तस्माद् गच्छ महादूत स्वामिनं ब्रूहि चादृतः । प्रतिज्ञां चापि मे सत्यां विधास्यति बलाधिकः
म्हणून, हे महादूत, तू आदराने आपल्या स्वामीला सांग, जर तो माझ्यापेक्षा बलवान असेल, तर तो माझं वचन पूर्ण करील.
एवं वाक्यं महादेव्याः समाकर्ण्य स दानवः । कथयामास शुम्भाय देव्या वृत्तान्तमादितः
महादेवीचं हे बोलणं ऐकून, तो दानव सर्व हकीकत सुरुवातीपासून शुंभाला सांगू लागला.
तदाप्रियं दूतवाक्यं शुम्भः श्रुत्वा महाबलः । कोपमाहारयामास महान्तं दनुजाधिपः
दूताचं ते अप्रिय बोलणं ऐकून, महाबली शुंभ, दानवांचा राजा, फारच संतापला.
ततो धूम्राक्षनामानं दैत्यं दैत्यपतिः प्रभुः । आदिदेश शृणु वचो धूम्राक्ष मम चादृतः
मग दैत्यांचा स्वामी आणि प्रभू, धूम्राक्ष नावाच्या दैत्याला आज्ञा देतो—'धूम्राक्ष, माझं बोलणं ऐक आणि आज्ञा पाळ.'
तां दुष्टां केशपाशेषु हत्वाप्यानीयतां मम । समीपमविलम्बेन शीघ्रं गच्छस्व मे पुरः
ती वाईट स्त्री, केसांनी ओढून किंवा मारून का होईना, पटकन माझ्याजवळ आण; लवकर जा आणि माझ्यासाठी पुढे हो.
इत्यादेशं समासाद्य दैत्येशो धूम्रलोचनः । षष्ट्यासुराणां सहितः सहस्राणां महाबलः
ही आज्ञा मिळताच, धूम्रलोचन दैत्यांचा स्वामी, साठ हजार बलाढ्य दैत्यांसह निघाला.
तुहिनाचलमासाद्य देव्याः सविधमेव सः । उच्चैर्देवीं जगादाशु भज दैत्यपतिं शुभे
तो हिमालयाजवळ पोहोचून, देवीच्या जवळ गेला आणि मोठ्याने म्हणाला—'हे शुभे, पटकन दैत्यपतीला शरण जा.'
शुम्भं नाम महावीर्यं सर्वभोगानवाप्नुहि । नोचेत्केशान्गृहीत्वा त्वां नेष्ये दैत्यपतिं प्रति
‘महाबली शुंभाला स्वीकार आणि सर्व सुखांचा उपभोग घे; नाहीतर मी तुझ्या केसांनी पकडून तुला दैत्यपतीकडे नेईन.’
इत्युक्ता सा ततो देवी दैत्येन त्रिदशारिणा । उवाच दैत्य यद् ब्रूषे तत्सत्यं ते महाबल
त्या दैत्याने असं म्हटल्यावर देवी म्हणाली—'तू जे बोलतोस ते खरं आहे, हे महाबली.'
राजा शुम्भासुरस्त्वं च किं करिष्यसि तद्वद । इत्युक्तो दैत्यपोऽधावत्तूर्णं शस्त्रसमन्वितः
‘राजा शुंभ हा असुर आहे, आणि तूही; मग तू काय करणार आहेस, ते सांग.’ असं म्हणताच, दैत्यांचा स्वामी शस्त्र घेऊन धावला.
भस्मसात्तं चकाराशु हुङ्कारेण महेश्वरी । ततः सैन्यं वाहनेन देव्या भग्नं महीपते
मग महेश्वरीने जोरात हुंकार देऊन त्याला क्षणात राख केली; त्यानंतर, देवीने आपल्या वाहनाने त्याचं सैन्यही नष्ट केलं.
दिशो दशाभजच्छीघ्रं हाहाभूतमचेतनम् । तद्वृत्तान्तं समाश्रुत्य स शुम्भो दैत्यराड् विभुः
सैन्य दहा दिशांना पळून गेलं, कोणी शुद्ध हरपले, कोणी हाहाकार करत होते; हे सर्व ऐकून दैत्यांचा राजा शुंभाला कळलं.
चुकोप च महाकोपाद् भ्रुकुटीकुटिलाननः । ततः कोपपरीतात्मा दैत्यराजः प्रतापवान्
तो प्रचंड रागावला, त्याचा चेहरा संतापाने वाकडा झाला; मग रागाने भरून, तो बलवान दैत्यराजा पेटून उठला.
चण्डं मुण्डं रक्तबीजं क्रमतः प्रैषयद्विभुः । ते च गत्वा त्रयो दैत्या विक्रान्ता बहुविक्रमाः
त्याने चंड, मुंड आणि रक्तबीज यांना एकामागोमाग एक पाठवलं; हे तिघेही पराक्रमी दैत्य तिथे गेले.
देवीं ग्रहीतुमारब्धयत्नास्ते ह्यभवन्बलात् । तानापतत एवासौ जगद्धात्री मदोत्कटा
ते देवीला जबरदस्तीने पकडायला आले; पण जगाची रक्षा करणारी, प्रचंड उग्र झालेली देवी त्यांना सामोरी गेली.
शूलं गहीत्वा वेगेन पातयामास भूतले । ससैन्यान्निहताञ्छ्रुत्वा दैत्यांस्त्रीन्दानवेश्वरौ
तिने भाला घेऊन वेगाने खाली फेकला; आणि दैत्य व त्यांची सैन्यं मारली गेल्याचं ऐकून, ते दोन दैत्यस्वामी कळले.
शुम्भश्चैव निशुम्भश्च समाजग्मतुरोजसा । निशुम्भश्चैव शुम्भश्च कृत्वा युद्धं महोत्कटम्
शुम्भ आणि निशुम्भ दोघेही मोठ्या जोमाने समोर आले; निशुम्भ आणि शुम्भ यांनी एकमेकांशी अत्यंत भयंकर आणि तडाखेबंद युद्ध केले.
देव्याश्च वशगौ जातौ निहतौ च तयासुरौ । इति दैत्यवरं शुम्भं घातयित्वा जगन्मयी
त्या दोन्ही असुरांना देवीने आपल्या सामर्थ्याने जिंकून ठार केले; अशा रीतीने जगभर व्यापून असलेल्या त्या देवीने श्रेष्ठ असुर शुम्भाचा वध केला.
विबुधैः संस्तुता तद्वत्साक्षाद्वागीश्वरी परा । एवं ते वर्णितो राजन् प्रादुर्भावोऽतिरम्यकः
देवतांनी आणि प्रत्यक्ष वाणीच्या अधिष्ठात्री देवीनेही तिचे मोठ्या आदराने स्तुती केली; राजन, अशा प्रकारे तिच्या अद्भुत प्रकट रूपाचे वर्णन झाले आहे.
काल्याश्चैव महालक्ष्याः सरस्वत्याः क्रमेण च । परा परेश्वरी देवी जगत्सर्गं करोति च
काळी, महालक्ष्मी आणि सरस्वती या रूपांमध्ये, ती परात्पर देवी जगाची निर्मिती करते.
पालनं चैव संहारं सैव देवी दधाति हि । तां समाश्रय देवेशीं जगन्मोहनिवारिणीम्
तीच देवी या जगाचे पालन करते आणि शेवटी त्याचे संहारही करते; त्या देवताधीशिनीचे आश्रय घे, जी जगाचा मोह दूर करते.
महामायां पूज्यतमां सा कार्यं ते विधास्यति । श्रीनारायण उवाच इति राजा वचः श्रुत्वा मुनेः परमशोभनम्
ती महामाया, सर्वात पूज्य, तुझे कार्य पूर्ण करील; श्रीनारायण म्हणाले: राजाने त्या ऋषींचे सुंदर वचन ऐकले.
देवीं जगाम शरणं सर्वकामफलप्रदाम् । निराहारो यतात्मा च तन्मनाश्च समाहितः
राजाने सर्व इच्छांची फळे देणाऱ्या देवीच्या चरणी शरण जाऊन उपवास केला, मन आणि इंद्रिये संयमित ठेवली आणि पूर्ण एकाग्रतेने तिची उपासना केली.
देवीमूर्तिं मृण्मयीं च पूजयामास भक्तितः । पूजनान्ते बलिं तस्यै निजगात्रासृजं ददत्
त्याने मातीच्या देवीमूर्तीची भक्तिभावाने पूजा केली; पूजेनंतर स्वतःच्या शरीरातील रक्त देवीला नैवेद्य म्हणून अर्पण केले.
तदा प्रसन्ना देवेशी जगद्योनिः कृपावती । प्रादुर्बभूव पुरतो वरं ब्रूहीति भाषिणी
तेव्हा जगाची जननी, करुणामयी देवताधीशिनी प्रसन्न होऊन त्याच्यासमोर प्रकट झाली आणि म्हणाली, 'वर माग.'
स राजा निजमोहस्य नाशनं ज्ञानमुत्तमम् । राज्यं निष्कण्टकं चैव याचति स्म महेश्वरीम्
त्या राजाने महादेवीकडे स्वतःच्या मोहाचा नाश, श्रेष्ठ ज्ञान आणि कोणतीही अडचण नसलेले राज्य अशी वर मागितले.
देव्युवाच राजन्निष्कण्टकं राज्यं ज्ञानं वै मोहनाशनम् । भविष्यति मया दत्तमस्मिन्नेव भवे तव
देवी म्हणाली: 'राजा, तुझे राज्य कोणत्याही अडथळ्यांशिवाय मिळेल, मोहाचा नाश करणारे ज्ञानही मी तुला या जन्मातच देईन.'
अन्यच्च शृणु भूपाल जन्मान्तरविचेष्टितम् । भानोर्जन्म समासाद्य सावर्णिर्भविता भवान्
राजा, आता पुढील जन्मातील तुझे कर्म ऐक; भानू या नावाने जन्म घेऊन तू सावर्णी होशील.
तत्र मन्वन्तरस्यापि पतित्वं बहुविक्रमम् । सन्ततिं बहुलां चापि प्राप्स्यते मद्वराद्भवान्
त्या मन्वंतरात तुला मनुपद मिळेल आणि माझ्या वरामुळे तुझी संतती मोठी व तेजस्वी होईल.
एवं दत्त्वा वरं देवी जगामादर्शनं तदा । सोऽपि देव्याः प्रसादेन जातो मन्वन्तराधिपः
अशा रीतीने देवीने वर दिल्यानंतर अदृश्य झाली; तिच्या कृपेने तो मन्वंतराचा अधिपती झाला.