चिन्तामणिगृहे राजञ्छक्तितत्त्वात्मकैः परैः । सोपानैर्दशभिर्युक्तो मञ्चकोऽप्यधिराजते
राजा, चिंतामणीच्या घरात शक्तितत्त्वांनी बनवलेली दहा पायऱ्यांची सुंदर झोपाळू मांडली आहे.
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः । एते मञ्चखुराः प्रोक्ताः फलकस्तु सदाशिवः
ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र, ईश्वर आणि सदाशिव हे त्या झोपाळ्याचे पाय आहेत, आणि त्यावरचे फळक सदाशिवच आहे.
तस्योपरि महादेवो भुवनेशो विराजते । या देवी निजलीलार्थं द्विधाभूता बभूव ह
त्या झोपाळ्यावर महादेव, भुवनांचा स्वामी, तेजाने विराजमान आहे; आणि जी देवी आपल्या लीलांसाठी दोन रूपांत प्रकट झाली, तीही तिथे आहे.
सृष्ट्यादौ तु स एवायं तदर्धाङ्गो महेश्वरः । कन्दर्पदर्पनाशोद्यत्कोटिकन्दर्पसुन्दरः
सृष्टीच्या आरंभी तोच महेश्वर, ज्याचे अर्धे शरीर तिचे आहे, कामदेवाचा गर्व मोडणारा आणि कोट्यवधी मदनांपेक्षा सुंदर आहे.
पञ्चवक्त्रस्त्रिनेत्रश्च मणिभूषणभूषितः । हरिणाभीतिपरशून् वरं च निजबाहुभिः
त्याला पाच तोंडे, तीन डोळे आहेत, तो रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला आहे, आणि आपल्या हातात हरिण, कुऱ्हाड आणि वर घेऊन आहे.
दधानः षोडशाब्दोऽसौ देवः सर्वेश्वरो महान् । कोटिसूर्यप्रतीकाशश्चन्द्रकोटिसुशीतलः
तो सर्वांचा प्रभू, सोळा वर्षांचा तेजस्वी तरुण, कोट्यवधी सूर्यांसारखा उजळ आणि कोट्यवधी चंद्रांसारखा शीतल आहे.
शुद्धस्फटिकसंकाशस्त्रिनेत्रः शीतलद्युतिः । वामाङ्गे सन्निषण्णास्य देवी श्रीभुवनेश्वरी
तो शुद्ध स्फटिकासारखा, तीन डोळ्यांचा आणि शीतल प्रकाशाने उजळलेला आहे; त्याच्या डाव्या भागी श्रीभुवनेश्वरी देवी विराजमान आहे.
नवरत्नगणाकीर्णकाञ्चीदामविराजिता । तप्तकाञ्चनसन्नद्धवैदूर्याङ्गदभूषणा
ती नऊ रत्नांच्या गाठींनी सजलेल्या कंबरपट्ट्याने आणि तापलेल्या सोन्याच्या व वैडूर्याच्या कड्यांनी शोभलेली आहे.
कनच्छ्रीचक्रताटङ्कविटङ्कवदनाम्बुजा । ललाटकान्तिविभवविजितार्थसुधाकरा
तिच्या कमळासारख्या चेहऱ्यावर सोन्याच्या श्रीचक्राच्या आकारातील कुंडले आहेत, आणि तिच्या कपाळाचा तेज चंद्राच्या अमृतकिरणांनाही हरवून टाकतो.
बिम्बकान्तितिरस्कारिरदच्छदविराजिता । लसत्कुङ्कुमकस्तुरीतिलकोद्भासितानना
तिचे चमकदार दात बिंब फळाच्या कांतीलाही लाजवतात, आणि तिच्या चेहऱ्यावर कुंकू व कस्तुरीच्या तेजस्वी टिळ्याने शोभा येते.
दिव्यचूडामणिस्फारचञ्चच्चन्द्रकसूर्यका । उद्यत्कविसमस्वच्छनासाभरणभासुरा
ती दिव्य चूडामणीने, चंद्रसूर्याच्या लहरी किरणांनी सजलेली आहे, आणि तिच्या नाकातील दागिना नव्या कवीच्या उपमेप्रमाणे चमकत आहे.
चिन्ताकलम्बितस्वच्छमुक्तागुच्छविराजिता । पाटीरपङ्ककर्पूरकुङ्कुमालङ्कृतस्तनी
तिच्या केसात शुद्ध मोत्यांच्या गाठी लटकलेल्या आहेत, आणि तिच्या स्तनांवर चंदन, कर्पूर व कुंकू यांची शोभा आहे.
विचित्रविविधाकल्पा कम्बुसंकाशकन्धरा । दाडिमीफलबीजाभदन्तपङ्क्तिविराजिता
ती विविध सुंदर अलंकारांनी सजलेली आहे, तिची मान शंखासारखी आहे, आणि दातांची रांग दाडिमाच्या बियांप्रमाणे चमकत आहे.
अनर्घ्यरत्नघटितमुकुटाञ्चितमस्तका । मत्तालिमालाविलसदलकाढ्यमुखाम्बुजा
तिच्या डोक्यावर अमूल्य रत्नांनी बनवलेला मुकुट आहे, आणि तिच्या कमळासारख्या मुखाभोवती मत्सराळ माश्यांच्या माळांनी शोभणारे केस आहेत.
कलङ्ककार्श्यनिर्मुक्तशरच्चन्द्रनिभानना । जाह्नवीसलिलावर्तशोभिनाभिविभूषिता
तिचा चेहरा शरदचंद्रासारखा, कुठलाही डाग किंवा क्षीणता नाही, आणि तिच्या नाभीला गंगेच्या जलाच्या भोवऱ्याची शोभा आहे.
माणिक्यशकलाबद्धमुद्रिकाङ्गुलिभूषिता । पुण्डरीकदलाकारनयनत्रयसुन्दरी
तिच्या बोटांत माणिक्याच्या तुकड्यांनी बनवलेल्या अंगठ्या आहेत, आणि तिची तीन डोळे निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारखी सुंदर आहेत.
कल्पिताच्छमहारागपद्मरागोज्ज्वलप्रभा । रत्नकिङ्किणिकायुक्तरत्नकङ्कणशोभिता
तिच्या देहावर गाढ प्रेमाचा कमळासारखी तेजस्वी कांती आहे. तिच्या पायात रत्नजडित पैंजण आणि हातात रत्नांनी सजलेली कडे शोभून दिसतात.
मणिमुक्तासरापारलसत्पदकसन्ततिः । रत्नाङ्गुलिप्रविततप्रभाजाललसत्करा
तिच्या पायात मणी, मोती आणि सोन्याच्या सुंदर जोड्यांची रांग झळकत आहे. तिच्या हातात रत्नजड अंगठ्या चमकत आहेत.
कञ्चुकीगुम्फितापारनानारत्नततिद्युतिः । मल्लिकामोदिधम्मिल्लमल्लिकालिसरावृता
तिच्या अंगावरील झगा विविध रत्नांनी भरलेला आणि त्यांच्या प्रकाशाने उजळलेला आहे. तिच्या केसात मल्लिकेच्या माळा आणि ताज्या कळ्यांचे गजरे गुंफले आहेत.
सुवृत्तनिबिडोत्तुङ्गकुचभारालसा शिवा । वरपाशाङ्कुशाभीतिलसद्बाहुचतुष्टया
ती शुभ्र, सुंदर आणि भरदार, गोल, उंच स्तनांच्या भाराने थोडीशी थकलेली दिसते. तिच्या चारही हातात पाश, अंकुश, अभय आणि वरद मुद्रा सौम्यपणे धारण केलेली आहेत.
सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सुकुमाराङ्गवल्लरी । सौन्दर्यधारासर्वस्वा निर्व्याजकरुणामयी
ती सर्व प्रकारच्या शृंगाराने सजलेली आहे. तिचे अंग कोवळ्या वेलीसारखे नाजूक आहे. ती सौंदर्याचा खजिना असून तिच्या हृदयात निखळ करुणा आहे.
निजसंलापमाधुर्यविनिर्भर्त्सितकच्छपी । कोटिकोटिरवीन्दूनां कान्तिं या बिभ्रती परा
तिच्या बोलण्यातील गोडवा वीणेच्या सुरांनाही लाजवतो. तिच्या देहावर कोट्यवधी सूर्य-चंद्रांपेक्षा अधिक तेज आहे.
नानासखीभिर्दासीभिस्तथा देवाङ्गनादिभिः । सर्वाभिर्देवताभिस्तु समन्तात्परिवेष्टिता
ती वेगवेगळ्या सखी, दासी, देवांगना आणि सर्व देवींनी चारही बाजूंनी वेढलेली आहे.
इच्छाशक्त्या ज्ञानशक्त्या क्रियाशक्त्या समन्विता । लज्जा तुष्टिस्तथा पुष्टिः कीर्तिः कान्तिः क्षमा दया
ती इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्तीने युक्त आहे. तिच्यासोबत लाज, समाधान, पोषण, कीर्ती, कांती, क्षमा आणि दया आहेत.
बुद्धिर्मेधा स्मृतिर्लक्ष्मीर्मूर्तिमत्योऽङ्गनाः स्मृताः । जया च विजया चैवाप्यजिता चापराजिता
बुद्धी, मेधा, स्मृती आणि लक्ष्मी या मूर्तिमंत देवता मानल्या जातात. तसेच जया, विजय, अजिता आणि अपराजिता या देवीही तिच्याजवळ आहेत.
नित्या विलासिनी दोग्ध्री त्वघोरा मङ्गला नव । पीठशक्तय एतास्तु सेवन्ते यां पराम्बिकाम्
नित्य, रमणीय, पोषण करणाऱ्या, उग्र, मंगल आणि नेहमी नवी अशा या पीठशक्ती त्या परांबिकेची सेवा करतात.
यस्यास्तु पार्श्वभागे स्तो निधी तौ शङ्खपद्मकौ । नवरत्नवहा नद्यस्तथा वै काञ्चनस्रवाः
तिच्या बाजूला दोन निधी — शंख आणि कमळ — आहेत. तसेच नवविध रत्नांनी भरलेल्या नद्या आणि सोन्याचे प्रवाह आहेत.
सप्तधातुवहा नद्यो निधिभ्यां तु विनिर्गताः । सुधासिन्ध्वन्तगामिन्यस्ताः सर्वा नृपसत्तम
त्या निधींमधून सात धातू वाहणाऱ्या नद्या निर्माण होतात. त्या सर्व नद्या, हे श्रेष्ठ राजन, अमृताच्या समुद्राकडे वाहतात.
सा देवी भुवनेशानी तद्वामाङ्के विराजते । सर्वेशत्वं महेशस्य यत्सङ्गादेव नान्यथा
ती देवी, सर्व विश्वांची अधिष्ठात्री, त्याच्या डाव्या कुशीवर शोभते. महेशाचा सर्वश्रेष्ठपणा तिच्या संगामुळेच आहे, अन्यथा नाही.
चिन्तामणिगृहस्यास्य प्रमाणं शृणु भूमिप । सहस्रयोजनायामं महान्तस्तत्प्रचक्षते
हे राजन, त्या चिंतामणीमय महालाचे माप ऐक. तो हजार योजन लांब असून फारच विशाल आहे, असे सांगितले जाते.