भजन्ति सततं देवीं तत्र श्रीभुवनेश्वरीम् । केचित्सलोकतापन्नाः केचित्सामीप्यतां गताः
तिथे सर्वजण श्रीभुवनेश्वरी देवीची नेहमी भक्ती करतात; काही तिच्या लोकात मिळतात, काही तिच्या जवळ पोहोचतात.
सरूपतां गताः केचित्सार्ष्टितां च परे गताः । या यास्तु देवतास्तत्र प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम्
काहींना तिच्यासारखे रूप मिळते, काहींना तिच्या शक्ती मिळतात; आणि प्रत्येक ब्रह्मांडात असणाऱ्या सर्व देवता तिथे आहेत.
समष्टयः स्थितास्तास्तु सेवन्ते जगदीश्वरीम् । सप्तकोटिमहामन्त्रा मूर्तिमन्त उपासते
सर्वजण एकत्र येऊन जगदीश्वरी देवीची सेवा करतात; सात कोटी मोठ्या मंत्रांचे मूर्तिमंत रूप तिथे तिची उपासना करतात.
महाविद्याश्च सकलाः साम्यावस्थात्मिकां शिवाम् । कारणब्रह्मरूपां तां मायाशबलविग्रहाम्
सर्व महाविद्या, समान स्थितीत, त्या शुभ देवीची उपासना करतात, जी कारणब्रह्मरूप आहे आणि जिचे रूप मायेने रंगलेले आहे.
इत्थं राजन् मया प्रोक्तं मणिद्वीपं महत्तरम् । न सूर्यचन्द्रौ नो विद्युत्कोटयोऽग्निस्तथैव च
राजा, मी तुला हे महान मणिद्वीप सांगितले; त्याच्या तेजाला सूर्य, चंद्र, वीजेचे कोट्यवधी तुकडे किंवा अग्नीही समकक्ष नाहीत.
एतस्य भासा कोट्यंशकोट्यंशेनापि ते समाः । क्यचिद्विद्रुमसकाशं क्वचिन्मरकतच्छवि
त्याच्या तेजाचा अगदी लहान भागही त्यांना जुळत नाही; काही ठिकाणी तो प्रवाळासारखा, तर काही ठिकाणी पाचूसारखा दिसतो.
विद्युद्भानुसमच्छायं मध्यसूर्यसमं क्वचित् । विद्युत्कोटिमहाधारा सारकान्तिततं क्वचित्
कधी तो वीजेसारखा किंवा मध्यान्ह सूर्यासारखा चमकतो; कधी वीजेच्या धारा वाहतात, तर कधी त्याचे किनारे रत्नांच्या तेजाने उजळतात.
क्वचित्सिन्दूरनीलेन्द्रमाणिक्यसदृशच्छवि । हीरसारमहागर्भधगद्धगितदिक्तटम्
कधी तो कुंकू, निळमणी किंवा माणिक्यासारखा रंग दाखवतो; त्याच्या दिशांना हिरा आणि इतर मौल्यवान रत्नांचा झगमगाट आहे.
कान्त्या दावानलसमं तप्तकाञ्चनसन्निभम् । क्वचिच्चन्द्रोपलोद्गारं सूर्योद्गारं च कुत्रचित्
त्याचे तेज दावानळासारखे, तापलेल्या सोन्यासारखे आहे; कधी तो चंद्रकांतीसारखे किंवा सूर्यप्रकाशासारखे किरण सोडतो.
रत्नशृङ्गिसमायुक्तं रत्नप्राकारगोपुरम् । रत्नपत्रै रत्नफलैर्वक्षैश्च परिमण्डितम्
तो रत्नशिखरांनी, रत्नांच्या भिंतींनी आणि दरवाज्यांनी सजलेला आहे; रत्नांची पाने, फळे आणि कळ्या याने तो सुशोभित आहे.
नृत्यन्मयूरसङ्घैश्च कपोतरणितोज्ज्वलम् । कोकिलाकाकलीलापैः शुकलापैश्च शोभितम्
नाचणाऱ्या मोरांच्या थव्यांनी, कबुतरांच्या गटांनी तो उजळतो; कोकिळ, कावळे आणि पोपट यांच्या गोड आवाजांनी तो शोभतो.
सुरम्यरमणीयाम्बुलक्षावधिसरोवृतम् । तन्मध्यभागविलसद्विकचद्रत्नपङ्कजैः
तो सुंदर आणि रमणीय पाण्याच्या तलावांनी वेढलेला आहे; त्याच्या मध्यभागी दोन ओळींमध्ये तेजस्वी रत्नकमळे फुललेली आहेत.
सुगन्धिभिः समन्तात्तु वासितं शतयोजनम् । मन्दमारुतसम्भिन्नचलद्द्रुमसमाकुलम्
शंभर योजनांच्या आसपास सुगंध दरवळलेला तो प्रदेश, मंद वाऱ्याच्या झुळकीने झुलणारी झाडं आणि त्यांचा गजबजाट याने भरलेला आहे.
चिन्तामणिसमूहानां ज्योतिषा वितताम्बरम् । रत्नप्रभाभिरभितो धगद्धगितदिक्तटम्
चिंतामणींच्या झुंबरांनी आकाश उजळलं आहे, आणि रत्नांच्या तेजाने साऱ्या दिशा चमकत आहेत.
वृक्षवातमहागन्धवातवातसुपूरितम् । धूपधूपायितं राजन् मणिदीपायुतोज्ज्वलम्
झाडांच्या आणि वाऱ्यांच्या विलक्षण सुवासांनी तो परिसर भरलेला आहे, धूपाच्या दरवळीने सुगंधित आणि मणीदीपांच्या प्रकाशाने उजळून निघालेला आहे.
मणिजालकसच्छिद्रतरलोदरकान्तिभिः । दिङ्मोहजनकं चैतद्दर्पणोदरसंयुतम्
मणींच्या जाळ्यांमधून येणाऱ्या झळाळत्या प्रकाशाने आणि आरशासारख्या भिंतींनी सजलेला तो परिसर, दिशांना चकित करणारा आहे.
ऐश्वर्यस्य समग्रस्य शृङ्गारस्याखिलस्य च । सर्वज्ञतायाः सर्वायास्तेजसश्चाखिलस्य वै
इथे सर्व प्रकारचं ऐश्वर्य, सर्व सौंदर्य, सर्वज्ञता आणि सर्व तेज पूर्णपणे नांदत आहे.
पराक्रमस्य सर्वस्य सर्वोत्तमगुणस्य च । सकलाया दयायाश्च समाप्तिरिह भूपते
राजा, इथे सर्व सामर्थ्य, सर्वश्रेष्ठ गुण आणि सर्वत्र पसरलेली दया यांचा संपूर्ण संगम झाला आहे.
राज्ञ आनन्दमारभ्य ब्रह्मलोकान्तभूमिषु । आनन्दा ये स्थिताः सर्वे तेऽत्रैवान्तर्भवन्ति हि
राज्याच्या आनंदापासून ब्रह्मलोकापर्यंत जिथे जिथे आनंद आहे, तो सगळा इथेच सामावलेला आहे.
इति ते वर्णितं राजन् मणिद्वीपं महत्तरम् । महादेव्याः परं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
राजा, मी तुला हे मणिद्वीपाचं मोठं वर्णन सांगितलं — हेच महादेवीचं परमोच्च स्थान, सर्व लोकांमध्ये श्रेष्ठ.
एतस्य स्मरणात्सद्यः सर्वं पापं विनश्यति । प्राणोत्क्रमणसन्धौ तु स्मृत्वा तत्रैव गच्छति
याचा स्मरण केल्याने सर्व पापं क्षणात नाहीशी होतात; आणि मृत्यूसमयी हे आठवलं तर तिथेच पोहोचता येतं.
अध्यायपञ्चकं त्वेतत्पठेन्नित्यं समाहितः । भूतप्रेतपिशाचादिबाधा तत्र भवेन्न हि
जो कोणी हे पाच अध्याय एकाग्रतेने रोज वाचतो, त्याला भूत, प्रेत किंवा पिशाच्च यांचा त्रास होत नाही.
नवीनगृहनिर्माणे वास्तुयागे तथैव च । पठितव्यं प्रयत्नेन कल्याणं तेन जायते
नवीन घर बांधताना किंवा वास्तुशांती करताना हे मन लावून वाचावं, त्यामुळे कल्याण होतं.
जनमेजयेनाम्बामखकरण-देवीभागवतश्रवणपूर्वकं स्वपित्रुद्धारवर्णनम् व्यास उवाच इति ते कथितं भूप यद्यत्पृष्टं त्वयानघ । नारायणेन यत्प्रोक्तं नारदाय महात्मने
जनमेजयाने अंबा यज्ञ केला; देवीभागवत ऐकून वडिलांच्या उद्धाराची कथा सांगितली गेली.
श्रुत्वैतत्तु महादेव्याः पुराणं परमाद्भुतम् । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो देव्याः प्रियतमो हि सः
व्यास म्हणाले — राजा, तू विचारलेलं सर्व मी तुला सांगितलं, जसं नारायणाने नारद ऋषींना सांगितलं होतं.
कुरु चाम्बामखं राजन् स्वपित्रुद्धरणाय वै । खिन्नोऽसि येन राजेन्द्र पितुर्ज्ञात्वा तु दुर्गतिम्
हे महादेवीचं अद्भुत पुराण ऐकल्यावर माणूस कृतार्थ होतो आणि देवीला सर्वात प्रिय ठरतो.
गृहाण त्वं महादेव्या मन्त्रं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथाविधिविधानेन जन्मसाफल्यदायकम्
राजा, वडिलांच्या उद्धारासाठी अंबा यज्ञ कर; कारण त्यांच्या दुर्दशेचं कळल्यावर तू व्यथित झाला आहेस.
सूत उवाच तच्छ्रुत्वा नृपशार्दूलः प्रार्थयित्वा मुनीश्वरम् । तस्मादेव महामन्त्रं देवीप्रणवसंज्ञकम्
महादेवीकडून सर्वश्रेष्ठ मंत्र घे, जो योग्य रीतीने केल्यास जन्म सफल करतो.
दीक्षाविधिं विधानेन जग्राह नृपसत्तमः । तत आहूय धौम्यादीन्नवरात्रसमागमे
सूतेने सांगितले — हे ऐकून राजाने त्या महर्षीला विनंती करून देवी प्रणव नावाचा महामंत्र मिळवला.
अम्बायज्ञं चकाराशु वित्तशाढ्यविवर्जितः । ब्राह्मणैः पाठयामास पुराणं त्वेतदुत्तमम्
राजाने विधिपूर्वक दीक्षा घेतली; मग नवव्या रात्रीच्या उत्सवात धौम्य वगैरे ब्राह्मणांना बोलावून, हे उत्तम पुराण वाचायला लावलं.