणि आकाशातून उतरून त्या दालनात तिच्या समोर प्रकट झाला.
दृष्ट्वा देवं समायान्तं कुन्ती भानुं सुविस्मिता । वेपमाना रजोदोषं प्राप्ता सद्यस्तु भामिनी
देवता सूर्य तिला समोर येताना पाहून कुंती फारच आश्चर्यचकित झाली. ती थरथर कापू लागली आणि स्त्रीत्वाचा परिणाम तिला त्वरित जाणवला.
कृताञ्जलिः स्थिता सूर्यं बभाषे चारुलोचना । सुप्रीता दर्शनेनाद्य गच्छ त्वं निजमण्डलम्
कुंतीने हात जोडून, सुंदर डोळ्यांनी सूर्याला म्हटले, "तुमचं आजचं दर्शन मला फार आनंददायक झालं. आता तुम्ही तुमच्या लोकांत परत जा."
सूर्य उवाच आहूतोऽस्मि कथं कुन्ति त्वया मन्त्रबलेन वै । न मां भजसि कस्मात्त्वं समाहूय पुरोगतम्
सूर्य म्हणाला, "कुंती, तुझ्या मंत्राच्या सामर्थ्याने मी इथे आलो आहे. पण तू मला बोलावूनही माझी पूजा का करत नाहीस?"
कामार्तोऽस्म्यसितापाङ्गि भज मां भावसंयुतम् । मन्त्रेणाधीनतां प्राप्प्तं क्रीडितुं नय मामिति
"काळ्या डोळ्यांनो, मी तुझ्या प्रेमाने आकंठ झालो आहे. भक्तीभावाने माझ्याशी एकरूप हो. तुझ्या मंत्रामुळे मी तुझ्या अधीन झालो आहे—माझा स्वीकार कर."
कुन्त्युवाच ॥ कन्यास्म्यहं तु धर्मज्ञ सर्वसाक्षिन्नमाम्यहम् । तवाप्यहं न दुर्वाच्या कुलकन्यास्मि सुव्रत
कुंती म्हणाली, "मी अजूनही कुमारिका आहे, धर्म जाणणाऱ्या सूर्यदेवा, आणि सर्वांचा साक्षीदार असलेल्या तुम्हाला मी वंदन करते. मी कुलीन घरातील कन्या आहे, म्हणून माझ्यावर कुणीही दोष ठेवू नये."
सूर्य उवाच लज्जा मे महती चाद्य यदि गच्छाम्यहं वृथा । वाच्यतां सर्वदेवानां यास्याम्यत्र न संशयः
सूर्य म्हणाला, "आज मी जर असंच परत गेलो, तर मला फार लाज वाटेल; आणि मग सर्व देवांच्या चर्चेचा विषय मी बनेन, यात शंका नाही."
शप्स्यामि तं द्विजं चाद्य येन मन्त्रः समर्पितः । त्वां चापि सुभृशं कुन्ति नोचेन्मां त्वं भजिष्यसि
"आज मी त्या ब्राह्मणाला शाप देईन ज्याने तुला हा मंत्र दिला, आणि तुलाही, कुंती, जर तू माझा स्वीकार केला नाहीस तर."
कन्याधर्मः स्थिरस्ते स्यान्न ज्ञास्यन्ति जनाः किल । मत्समस्तु तथा पुत्रो भविता ते वरानने
"तुझं कौमार्य अबाधित राहील; कुणालाही हे कळणार नाही, सुंदर मुखी. आणि तुझ्या पोटी माझ्यासारखा पुत्र जन्माला येईल."
इत्युक्त्वा तरणिः कुन्तीं तन्मनस्कां सुलज्जिताम् । भुक्त्वा जगाम देवेशो वरं दत्त्वातिवाञ्छितम्
असं सांगून, सूर्याने मनात गोंधळलेल्या आणि लाजलेल्या कुंतीशी संग केला, तिला इच्छित वर दिला आणि मग निघून गेला.
गर्भं दधार सुश्रोणी सुगुप्ते मन्दिरे स्थिता । धात्री वेद प्रिया चैका न माता न जनस्तथा
ती सुंदर नितंबांची कुंती गुप्त ठिकाणी राहून गर्भ धारण करून होती; फक्त धाई आणि तिची एक जिवलग मैत्रीण यांनाच हे माहीत होतं—आईला किंवा इतर कुणालाही नव्हतं.
गुप्तः सद्मनि पुत्रस्तु जातश्चातिमनोहरः । कवचेनातिरम्येण कुण्डलाभ्यां समन्वितः
तो मुलगा घरात गुपचूप जन्मला, फारच देखणा होता, तेजस्वी कवच आणि कुंडलांनी शोभायमान.
द्वितीय इव सूर्यस्तु कुमार इव चापरः । करे कृत्वाथ धात्रेयी तामुवाच सुलज्जिताम्
तो मुलगा जणू दुसरा सूर्यच वाटत होता, किंवा एखादा दिव्य कुमार. मग कुंतीने त्याला धाईच्या हातात दिलं आणि लाजून तिला सांगितलं.
कां चिन्तां करभोरु त्वमाधत्सेऽद्य स्थितास्म्यहम् । मञ्जूषायां सुतं कुन्ती मुञ्चन्ती वाक्यमब्रवीत्
"कशाला काळजी करतेस, बारीक बाहू वाली? मी इथेच आहे," असं धाईने म्हटलं. कुंतीने मुलाला पेटीत ठेवून म्हणाली—
किं करोमि सुतार्ताहं त्यजे त्वां प्राणवल्लभम् । मन्दभाग्या त्यजामि त्वां सर्वलक्षणसंयुतम्
"मी काय करू? मुलासाठी व्याकुळ झाले आहे. तुला, माझ्या जीवापेक्षा प्रिय असलेल्या बाळा, मला सोडावं लागतंय. मी दुर्दैवी आहे, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त असलेल्या तुला सोडते."
पातुत्वां सगुणागुणा भगवती सर्वेश्वरी चाम्बिका स्तन्यं सैव ददातु विश्वजननी कात्यायनी कामदा । द्रक्ष्येऽहंमुखपङ्कजं सुललितं प्राणप्रियार्हं कदा त्यक्त्वा त्वां विजने वने रविसुतं दुष्टा यथा स्वैरिणी
"सगुण-निर्गुण भगवती, सर्वांची आई अंबिका तुला राखो. विश्वजननी, कामदायिनी कात्यायनी तुला दूध पाजो. तुझं सुंदर कमळासारखं मुख, माझ्या प्राणाहून प्रिय असलेलं, मी कधी पाहीन? तुला, सूर्यपुत्रा, या एकाकी अरण्यात सोडून मी जणू पापी स्त्री आहे."
पूर्वस्मिन्नपि जन्मनि त्रिजगतां माता न चाराधिता न ध्यातं पदपङ्कजं सुखकरं देव्याः शिवायाश्चिरम् । तेनाहं सुत दुर्भगास्मि सततं त्यक्त्वा पुनस्त्वां वने तप्स्यामि प्रिय पातकं स्मृतवती बुद्ध्या कृतं यत्स्वयम्
"मागच्या जन्मी मी त्रैलोक्यजननी देवीची पूजा केली नाही, तिच्या सुखदायक पादकमळांची ध्यानही केली नाही. म्हणून, मुला, मी नेहमीच दुर्दैवी आहे; तुला पुन्हा या वनात सोडून मी तप करीन, आणि मी जाणूनबुजून केलेल्या या पापाची आठवण ठेवीन."
सूत उवाव इत्युक्त्या तं सुतं कुन्ती मञ्जूषायां धृतं किल । धात्रीहस्ते ददौ भीता जनदर्शनतस्तथा
सूतम्हणतो: असं म्हणून कुंतीने मुलाला पेटीत ठेवून, लोकांना कळू नये म्हणून घाबरून तो धाईच्या हातात दिला.
स्नात्वा त्रस्ता तदा कुन्ती पितृवेश्मन्युवास सा । मञ्जूषा वहमाना च प्राप्ता ह्यधिरथेन वै
नंतर कुंतीने स्नान केलं आणि वडिलांच्या घरी राहिली; ती पेटी तिने पाठवली होती, ती अधिरथाला सापडली.
राधा सूतस्य भार्या वै तयासौ प्रार्थितः सुतः । कर्णोऽभूद्बलवान्वीरः पालितः सूतसद्मनि
राधा, सूताची पत्नी, तिला मुलगा हवा होता; म्हणून तो वीर, बलवान कर्ण सूताच्या घरी वाढला.
कुन्ती विवाहिता कन्या पाण्डुना सा स्वयम्वरे । माद्री चैवापरा भार्या मद्रराजसुता शुभा
कुंती ह्या कन्येने स्वतःच्या स्वयंवरात पांडूशी विवाह केला. दुसरी पत्नी माद्री, ही मद्रराजाची शुभ कन्या होती.
मृगयां रममाणस्तु वने पाण्डुर्महाबलः । जघान मृगबुद्ध्या तु रममाणं मुनिं वने
पांडू, मोठ्या ताकदीचा, एकदा जंगलात शिकार करत असताना, हरिण समजून एका ऋषीला मारून टाकतो.
शप्तस्तेन तदा पाण्डुर्मुनिना कुपितेन च । स्त्रीसङ्गं यदि कर्तासि तदा ते मरणं धुवम्
त्या वेळी रागावलेल्या त्या ऋषीने पांडूला शाप दिला, "तू जर स्त्रीसंग केलास, तर तुला नक्कीच मृत्यू येईल."
इति शप्तस्तु मुनिना पाण्डुः शोकसमन्वितः । त्यक्त्वा राज्यं वने वासं चकार भृशदुःखितः
ऋषीच्या या शापामुळे पांडू फार दुःखी झाला. त्याने आपले राज्य सोडले आणि मोठ्या दुःखात जंगलात राहू लागला.
कुन्ती माद्री च भार्ये द्वे जग्मतुः सह सङ्गते । सेवनार्थं सतीधर्मं संश्रिते मुनिसत्तमाः
कुंती आणि माद्री या दोन्ही पत्नी त्याच्यासोबत गेल्या. त्या त्याची सेवा आणि सतीधर्म पाळण्यासाठी, तसेच श्रेष्ठ ऋषींच्या सोबतीने, त्याच्यासोबत राहू लागल्या.
गङ्गातीरे स्थितः पाण्डुर्मुनीनामाश्रमेषु च । शृण्वानो धर्मशास्त्राणि चकार दुश्चरं तपः
गंगेच्या काठी पांडू ऋषींच्या आश्रमात राहू लागला. तिथे तो धर्मशास्त्र ऐकत असे आणि कठोर तप करत असे.