पाठे वेदसमं पुण्यं यस्य स्याज्जनमेजय । पठितव्यं प्रयत्नेन तदेव विबुधोत्तमैः
जनमेजय, हे वाचल्याने वेदांच्या वाचनाइतके पुण्य मिळते. म्हणून विद्वानांनी हे मन लावून नक्कीच वाचावं.
इत्युक्त्वा नृपवर्यं तं जगाम मुनिराट् ततः । जग्मुश्चैव यथास्थानं धौम्यादिमुनयोऽमलाः
असं सांगून तो ऋषिराज त्या श्रेष्ठ राजाकडे निरोप घेऊन गेला. आणि धौम्य व इतर पवित्र ऋषी आपापल्या जागी परत गेले.
देवीभागवतस्यैव प्रशंसां चक्रुरुत्तमाम् । राजा शशास धरणीं ततः सन्तुष्टमानसः । देवीभागवतं चैव पठच्छृण्वन्तिरन्तरम्
सर्वांनी देवीभागवताची मोठ्या आदराने स्तुती केली. मग राजा समाधानी मनाने पृथ्वीचं राज्य करू लागला आणि तो नेहमी देवीभागवताचं वाचन व श्रवण करत राहिला.
श्रीमद्देवीभागवतमहापुराण-श्रवणफलवर्णनम् सूत उवाच अर्धश्लोकात्मकं यत्तु देवीवक्त्राब्जनिर्गतम् । श्रीमद्भागवतं नाम वेदसिद्धान्तबोधकम्
सूतम्हणाले — देवीच्या कमळासारख्या मुखातून जे अर्धश्लोक स्वरूपात प्रकटलं, तेच श्रीमद्भागवत नावाचं, वेदांचा अंतिम अर्थ सांगणारं ग्रंथ आहे.
उपदिष्टं विष्णुवे यद्वटपत्रनिवासिने । शतकोटिप्रविस्तीर्णं तत्कृतं ब्रह्मणा पुरा
हे ज्ञान वटपानावर निवास करणाऱ्या विष्णूला शिकवलं गेलं आणि फार पूर्वी ब्रह्मदेवाने ते शंभर कोटी विस्तारात रचलं.
तत्सारमेकतः कृत्वा व्यासेन शुकहेतवे । अष्टादशसहस्रं तु द्वादशस्कन्धसंयुतम्
त्या सर्वाचा सारांश एकत्र करून व्यासांनी शुकासाठी अठरा हजार श्लोक आणि बारा स्कंधांत हे ग्रंथ तयार केला.
देवीभागवतं नाम पुराणं ग्रथितं पुरा । अद्यापि देवलोके तद्बहुविस्तीर्णमस्ति हि
हे देवीभागवत नावाचं पुराण पूर्वी रचलं गेलं. आजही देवांच्या लोकात ते विस्तृत स्वरूपात आहे.
नानेन सदृशं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् । पदे पदेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोति मानवः
यासारखं पुण्य, पावित्र्य किंवा पापांचा नाश करणारे दुसरं काही नाही. प्रत्येक पावलागणिक मनुष्याला अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं.
पौराणिकं पूजयित्वा वस्त्राद्याभरणादिभिः । व्यासबुद्ध्या तन्मुखात्तु श्रुत्वैतत्समुपोषितः
पुराणिकाचं वस्त्र, दागिने वगैरे देऊन सन्मान करावा आणि व्यासांची भावना ठेवून त्याच्या तोंडून हे ऐकल्यावर उपवास करावा.
लिखित्वा निजहस्तेन लेखकेनाथवा मुने । प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेमसिंहसमन्वितम्
मुनिवर, स्वतःच्या हाताने किंवा लेखणीकडून हे लिहावं आणि भाद्रपद पौर्णिमेला सोन्याच्या सिंहासह अर्पण करावं.
दद्यात्पौराणिकायाथ दक्षिणां च पयस्विनीम् । सालङ्कृतां सवत्सां च कपिलां हेममालिनीम्
पुराणिकाला योग्य दक्षिणा द्यावी आणि सोन्याने अलंकृत, वासरासह, दूध देणारी, कपिला गाय द्यावी.
भोजयेद्ब्राह्मणानन्तेऽप्यध्यायपरिसम्मितान् । सुवासिनीस्तावतीश्च कुमारीर्बटुकैः सह
जितके अध्याय तितक्या ब्राह्मणांना, तसेच सुवासिनी, कुमारिका आणि मुलांना जेवण द्यावं.
देवीबुद्ध्या पूजयेत्तान्वसनाभरणादिभिः । पायसान्नवरेणापि गन्धस्रक्कुसुमादिभिः
त्यांना देवी समजून वस्त्र, दागिने, उत्तम पायस व जेवण, तसेच गंध, फुलांच्या माळा आणि फुलांनी पूजन करावं.
पुराणदानेनैतेन भूदानस्य फलं लभेत् । इहलोके सुखी भूत्वाप्यन्ते देवीपुरं व्रजेत्
हे पुराण दान केल्याने पृथ्वी दान केल्याचं फळ मिळतं. या जगात सुखी राहून शेवटी देवीच्या नगरीत जातो.
नित्यं यः शृणुयाद्भक्त्या देवीभागवतं परम् । न तस्य दुर्लभं किञ्चित्कदाचित्क्वचिदस्ति हि
जो कोणी भक्तीने रोज देवीभागवताचं श्रवण करतो, त्याला कधीच कुठेही काहीही दुर्मिळ किंवा अशक्य राहत नाही.
अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । विद्यार्थी प्राप्नुयाद्विद्यां कीर्तिमण्डितभूतलः
ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळतं, धनाची इच्छा असणाऱ्याला धन मिळतं, विद्या हवी असणाऱ्याला विद्या मिळते आणि त्याची कीर्ती पृथ्वीवर पसरते.
वन्ध्या वा काकवन्ध्या वा मृतवन्ध्या च याङ्गना । श्रवणादस्य तद्दोषान्निवर्तेत न संशयः
जेव्हा एखादी स्त्री वंध्य असते, किंवा एकच मूल असते, किंवा तिची मुलं मरण पावलेली असतात—या ग्रंथाचं ऐकण्यानं हे सर्व दोष दूर होतात; यात काहीच शंका नाही.
यद्गेहे पुस्तकं चैतत्पूजितं यदि तिष्ठति । तद्गेहं न त्यजेन्नित्यं रमा चैव सरस्वती
ज्या घरात हा ग्रंथ पूजन करून ठेवला जातो, त्या घराला लक्ष्मी आणि सरस्वती कधीच सोडून जात नाहीत.
नेक्षन्ते तत्र वेतालडाकिनीराक्षसादयः । ज्वरितं तु नरं स्पृष्ट्वा पठेदेतत्समाहितः
त्या घरात भुते, डाकीण्या, राक्षस वगैरे कधीच येत नाहीत; आणि जर एखादा तापाने त्रस्त असेल, त्याला स्पर्श करून हे एकाग्रतेने वाचल्यास,
मण्डलान्नाशमाप्नोति ज्वरो दाहसमन्वितः । शतावृत्त्यास्य पठनात्क्षयरोगो विनश्यति
मंडळ आखून वाचल्यावर ताप आणि जळजळ पूर्णपणे नाहीशी होते; आणि शंभर वेळा वाचल्यास क्षयरोगही नष्ट होतो.
प्रतिसन्ध्यं पठेद्यस्तु सन्ध्यां कृत्वा समाहितः । एकैकमस्य चाध्यायं स नरो ज्ञानवान्भवेत्
जो माणूस दर संध्याकाळी, संध्यावंदन करून, एकाग्रतेने प्रत्येक अध्याय वाचतो, तो ज्ञानवान होतो.
शकुनांश्चैव वीक्षेत कार्याकार्येषु चैव हि । तत्प्रकारः पुरस्तात्तु कथितोऽस्ति मया मुने
तो योग्य-अयोग्य कार्यात शकुनही पाहू शकतो; त्याचा उपाय मी आधीच सांगितला आहे, हे मुनी.
नवरात्रे पठेन्नित्यं शारदीयेऽतिभक्तितः । तस्याम्बिका तु सन्तुष्टा ददातीच्छाधिकं फलम्
शारदीय नवरात्रात जो मनापासून रोज हे वाचतो, त्याच्यावर अंबिका प्रसन्न होते आणि त्याला इच्छेपेक्षा जास्त फळ देते.
वैष्णवैश्चैव शैवैश्च रमोमा प्रीयते सदा । सौरैश्च गाणपत्यैश्च स्वेष्टशक्तेश्च तुष्टये
वैष्णव आणि शैव भक्तांमुळे राम आणि उमा नेहमी प्रसन्न होतात; सूर्य, गणपती आणि आपल्या आवडत्या शक्तीची उपासना करणाऱ्यांनाही समाधान मिळते.
पठितव्यं प्रयत्नेन नवरात्रचतुष्टये । वैदिकैर्निजगायत्रीप्रीतये नित्यशो मुने
चारही नवरात्रात, वेदपाठ करणाऱ्यांनी आपल्या गायत्रीची कृपा मिळावी म्हणून, हे नेहमी मन लावून वाचावे.
पठितव्यं प्रयत्नेन विरोधो नात्र कस्यचित् । उपासना तु सर्वेषां शक्तियुक्तास्ति सर्वदा
हे नेहमी मनापासून वाचावे; यात कोणाचाही विरोध नाही. सर्वांसाठी शक्तिसहित उपासना नेहमीच आहे.
तच्छक्तेरेव तोषार्थं पठितव्यं सदा द्विजैः । स्त्रीशूद्रो न पठेदेतत्कदापि च विमोहितः
ही शक्ती प्रसन्न व्हावी म्हणून द्विजांनी नेहमी हे वाचावे; स्त्री किंवा शूद्राने, भ्रमित होऊन, हे कधीच वाचू नये.
शृणुयाद्द्विजवक्त्रात्तु नित्यमेवेति च स्थितिः । किं पुनर्बहुनोक्तेन सारं वक्ष्यामि तत्त्वतः
नेहमी द्विजाच्या तोंडून हे ऐकावे; हीच पद्धत आहे. जास्त सांगण्यात काय अर्थ? आता मी खरे सार सांगतो.
वेदसारमिदं पुण्यं पुराणं द्विजसत्तमाः । वेदपाठसमं पाठे श्रवणे च तथैव हि
हे पुराण वेदांचे सार असून पुण्यदायक आहे, हे द्विजश्रेष्ठांनो; वाचन आणि ऐकण्यात, हे वेदपठणासारखेच आहे.
सच्चिदानन्दरूपां तां गायत्रीप्रतिपादिताम् । नमामि ह्रींमयीं देवीं धियो यो नः प्रचोदयात्
सच्चिदानंदस्वरूप, गायत्रीने प्रकट झालेल्या, ह्रींमयी देवीस मी वंदन करतो, जी आमच्या बुद्धीला प्रेरणा देईल.