शंतनुर्नाम राजर्षिस्तस्य भार्या भवानघे
हे निष्पाप देवी, शांतनु नावाचा एक राजर्षी आहे; तू त्याची पत्नी होशील.
एवं शापविनिर्मोक्षो भविता नात्र संशयः
अशा प्रकारे शापातून मुक्ती मिळेल, यात काहीही शंका नाही.
गंगाऽपि निर्गता देवी चिंत्यमाना पुनः पुनः
गंगा देवी वारंवार आठवली गेल्यामुळे तीही पृथ्वीवर उतरली.
शंतनुर्नाम राजर्षिर्धर्मात्मा सत्यसंगरः
शांतनु नावाचा एक धर्मात्मा आणि सत्यप्रतिज्ञ राजर्षी होता.
तदा च सलिलात्तस्मान्निःसृता वरवर्णिनी
त्या वेळी त्या पाण्यातून एक अत्यंत सुंदर स्त्री प्रकट झाली.
अंके स्थितां स्त्रियं चाह मापृष्ट्वा किं वरानने
ती स्त्री त्याच्या मांडीवर बसली असता, तो तिला काहीही विचारल्याशिवाय म्हणाला, 'हे सुंदर मुखवाली!'
सा तमाह वरारोहा यदर्थं राजसत्तम
ती तेजस्विनी स्त्री म्हणाली, 'राजश्रेष्ठा, तुम्ही मला कशासाठी बोलावले आहे?'
तामवोचदथो राजा रूपयौवनशालिनीम् 2.3.
तेव्हा राजा त्या रूपवान व तरुण स्त्रीला म्हणाला,
स्थिता दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्य च भामिनि
'हे सुंदर स्त्री, तू माझ्या उजव्या मांडीला बिलगून बसली आहेस.'
स्नुषा मे भव कल्याणि जाते पुत्रेऽतिवाञ्छिते
'हे मंगलमयी, माझ्या फार इच्छित पुत्राचा जन्म झाला की, तू माझी सून हो.'
तथेत्युक्ता गता सा वै कामिनी दिव्य दर्शना
त्या दिव्य सौंदर्य असलेल्या कामिनीने 'तसेच होईल' असे म्हणून तेथून निघून गेली.
ततः कालेन कियता जाते पुत्रे वयस्विनि
काही काळानंतर, हे तरुणी, त्या राजाला एक पुत्र झाला.
वृत्तांतं कथयित्वा तु पुनरूचे निजं सुतम्
सर्व घडलेली गोष्ट सांगून, त्याने पुन्हा आपल्या मुलाशी बोलले.
कामयाना वरारोहा ता भजेथा मनोरमाम्
'हे तेजस्वी, तुझ्या मनात तिची इच्छा असेल तर, तू त्या मनोहारी स्त्रीला स्वीकार.'
धर्मपत्नीं च तां कृत्वा भविता त्वं सुखी किल एवं संदिश्य तं पुत्रं भूपतिः प्रीतमानसः
'तिला धर्मपत्नी म्हणून स्वीकारशील तर तू नक्कीच सुखी होशील.' असे सांगून राजा आनंदाने आपल्या मुलाला उपदेश करू लागला.
दत्त्वा राज्यश्रियं सर्वां वनं राजा विवेश ह
राजाने सर्व राजवैभव देऊन, तो वनात गेला.
जगाम स्वर्गं राजाऽसौ देहं त्यक्त्वा स्वतेजसा
त्या राजाने आपल्या तेजाने देह सोडून स्वर्ग गाठला.
प्रजां वै पालयामास धर्मदंडो महीपतिः ।। 2.3.
तो धर्माची काठी हाती घेऊन प्रजेला रक्षण करू लागला.
देवव्रतोत्पतिवर्णनम् सूत उवाच बभूव मृगयाशीलो निघ्नन्व्याघ्रान्मृगान्नृपः
देवव्रताचा जन्म कसा झाला याचे वर्णन सूतमुनी म्हणाले: तो राजा शिकारीला फारच आसक्त होता, वाघ आणि हरणे मारत असे.
स कदाचिद्वने घोरे गंगातीरे चरन्नृपः
एकदा तो राजा भयंकर अरण्यात, गंगेच्या काठी फिरत होता.
दृष्ट्वा तां नृपतिर्मग्नः पित्रोक्तेयं वरानना
तीला पाहताच राजा तिच्या रूपावर मोहित झाला; हे सुंदर मुखवाली, हीच ती स्त्री आहे असे त्याच्या वडिलांनी सांगितले होते.
पिबन्मुखांबुजं तस्या न तृप्तिमग्मन्नृपः
तिच्या कमळासारख्या मुखातील पाणी पित असताना, त्या राजाची तृष्णा काही केल्या भागली नाही.
महाभिषं साऽपि मत्वा प्रेमयुक्ता बभूव ह
तीसुद्धा त्यांना महाभिष समजून प्रेमाने भरून गेली.
वीक्ष्य तामसितापांगीं राजा प्रीतमना भृशम्
काळ्या डोळ्यांच्या कडा असलेल्या तिला पाहून राजा मनापासून अत्यंत आनंदी झाला.
देवी वा त्वं च वामोरु मानुषी वा वरानने
सुंदर नितंब असलेल्या सुंदरी, तू देवी असशील किंवा माणूस असशील,
याऽसि काऽसि वरारोहे भार्या मे भव सुंदरि
तू कोण असलीस, सुंदर कटी असलेल्या सुंदरी, माझी पत्नी हो.
सूत उवाच महाभिषं समुत्पन्नं नृपं जानाति जाह्नवी
सूतम्हणाला: गंगा जाणत होती की हा राजा म्हणजे पुन्हा जन्मलेला महाभिष आहे.
पूर्वप्रेमसमायोगाच्छ्रुत्वा वाचं नृपस्य ताम् 2.4.
पूर्वीच्या प्रेमाच्या नात्यामुळे, राजाचे शब्द ऐकून,
स्त्र्युवाच का न वांछति चार्वंगी भावित्वात्सदृशं पतिम्
स्त्री म्हणाली: सुंदर अंग असलेल्या कोणत्या स्त्रीला योग्य पती मिळावा असे वाटत नाही?
वाग्बंधेन नृपश्रेष्ठ चरिष्यामि पतिं किल
राजांनो, मी तुझ्याशी वचनबद्धतेने पत्नी होईन.