सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सुकुमाराङ्गवल्लरी । सौन्दर्यधारासर्वस्वा निर्व्याजकरुणामयी
ती सर्व प्रकारच्या शृंगाराने सजलेली आहे. तिचे अंग कोवळ्या वेलीसारखे नाजूक आहे. ती सौंदर्याचा खजिना असून तिच्या हृदयात निखळ करुणा आहे.
निजसंलापमाधुर्यविनिर्भर्त्सितकच्छपी । कोटिकोटिरवीन्दूनां कान्तिं या बिभ्रती परा
तिच्या बोलण्यातील गोडवा वीणेच्या सुरांनाही लाजवतो. तिच्या देहावर कोट्यवधी सूर्य-चंद्रांपेक्षा अधिक तेज आहे.
नानासखीभिर्दासीभिस्तथा देवाङ्गनादिभिः । सर्वाभिर्देवताभिस्तु समन्तात्परिवेष्टिता
ती वेगवेगळ्या सखी, दासी, देवांगना आणि सर्व देवींनी चारही बाजूंनी वेढलेली आहे.
इच्छाशक्त्या ज्ञानशक्त्या क्रियाशक्त्या समन्विता । लज्जा तुष्टिस्तथा पुष्टिः कीर्तिः कान्तिः क्षमा दया
ती इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्तीने युक्त आहे. तिच्यासोबत लाज, समाधान, पोषण, कीर्ती, कांती, क्षमा आणि दया आहेत.
बुद्धिर्मेधा स्मृतिर्लक्ष्मीर्मूर्तिमत्योऽङ्गनाः स्मृताः । जया च विजया चैवाप्यजिता चापराजिता
बुद्धी, मेधा, स्मृती आणि लक्ष्मी या मूर्तिमंत देवता मानल्या जातात. तसेच जया, विजय, अजिता आणि अपराजिता या देवीही तिच्याजवळ आहेत.
नित्या विलासिनी दोग्ध्री त्वघोरा मङ्गला नव । पीठशक्तय एतास्तु सेवन्ते यां पराम्बिकाम्
नित्य, रमणीय, पोषण करणाऱ्या, उग्र, मंगल आणि नेहमी नवी अशा या पीठशक्ती त्या परांबिकेची सेवा करतात.
यस्यास्तु पार्श्वभागे स्तो निधी तौ शङ्खपद्मकौ । नवरत्नवहा नद्यस्तथा वै काञ्चनस्रवाः
तिच्या बाजूला दोन निधी — शंख आणि कमळ — आहेत. तसेच नवविध रत्नांनी भरलेल्या नद्या आणि सोन्याचे प्रवाह आहेत.
सप्तधातुवहा नद्यो निधिभ्यां तु विनिर्गताः । सुधासिन्ध्वन्तगामिन्यस्ताः सर्वा नृपसत्तम
त्या निधींमधून सात धातू वाहणाऱ्या नद्या निर्माण होतात. त्या सर्व नद्या, हे श्रेष्ठ राजन, अमृताच्या समुद्राकडे वाहतात.
सा देवी भुवनेशानी तद्वामाङ्के विराजते । सर्वेशत्वं महेशस्य यत्सङ्गादेव नान्यथा
ती देवी, सर्व विश्वांची अधिष्ठात्री, त्याच्या डाव्या कुशीवर शोभते. महेशाचा सर्वश्रेष्ठपणा तिच्या संगामुळेच आहे, अन्यथा नाही.
चिन्तामणिगृहस्यास्य प्रमाणं शृणु भूमिप । सहस्रयोजनायामं महान्तस्तत्प्रचक्षते
हे राजन, त्या चिंतामणीमय महालाचे माप ऐक. तो हजार योजन लांब असून फारच विशाल आहे, असे सांगितले जाते.
तदुत्तरे महाशालाः पूर्वस्माद्द्विगुणाः स्मृताः । अन्तरिक्षगतं त्वेतन्निराधारं विराजते
त्याच्या उत्तरेला मोठ्या सभागृहांचा विस्तार आहे, ती पूर्वीच्या दुप्पट आहेत असे मानले जाते. हा महाल आकाशात आधाराविना झळकत आहे.
सङ्कोचश्च विकासश्च जायतेऽस्य निरन्तरम् । पटवत्कार्यवशतः प्रलये सर्जने तथा
तो महाल नेहमी गरजेनुसार आकुंचन-प्रसारण पावतो, जणू कापडासारखा, सृष्टीच्या आणि प्रलयाच्या वेळी.
शालानां चैव सर्वेषां सर्वकान्तिपरावधि । चिन्तामणिगृहं प्रोक्तं यत्र देवी महोमयी
सर्व सभागृहांमध्ये चिंतामणीमय महाल हा सर्व सौंदर्याचा कळस मानला जातो, जिथे ती महादेवी वास करते.
ये ये उपासकाः सन्ति प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनः । देवेषु नागलोकेषु मनुष्येष्वितरेषु च
प्रत्येक ब्रह्मांडात असणारे जे जे उपासक आहेत — देवांमध्ये, नागलोकात, माणसांत आणि इतरत्र —
श्रीदेव्यास्ते च सर्वेऽपि व्रजन्त्यत्रैव भूमिप । देवीक्षेत्रे ये त्यजन्ति प्राणान्देव्यर्चने रताः
राजा, या देवीच्या पवित्र क्षेत्रात, देवीच्या पूजेत मन लावून जे आपले प्राण सोडतात, ते सर्वजण तिथेच जातात.
ते सर्वे यान्ति तत्रैव यत्र देवी महोत्सवा । घृतकुल्या दुग्धकुल्या दधिकुल्या मधुस्रवाः
ते सर्वजण त्या ठिकाणी पोहोचतात जिथे देवीचा मोठा उत्सव असतो, जिथे तुपाच्या, दूधाच्या, दह्याच्या आणि मधाच्या नद्या वाहतात.
स्यन्दन्ति सरितः सर्वास्तथामृतवहाः पराः । द्राक्षारसवहाः काश्चिज्जम्बूरसवहाः पराः
तिथे सर्व नद्या अमृतासारख्या पदार्थांनी, काही द्राक्षरसाने, काही जांभुळाच्या रसाने वाहतात.
आम्रेक्षुरसवाहिन्यो नद्यस्तास्तु सहस्रशः । मनोरथफला वृक्षा वाप्यः कूपास्तथैव च
हजारो नद्या आंब्याच्या रसाने वाहतात; तिथे इच्छेप्रमाणे फळ देणारे झाडे, तसेच तळी आणि विहिरी आहेत.
यथेष्टपानफलदा न न्यूनं किञ्चिदस्ति हि । न रोगपलितं वापि जरा वापि कदाचन
तिथे हवी ती पेये किंवा फळे सहज मिळतात; काहीच कमी नाही, ना आजार, ना पांढरे केस, ना कधीही म्हातारपण.
न चिन्ता न च मात्सर्यं कामक्रोधादिकं तथा । सर्वे युवानः सस्त्रीका सहस्रादित्यवर्चसः
तिथे ना चिंता, ना मत्सर, ना इच्छा, राग किंवा त्यासारखे काही; सर्वजण आपल्या पत्नींसह, हजार सूर्यांसारखे तेजस्वी आणि तरुण असतात.
भजन्ति सततं देवीं तत्र श्रीभुवनेश्वरीम् । केचित्सलोकतापन्नाः केचित्सामीप्यतां गताः
तिथे सर्वजण श्रीभुवनेश्वरी देवीची नेहमी भक्ती करतात; काही तिच्या लोकात मिळतात, काही तिच्या जवळ पोहोचतात.
सरूपतां गताः केचित्सार्ष्टितां च परे गताः । या यास्तु देवतास्तत्र प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम्
काहींना तिच्यासारखे रूप मिळते, काहींना तिच्या शक्ती मिळतात; आणि प्रत्येक ब्रह्मांडात असणाऱ्या सर्व देवता तिथे आहेत.
समष्टयः स्थितास्तास्तु सेवन्ते जगदीश्वरीम् । सप्तकोटिमहामन्त्रा मूर्तिमन्त उपासते
सर्वजण एकत्र येऊन जगदीश्वरी देवीची सेवा करतात; सात कोटी मोठ्या मंत्रांचे मूर्तिमंत रूप तिथे तिची उपासना करतात.
महाविद्याश्च सकलाः साम्यावस्थात्मिकां शिवाम् । कारणब्रह्मरूपां तां मायाशबलविग्रहाम्
सर्व महाविद्या, समान स्थितीत, त्या शुभ देवीची उपासना करतात, जी कारणब्रह्मरूप आहे आणि जिचे रूप मायेने रंगलेले आहे.
इत्थं राजन् मया प्रोक्तं मणिद्वीपं महत्तरम् । न सूर्यचन्द्रौ नो विद्युत्कोटयोऽग्निस्तथैव च
राजा, मी तुला हे महान मणिद्वीप सांगितले; त्याच्या तेजाला सूर्य, चंद्र, वीजेचे कोट्यवधी तुकडे किंवा अग्नीही समकक्ष नाहीत.
एतस्य भासा कोट्यंशकोट्यंशेनापि ते समाः । क्यचिद्विद्रुमसकाशं क्वचिन्मरकतच्छवि
त्याच्या तेजाचा अगदी लहान भागही त्यांना जुळत नाही; काही ठिकाणी तो प्रवाळासारखा, तर काही ठिकाणी पाचूसारखा दिसतो.
विद्युद्भानुसमच्छायं मध्यसूर्यसमं क्वचित् । विद्युत्कोटिमहाधारा सारकान्तिततं क्वचित्
कधी तो वीजेसारखा किंवा मध्यान्ह सूर्यासारखा चमकतो; कधी वीजेच्या धारा वाहतात, तर कधी त्याचे किनारे रत्नांच्या तेजाने उजळतात.
क्वचित्सिन्दूरनीलेन्द्रमाणिक्यसदृशच्छवि । हीरसारमहागर्भधगद्धगितदिक्तटम्
कधी तो कुंकू, निळमणी किंवा माणिक्यासारखा रंग दाखवतो; त्याच्या दिशांना हिरा आणि इतर मौल्यवान रत्नांचा झगमगाट आहे.
कान्त्या दावानलसमं तप्तकाञ्चनसन्निभम् । क्वचिच्चन्द्रोपलोद्गारं सूर्योद्गारं च कुत्रचित्
त्याचे तेज दावानळासारखे, तापलेल्या सोन्यासारखे आहे; कधी तो चंद्रकांतीसारखे किंवा सूर्यप्रकाशासारखे किरण सोडतो.
रत्नशृङ्गिसमायुक्तं रत्नप्राकारगोपुरम् । रत्नपत्रै रत्नफलैर्वक्षैश्च परिमण्डितम्
तो रत्नशिखरांनी, रत्नांच्या भिंतींनी आणि दरवाज्यांनी सजलेला आहे; रत्नांची पाने, फळे आणि कळ्या याने तो सुशोभित आहे.