शिष्यानध्यापयामास वेदान्कृत्वा विभागशः । सुमन्तुं जैमिनिं पैलं वैशम्पायनमेव च
त्यांनी वेदांचे विभाग करून आपले शिष्य सुमन्तु, जैमिनी, पैल, आणि वैश्यंपायन यांना वेद शिकवले.
असितं देवलं चैव शुकं चैव स्वमात्मजम् । सूत उवाच एतच्च कथितं सर्वं कारणं मुनिसत्तमाः
आसित, देवल आणि स्वतःचा मुलगा शुक यांनाही त्यांनी शिकवले. सूत म्हणाला: हे सर्व कारण मी सांगितले, हे श्रेष्ठ ऋषींनो.
सत्यवत्याः सुतस्यापि समुत्पत्तिस्तथा शुभा । संशयोऽत्र न कर्तव्यः सम्भवे मुनिसत्तमाः
सत्यवतीच्या पुत्राचा शुभ जन्मदेखील सांगितला आहे. त्याच्या उत्पत्तीबद्दल काहीही शंका धरू नका, हे श्रेष्ठ ऋषींनो.
महतां चरिते चैव गुणा ग्राह्या मुनेरिति । कारणाच्च समुत्पत्तिः सत्यवत्या झषोदरे
महान लोकांच्या चरित्रात फक्त त्यांचे गुणच घ्यावेत, हे ऋषी. म्हणूनच सत्यवतीचा जन्म माशाच्या पोटातून झाला.
पराशरेण संयोगः पुनः शन्तनुना तथा । अन्यथा तु मुनेश्चित्तं कथं कामाकुलं भवेत्
तिचा पराशराशी आणि नंतर शंतनुशी संबंध आला. अन्यथा ऋषीचे मन कामाने कसे भरून जाईल?
अनार्यजुष्टं धर्मज्ञः कृतवान्स कथं मुनिः । सकारणेयमुत्पत्तिः कथिताश्चर्यकारिणी
धर्म जाणणारा तो ऋषी अनार्यांना शोभेल असे कृत्य कसे करील? या अद्भुत जन्माची कारणे मी सांगितली आहेत.
श्रुत्वा पापाच्च निर्मुक्तो नरो भवति सर्वथा । य एतच्छुभमाख्यानं शृणोति श्रुतिमान्नरः
जो कोणी हा शुभ कथा लक्षपूर्वक ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
न दुर्गतिमवाप्नोति सुखी भवति सर्वदा
तो कधीही दुर्दशेला सामोरा जात नाही आणि नेहमी सुखी राहतो.
प्रतीपसकाशाच्छन्तनुजन्मादिवर्णनम् उत्पत्तिस्तु त्वया प्रोक्ता व्यासस्यामिततेजसः
प्रतीपकडून शंतनुचा जन्म कसा झाला हे आता सांगितले जाईल. व्यासांचा जन्म, ज्यांचे तेज अमर्याद आहे, तो आधीच सांगितला आहे.
तथाऽप्येकस्तु संदेहश्चित्तेऽस्माकं सुसंस्थितः
तरीही आमच्या मनात एक शंका ठामपणे आहे.
माता व्यासस्य या प्रोक्ता नाम्ना सत्यवती शुभा
व्यासांची आई, जिनचे नाव सत्यवती होते, तिचा उल्लेख झाला आहे.
निषादपुत्रीं स कथं वृतवान्नृपतिः स्वयम्
राजाने स्वतः निषादकन्या असलेल्या तिला कशी निवडली?
शंतनोः प्रथमा पत्नी का ह्यभूत्कथयाधुना
शंतनुची पहिली पत्नी कोण होती, ते आता सांग.
त्वया प्रोक्तं पुरा सूत राजा चित्रांगदः कृतः
हे सूत, तू पूर्वी सांगितलेस की राजा चित्रांगदाचा जन्म झाला.
चित्रांगदे हते वीरे कृतस्तदनुजस्तथा
शूरवीर चित्रांगद मारला गेला, तेव्हा त्याचा लहान भाऊ जन्माला आला.
ज्येष्ठे भीष्मे स्थिते पूर्वे धमिष्ठं रूपवत्यपि
मोठा भीष्म पूर्वीपासूनच होता आणि तो धर्मनिष्ठ व सुंदर होता.
मृते विचित्रवीर्ये तु सत्यवत्यतिदुःखिता
विचित्रवीर्य मेला तेव्हा सत्यवती खूप दुःखी झाली.
कथं राज्यं न भीष्माय ददौ सा वरवर्णिनी 2.3.
ती तेजस्विनी स्त्री भीष्माला राज्य का दिले नाही?
अधर्मस्तु कृतः कस्माद्व्यासेनामिततेजसा
अमित तेज असलेल्या व्यासांनी अधर्म का केला?
पुराणकर्ता धर्मात्मा स कथं कृतवान्मुनिः
पुराणांचे कर्ते आणि धर्मनिष्ठ असलेले ते ऋषी असे कृत्य कसे करू शकले?
जुगुप्सितमिदं कर्म स कथं कृतवान्मुनिः
हा निंदा करण्यासारखा कर्म त्या ऋषींनी कसा केला?
व्यास शिष्योऽसि मेधाविन्संदेहं छेत्तुमर्हसि
व्यासा, तू त्यांचा शिष्य आणि बुद्धिमान आहेस; त्यामुळे हा संशय दूर करायला हवे.
सूत उवाच सत्यवान्धर्मशीलश्च चक्रवर्ती नृपोत्तमः
सूतो म्हणाला: सत्यवंत हे धर्मशील आणि सर्वश्रेष्ठ राजा, सम्राट होते.
अश्वमेधसहस्रेण वाजपेयशतेन च ।। तोषयामास देवेंद्रं स्वर्गं प्राप महामतिः
त्यांनी हजार अश्वमेध यज्ञ आणि शंभर वाजपेय यज्ञ करून देवेंद्राला संतुष्ट केले आणि मोठ्या बुद्धीने स्वर्ग प्राप्त केला.
एकदा ब्रह्मसदनं गतो राजा महाभिषः
एकदा राजा महाभिष ब्रह्माच्या सभेत गेले.
गंगा महानदी तत्र संस्थिता सेवितुं विभुम्
तेथे गंगा ही महानदी प्रभूची सेवा करण्यासाठी उपस्थित होती.
अधोमुखाः सुराः सर्वे न विलोक्यैव तां स्थिताः
सर्व देवांनी आपली तोंडे खाली वळवली आणि तिच्याकडे पाहिले नाही.
साऽपि तं प्रेमसंयुक्तं नृपं ज्ञातवती नदी 2.3.
त्या नदीने प्रेमाने भरलेल्या त्या राजाला ओळखले.
ब्रह्मा चुकोप तौ तूर्णं शशाप च रुषाऽन्वितः
ब्रह्मदेव दोघांवर रागावले आणि संतापाने त्यांना शाप दिला.
पुण्येन महताऽऽविष्टस्त्वमवाप्स्यसि सर्वथा
तू मोठ्या पुण्याने युक्त होऊन नक्कीच जन्म घेशील.