तां समानय चार्वङ्गीं भुङ्क्ष्व सौख्यसमन्वितः । तादृशी नासुरी नारी न गन्धर्वी न दानवी
"ती सुंदर अंगांची स्त्री इथे आणा आणि तिच्यासोबत सुख उपभोगा; अशी स्त्री ना असुरांमध्ये, ना गंधर्वांमध्ये, ना दानवांमध्ये आहे."
न मानवी नापि देवी यादृशी सा मनोहरा । एवं भृत्यवचः श्रुत्वा शुम्भः परबलार्दनः
"ना माणसांत, ना देवतांमध्ये, तिच्यासारखी मनमोहक स्त्री कुठेच नाही." सेवकांचे हे बोल ऐकून, शुंभ, शत्रूंचा नाश करणारा राजा,
दूतं सम्मेषयामास सुग्रीवं नाम दानवम् । स दूतस्त्वरितं गत्वा देव्याः सविधमादरात्
त्याने सुग्रीव नावाच्या एका दानव दूताला बोलावले. तो दूत लगेच देवीकडे गेला आणि आदराने तिच्या जवळ पोहोचला.
वृत्तान्तं कथयामास देव्यै शुम्भस्य यद्वचः । देवि शुम्भासुरो नाम त्रैलोक्यविजयी प्रभुः
त्याने देवीला सगळा प्रकार सांगितला आणि शुंभाचे बोल सांगितले, "देवी, शुंभ नावाचा एक असुर आहे, जो त्रैलोक्याचा विजेता आणि प्रभू आहे."
सर्वेषां रत्नवस्तूनां भोक्ता मान्यो दिवौकसाम् । तदुक्तं शृणु मे देवि रत्नभोक्ताहमव्ययः
"तो सर्व रत्नांचा आणि संपत्तीचा उपभोग घेणारा, देवांमध्ये मान्य आहे. देवी, त्याचं म्हणणं ऐका: मी अविनाशी रत्नांचा उपभोग करणारा आहे."
त्वं चापि रत्नभूतासि भज मां चारुलोचने । सर्वेषु यानि रत्नानि देवासुरनरेषु च
"तूही एक रत्न आहेस, सुंदर डोळ्यांची; माझ्याशी एकरूप हो. देव, असुर आणि माणसांमध्ये जी रत्नं आहेत,"
तानि मय्येव सुभगे भज मां कामजै रसैः । देव्युवाच सत्यं वदसि हे दूत दैत्यराजप्रियङ्करम्
"हे भाग्यवती, ती सगळी रत्नं माझ्याकडेच आहेत; माझ्यासोबत कामरसांचा अनुभव घे." देवी म्हणाली, "हे दूत, तू खरी गोष्ट सांगितलीस, जी दैत्यराजाला प्रिय आहे."
प्रतिज्ञा या मया पूर्वं कृता साप्यनृता कथम् । भवेत्तां शृणु मे दूत या प्रतिज्ञा मया कृता
"मी पूर्वी घेतलेली प्रतिज्ञा कधीही खोटी कशी होईल? ऐक, हे दूत, मी कोणती प्रतिज्ञा केली आहे ते मी सांगते."
यो मे दर्पं विधुनुते यो मे बलमपोहति । यो मे प्रतिबलो भूयात्स एव मम भोगभाक्
जो माझा गर्व दूर करतो, माझं बळ कमी करतो, आणि माझ्याएवढा सामर्थ्यवान होतो, तोच माझ्या सुखांचा उपभोग घेईल.
तत एनां प्रतिज्ञां मे सत्यां कृत्वासुरेश्वरः । गृह्णातु पाणिं तरसा तस्याशक्यं किमत्र हि
म्हणून, असुरांचा स्वामी माझं हे वचन खरं करून दाखवो; त्याने माझा हात जोराने पकडावा—यात त्याला काय अशक्य आहे?
तस्माद् गच्छ महादूत स्वामिनं ब्रूहि चादृतः । प्रतिज्ञां चापि मे सत्यां विधास्यति बलाधिकः
म्हणून, हे महादूत, तू आदराने आपल्या स्वामीला सांग, जर तो माझ्यापेक्षा बलवान असेल, तर तो माझं वचन पूर्ण करील.
एवं वाक्यं महादेव्याः समाकर्ण्य स दानवः । कथयामास शुम्भाय देव्या वृत्तान्तमादितः
महादेवीचं हे बोलणं ऐकून, तो दानव सर्व हकीकत सुरुवातीपासून शुंभाला सांगू लागला.
तदाप्रियं दूतवाक्यं शुम्भः श्रुत्वा महाबलः । कोपमाहारयामास महान्तं दनुजाधिपः
दूताचं ते अप्रिय बोलणं ऐकून, महाबली शुंभ, दानवांचा राजा, फारच संतापला.
ततो धूम्राक्षनामानं दैत्यं दैत्यपतिः प्रभुः । आदिदेश शृणु वचो धूम्राक्ष मम चादृतः
मग दैत्यांचा स्वामी आणि प्रभू, धूम्राक्ष नावाच्या दैत्याला आज्ञा देतो—'धूम्राक्ष, माझं बोलणं ऐक आणि आज्ञा पाळ.'
तां दुष्टां केशपाशेषु हत्वाप्यानीयतां मम । समीपमविलम्बेन शीघ्रं गच्छस्व मे पुरः
ती वाईट स्त्री, केसांनी ओढून किंवा मारून का होईना, पटकन माझ्याजवळ आण; लवकर जा आणि माझ्यासाठी पुढे हो.
इत्यादेशं समासाद्य दैत्येशो धूम्रलोचनः । षष्ट्यासुराणां सहितः सहस्राणां महाबलः
ही आज्ञा मिळताच, धूम्रलोचन दैत्यांचा स्वामी, साठ हजार बलाढ्य दैत्यांसह निघाला.
तुहिनाचलमासाद्य देव्याः सविधमेव सः । उच्चैर्देवीं जगादाशु भज दैत्यपतिं शुभे
तो हिमालयाजवळ पोहोचून, देवीच्या जवळ गेला आणि मोठ्याने म्हणाला—'हे शुभे, पटकन दैत्यपतीला शरण जा.'
शुम्भं नाम महावीर्यं सर्वभोगानवाप्नुहि । नोचेत्केशान्गृहीत्वा त्वां नेष्ये दैत्यपतिं प्रति
‘महाबली शुंभाला स्वीकार आणि सर्व सुखांचा उपभोग घे; नाहीतर मी तुझ्या केसांनी पकडून तुला दैत्यपतीकडे नेईन.’
इत्युक्ता सा ततो देवी दैत्येन त्रिदशारिणा । उवाच दैत्य यद् ब्रूषे तत्सत्यं ते महाबल
त्या दैत्याने असं म्हटल्यावर देवी म्हणाली—'तू जे बोलतोस ते खरं आहे, हे महाबली.'
राजा शुम्भासुरस्त्वं च किं करिष्यसि तद्वद । इत्युक्तो दैत्यपोऽधावत्तूर्णं शस्त्रसमन्वितः
‘राजा शुंभ हा असुर आहे, आणि तूही; मग तू काय करणार आहेस, ते सांग.’ असं म्हणताच, दैत्यांचा स्वामी शस्त्र घेऊन धावला.
भस्मसात्तं चकाराशु हुङ्कारेण महेश्वरी । ततः सैन्यं वाहनेन देव्या भग्नं महीपते
मग महेश्वरीने जोरात हुंकार देऊन त्याला क्षणात राख केली; त्यानंतर, देवीने आपल्या वाहनाने त्याचं सैन्यही नष्ट केलं.
दिशो दशाभजच्छीघ्रं हाहाभूतमचेतनम् । तद्वृत्तान्तं समाश्रुत्य स शुम्भो दैत्यराड् विभुः
सैन्य दहा दिशांना पळून गेलं, कोणी शुद्ध हरपले, कोणी हाहाकार करत होते; हे सर्व ऐकून दैत्यांचा राजा शुंभाला कळलं.
चुकोप च महाकोपाद् भ्रुकुटीकुटिलाननः । ततः कोपपरीतात्मा दैत्यराजः प्रतापवान्
तो प्रचंड रागावला, त्याचा चेहरा संतापाने वाकडा झाला; मग रागाने भरून, तो बलवान दैत्यराजा पेटून उठला.
चण्डं मुण्डं रक्तबीजं क्रमतः प्रैषयद्विभुः । ते च गत्वा त्रयो दैत्या विक्रान्ता बहुविक्रमाः
त्याने चंड, मुंड आणि रक्तबीज यांना एकामागोमाग एक पाठवलं; हे तिघेही पराक्रमी दैत्य तिथे गेले.
देवीं ग्रहीतुमारब्धयत्नास्ते ह्यभवन्बलात् । तानापतत एवासौ जगद्धात्री मदोत्कटा
ते देवीला जबरदस्तीने पकडायला आले; पण जगाची रक्षा करणारी, प्रचंड उग्र झालेली देवी त्यांना सामोरी गेली.
शूलं गहीत्वा वेगेन पातयामास भूतले । ससैन्यान्निहताञ्छ्रुत्वा दैत्यांस्त्रीन्दानवेश्वरौ
तिने भाला घेऊन वेगाने खाली फेकला; आणि दैत्य व त्यांची सैन्यं मारली गेल्याचं ऐकून, ते दोन दैत्यस्वामी कळले.
शुम्भश्चैव निशुम्भश्च समाजग्मतुरोजसा । निशुम्भश्चैव शुम्भश्च कृत्वा युद्धं महोत्कटम्
शुम्भ आणि निशुम्भ दोघेही मोठ्या जोमाने समोर आले; निशुम्भ आणि शुम्भ यांनी एकमेकांशी अत्यंत भयंकर आणि तडाखेबंद युद्ध केले.
देव्याश्च वशगौ जातौ निहतौ च तयासुरौ । इति दैत्यवरं शुम्भं घातयित्वा जगन्मयी
त्या दोन्ही असुरांना देवीने आपल्या सामर्थ्याने जिंकून ठार केले; अशा रीतीने जगभर व्यापून असलेल्या त्या देवीने श्रेष्ठ असुर शुम्भाचा वध केला.
विबुधैः संस्तुता तद्वत्साक्षाद्वागीश्वरी परा । एवं ते वर्णितो राजन् प्रादुर्भावोऽतिरम्यकः
देवतांनी आणि प्रत्यक्ष वाणीच्या अधिष्ठात्री देवीनेही तिचे मोठ्या आदराने स्तुती केली; राजन, अशा प्रकारे तिच्या अद्भुत प्रकट रूपाचे वर्णन झाले आहे.
काल्याश्चैव महालक्ष्याः सरस्वत्याः क्रमेण च । परा परेश्वरी देवी जगत्सर्गं करोति च
काळी, महालक्ष्मी आणि सरस्वती या रूपांमध्ये, ती परात्पर देवी जगाची निर्मिती करते.