तदुत्तरे महाशालाः पूर्वस्माद्द्विगुणाः स्मृताः । अन्तरिक्षगतं त्वेतन्निराधारं विराजते
त्याच्या उत्तरेला मोठ्या सभागृहांचा विस्तार आहे, ती पूर्वीच्या दुप्पट आहेत असे मानले जाते. हा महाल आकाशात आधाराविना झळकत आहे.
सङ्कोचश्च विकासश्च जायतेऽस्य निरन्तरम् । पटवत्कार्यवशतः प्रलये सर्जने तथा
तो महाल नेहमी गरजेनुसार आकुंचन-प्रसारण पावतो, जणू कापडासारखा, सृष्टीच्या आणि प्रलयाच्या वेळी.
शालानां चैव सर्वेषां सर्वकान्तिपरावधि । चिन्तामणिगृहं प्रोक्तं यत्र देवी महोमयी
सर्व सभागृहांमध्ये चिंतामणीमय महाल हा सर्व सौंदर्याचा कळस मानला जातो, जिथे ती महादेवी वास करते.
ये ये उपासकाः सन्ति प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनः । देवेषु नागलोकेषु मनुष्येष्वितरेषु च
प्रत्येक ब्रह्मांडात असणारे जे जे उपासक आहेत — देवांमध्ये, नागलोकात, माणसांत आणि इतरत्र —
श्रीदेव्यास्ते च सर्वेऽपि व्रजन्त्यत्रैव भूमिप । देवीक्षेत्रे ये त्यजन्ति प्राणान्देव्यर्चने रताः
राजा, या देवीच्या पवित्र क्षेत्रात, देवीच्या पूजेत मन लावून जे आपले प्राण सोडतात, ते सर्वजण तिथेच जातात.
ते सर्वे यान्ति तत्रैव यत्र देवी महोत्सवा । घृतकुल्या दुग्धकुल्या दधिकुल्या मधुस्रवाः
ते सर्वजण त्या ठिकाणी पोहोचतात जिथे देवीचा मोठा उत्सव असतो, जिथे तुपाच्या, दूधाच्या, दह्याच्या आणि मधाच्या नद्या वाहतात.
स्यन्दन्ति सरितः सर्वास्तथामृतवहाः पराः । द्राक्षारसवहाः काश्चिज्जम्बूरसवहाः पराः
तिथे सर्व नद्या अमृतासारख्या पदार्थांनी, काही द्राक्षरसाने, काही जांभुळाच्या रसाने वाहतात.
आम्रेक्षुरसवाहिन्यो नद्यस्तास्तु सहस्रशः । मनोरथफला वृक्षा वाप्यः कूपास्तथैव च
हजारो नद्या आंब्याच्या रसाने वाहतात; तिथे इच्छेप्रमाणे फळ देणारे झाडे, तसेच तळी आणि विहिरी आहेत.
यथेष्टपानफलदा न न्यूनं किञ्चिदस्ति हि । न रोगपलितं वापि जरा वापि कदाचन
तिथे हवी ती पेये किंवा फळे सहज मिळतात; काहीच कमी नाही, ना आजार, ना पांढरे केस, ना कधीही म्हातारपण.
न चिन्ता न च मात्सर्यं कामक्रोधादिकं तथा । सर्वे युवानः सस्त्रीका सहस्रादित्यवर्चसः
तिथे ना चिंता, ना मत्सर, ना इच्छा, राग किंवा त्यासारखे काही; सर्वजण आपल्या पत्नींसह, हजार सूर्यांसारखे तेजस्वी आणि तरुण असतात.
भजन्ति सततं देवीं तत्र श्रीभुवनेश्वरीम् । केचित्सलोकतापन्नाः केचित्सामीप्यतां गताः
तिथे सर्वजण श्रीभुवनेश्वरी देवीची नेहमी भक्ती करतात; काही तिच्या लोकात मिळतात, काही तिच्या जवळ पोहोचतात.
सरूपतां गताः केचित्सार्ष्टितां च परे गताः । या यास्तु देवतास्तत्र प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम्
काहींना तिच्यासारखे रूप मिळते, काहींना तिच्या शक्ती मिळतात; आणि प्रत्येक ब्रह्मांडात असणाऱ्या सर्व देवता तिथे आहेत.
समष्टयः स्थितास्तास्तु सेवन्ते जगदीश्वरीम् । सप्तकोटिमहामन्त्रा मूर्तिमन्त उपासते
सर्वजण एकत्र येऊन जगदीश्वरी देवीची सेवा करतात; सात कोटी मोठ्या मंत्रांचे मूर्तिमंत रूप तिथे तिची उपासना करतात.
महाविद्याश्च सकलाः साम्यावस्थात्मिकां शिवाम् । कारणब्रह्मरूपां तां मायाशबलविग्रहाम्
सर्व महाविद्या, समान स्थितीत, त्या शुभ देवीची उपासना करतात, जी कारणब्रह्मरूप आहे आणि जिचे रूप मायेने रंगलेले आहे.
इत्थं राजन् मया प्रोक्तं मणिद्वीपं महत्तरम् । न सूर्यचन्द्रौ नो विद्युत्कोटयोऽग्निस्तथैव च
राजा, मी तुला हे महान मणिद्वीप सांगितले; त्याच्या तेजाला सूर्य, चंद्र, वीजेचे कोट्यवधी तुकडे किंवा अग्नीही समकक्ष नाहीत.
एतस्य भासा कोट्यंशकोट्यंशेनापि ते समाः । क्यचिद्विद्रुमसकाशं क्वचिन्मरकतच्छवि
त्याच्या तेजाचा अगदी लहान भागही त्यांना जुळत नाही; काही ठिकाणी तो प्रवाळासारखा, तर काही ठिकाणी पाचूसारखा दिसतो.
विद्युद्भानुसमच्छायं मध्यसूर्यसमं क्वचित् । विद्युत्कोटिमहाधारा सारकान्तिततं क्वचित्
कधी तो वीजेसारखा किंवा मध्यान्ह सूर्यासारखा चमकतो; कधी वीजेच्या धारा वाहतात, तर कधी त्याचे किनारे रत्नांच्या तेजाने उजळतात.
क्वचित्सिन्दूरनीलेन्द्रमाणिक्यसदृशच्छवि । हीरसारमहागर्भधगद्धगितदिक्तटम्
कधी तो कुंकू, निळमणी किंवा माणिक्यासारखा रंग दाखवतो; त्याच्या दिशांना हिरा आणि इतर मौल्यवान रत्नांचा झगमगाट आहे.
कान्त्या दावानलसमं तप्तकाञ्चनसन्निभम् । क्वचिच्चन्द्रोपलोद्गारं सूर्योद्गारं च कुत्रचित्
त्याचे तेज दावानळासारखे, तापलेल्या सोन्यासारखे आहे; कधी तो चंद्रकांतीसारखे किंवा सूर्यप्रकाशासारखे किरण सोडतो.
रत्नशृङ्गिसमायुक्तं रत्नप्राकारगोपुरम् । रत्नपत्रै रत्नफलैर्वक्षैश्च परिमण्डितम्
तो रत्नशिखरांनी, रत्नांच्या भिंतींनी आणि दरवाज्यांनी सजलेला आहे; रत्नांची पाने, फळे आणि कळ्या याने तो सुशोभित आहे.
नृत्यन्मयूरसङ्घैश्च कपोतरणितोज्ज्वलम् । कोकिलाकाकलीलापैः शुकलापैश्च शोभितम्
नाचणाऱ्या मोरांच्या थव्यांनी, कबुतरांच्या गटांनी तो उजळतो; कोकिळ, कावळे आणि पोपट यांच्या गोड आवाजांनी तो शोभतो.
सुरम्यरमणीयाम्बुलक्षावधिसरोवृतम् । तन्मध्यभागविलसद्विकचद्रत्नपङ्कजैः
तो सुंदर आणि रमणीय पाण्याच्या तलावांनी वेढलेला आहे; त्याच्या मध्यभागी दोन ओळींमध्ये तेजस्वी रत्नकमळे फुललेली आहेत.
सुगन्धिभिः समन्तात्तु वासितं शतयोजनम् । मन्दमारुतसम्भिन्नचलद्द्रुमसमाकुलम्
शंभर योजनांच्या आसपास सुगंध दरवळलेला तो प्रदेश, मंद वाऱ्याच्या झुळकीने झुलणारी झाडं आणि त्यांचा गजबजाट याने भरलेला आहे.
चिन्तामणिसमूहानां ज्योतिषा वितताम्बरम् । रत्नप्रभाभिरभितो धगद्धगितदिक्तटम्
चिंतामणींच्या झुंबरांनी आकाश उजळलं आहे, आणि रत्नांच्या तेजाने साऱ्या दिशा चमकत आहेत.
वृक्षवातमहागन्धवातवातसुपूरितम् । धूपधूपायितं राजन् मणिदीपायुतोज्ज्वलम्
झाडांच्या आणि वाऱ्यांच्या विलक्षण सुवासांनी तो परिसर भरलेला आहे, धूपाच्या दरवळीने सुगंधित आणि मणीदीपांच्या प्रकाशाने उजळून निघालेला आहे.
मणिजालकसच्छिद्रतरलोदरकान्तिभिः । दिङ्मोहजनकं चैतद्दर्पणोदरसंयुतम्
मणींच्या जाळ्यांमधून येणाऱ्या झळाळत्या प्रकाशाने आणि आरशासारख्या भिंतींनी सजलेला तो परिसर, दिशांना चकित करणारा आहे.
ऐश्वर्यस्य समग्रस्य शृङ्गारस्याखिलस्य च । सर्वज्ञतायाः सर्वायास्तेजसश्चाखिलस्य वै
इथे सर्व प्रकारचं ऐश्वर्य, सर्व सौंदर्य, सर्वज्ञता आणि सर्व तेज पूर्णपणे नांदत आहे.
पराक्रमस्य सर्वस्य सर्वोत्तमगुणस्य च । सकलाया दयायाश्च समाप्तिरिह भूपते
राजा, इथे सर्व सामर्थ्य, सर्वश्रेष्ठ गुण आणि सर्वत्र पसरलेली दया यांचा संपूर्ण संगम झाला आहे.
राज्ञ आनन्दमारभ्य ब्रह्मलोकान्तभूमिषु । आनन्दा ये स्थिताः सर्वे तेऽत्रैवान्तर्भवन्ति हि
राज्याच्या आनंदापासून ब्रह्मलोकापर्यंत जिथे जिथे आनंद आहे, तो सगळा इथेच सामावलेला आहे.
इति ते वर्णितं राजन् मणिद्वीपं महत्तरम् । महादेव्याः परं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
राजा, मी तुला हे मणिद्वीपाचं मोठं वर्णन सांगितलं — हेच महादेवीचं परमोच्च स्थान, सर्व लोकांमध्ये श्रेष्ठ.