जुगुप्सितमिदं कर्म स कथं कृतवान्मुनिः
हा निंदा करण्यासारखा कर्म त्या ऋषींनी कसा केला?
व्यास शिष्योऽसि मेधाविन्संदेहं छेत्तुमर्हसि
व्यासा, तू त्यांचा शिष्य आणि बुद्धिमान आहेस; त्यामुळे हा संशय दूर करायला हवे.
सूत उवाच सत्यवान्धर्मशीलश्च चक्रवर्ती नृपोत्तमः
सूतो म्हणाला: सत्यवंत हे धर्मशील आणि सर्वश्रेष्ठ राजा, सम्राट होते.
अश्वमेधसहस्रेण वाजपेयशतेन च ।। तोषयामास देवेंद्रं स्वर्गं प्राप महामतिः
त्यांनी हजार अश्वमेध यज्ञ आणि शंभर वाजपेय यज्ञ करून देवेंद्राला संतुष्ट केले आणि मोठ्या बुद्धीने स्वर्ग प्राप्त केला.
एकदा ब्रह्मसदनं गतो राजा महाभिषः
एकदा राजा महाभिष ब्रह्माच्या सभेत गेले.
गंगा महानदी तत्र संस्थिता सेवितुं विभुम्
तेथे गंगा ही महानदी प्रभूची सेवा करण्यासाठी उपस्थित होती.
अधोमुखाः सुराः सर्वे न विलोक्यैव तां स्थिताः
सर्व देवांनी आपली तोंडे खाली वळवली आणि तिच्याकडे पाहिले नाही.
साऽपि तं प्रेमसंयुक्तं नृपं ज्ञातवती नदी 2.3.
त्या नदीने प्रेमाने भरलेल्या त्या राजाला ओळखले.
ब्रह्मा चुकोप तौ तूर्णं शशाप च रुषाऽन्वितः
ब्रह्मदेव दोघांवर रागावले आणि संतापाने त्यांना शाप दिला.
पुण्येन महताऽऽविष्टस्त्वमवाप्स्यसि सर्वथा
तू मोठ्या पुण्याने युक्त होऊन नक्कीच जन्म घेशील.
विमनस्कौ तु तौ तूर्णं निःसृतौ ब्रह्मणोंऽतिकात्
मनात खिन्न होऊन ते दोघे ब्रह्मदेवाच्या समोरून लगेच निघून गेले.
प्रतीपं चिंतयामास पितरं पुरुवंशजम्
त्यांनी आपल्या पुरुवंशातील वडील प्रतिप यांचा विचार केला.
वसिष्ठस्याऽऽश्रमं प्राप्ता रममाणा यदृच्छया
ते योगायोगाने रमणारे वसिष्ठांच्या आश्रमात पोहोचले.
द्यौर्नामा तस्य भार्याऽथ नंदिनीं गां ददर्श ह
त्यांची पत्नी द्यौ असे नावाची होती; तिने नंदिनी या गायीला पाहिले.
द्यौस्तामाह वसिष्ठस्य गौरियं शृणु सुंदरि
द्यौ तिला म्हणाली, 'सुन, सुंदरिये, ही वसिष्ठांची गाय आहे.'
अयुतायुर्भवेन्यूनं सदैवाऽगतयौवनः
तिचे आयुष्य दहा हजार वर्षांपेक्षा कमी असेल आणि ती नेहमी तरुण राहील.
उशीनरस्य राजर्षेः पुत्री परमशोभना
उशीनर नावाच्या राजर्षीची कन्या अतिशय सुंदर होती.
आनयस्वाऽऽश्रमश्रेष्ठं नंदिनीं कामदां शुभाम् 2.3.
नंदिनी ही शुभ आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारी गाय या श्रेष्ठ आश्रमात आणा.
मानुषेषु भवेदेका जरारोगविवर्जिता
माणसांमध्ये तीच एक अशी होती जिला म्हातारपण आणि आजारपण कधीच येणार नव्हते.
अवमन्य मुनिं दांतं पृथ्वाद्यैः सहितोऽनघः
त्याने पृथ्वी आणि इतरांसह त्या संयमी ऋषीचा अवमान केला, जरी तो निर्दोष होता.
आजगामाऽऽश्रमपदं फलान्यादाय सत्वरः
तो पटकन फळे घेऊन आश्रमात आला.
मृगयामास तेजस्वी गह्वरेषु वनेष्वपि
तेजस्वी तो जंगली गुहांमध्ये आणि वनात शिकार करू लागला.
वारुणिश्चापि विज्ञाय ध्यानेन वसुभिर्हृताम्
वरुणाने ध्यान करून वसुंनी ती वस्तू घेतली आहे हे ओळखले.
तस्मात्सर्वे जनिष्यंति मानुषेषु न संशयः
म्हणून ते सर्वजण नक्कीच माणसांमध्ये जन्म घेतील.
श्रुत्वा विमनसः सर्वे प्रययुर्दुःखिताश्च ते
हे ऐकून ते सगळे खिन्न झाले आणि दु:खी मनाने निघून गेले.
प्रसादयंतस्तमृषिं वसव शरणं गताः
वसु त्या ऋषीकडे जाऊन त्यांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न करू लागले आणि त्यांच्याकडे आश्रय मागितला.
अनुसंवत्सरं सर्वे शापमोक्षमवाप्स्यथ
एक वर्षानंतर तुम्हा सर्वांना शापातून मुक्ती मिळेल.
तस्माद्द्यौर्मानुषे देहे दीर्घकालं वसिष्यति 2.3.
म्हणून द्यौ: माणसाच्या देहात खूप काळ राहील.
ऊचुस्तां प्रणताः सर्वे शप्तां चिंतातुरां नदीम्
सर्वांनी नम्रपणे वाकून, शापामुळे दुःखी झालेल्या आणि मनाने अस्वस्थ असलेल्या नदीला विचारले.
मानुषाणां च जठरं चिंतेयं महती हि नः
आपल्याला माणसांच्या पोटी जन्म घ्यावा लागेल याची आम्हाला फारच चिंता वाटते.