धावमानास्तु शोभन्ते सर्वा विद्युल्लतोपमाः । कुशलाः सर्वकार्येषु वेत्रहस्ताः समन्ततः
त्या धावत असताना सर्वजणी वीजेप्रमाणे चमकतात, सर्व कामांत कुशल आहेत आणि त्यांच्या हातात सर्व बाजूंनी काठी असते.
अष्टदिक्षु तथैतासां प्राकाराद्बहिरेव च । सदनानि विराजन्ते नानावाहनहेतिभिः
आठही दिशांना आणि किल्ल्याच्या बाहेर त्यांच्या राजवाड्यांमध्ये वेगवेगळ्या वाहनांनी व शस्त्रांनी सजावट केलेली आहे.
वज्रसालादग्रभागे सालो वैदूर्यनिर्मितः । दशयोजनतुङ्गोऽसौ गोपुरद्वारभूषितः
वज्राच्या सभागृहाच्या पुढे वैडूर्य रत्नांनी बनवलेला दालन आहे, तो दहा योजन उंच असून गडद्वारांनी आणि मनोऱ्यांनी शोभलेला आहे.
वैदूर्यभूमिः सर्वापि गृहाणि विविधानि च । वीथ्यो रथ्या महामार्गाः सर्वे वैदूर्यनिर्मिताः
संपूर्ण जमिन वैडूर्याची आहे, तशीच विविध घरे, रस्ते, गल्लीबोळे आणि मोठ्या वाटाही वैडूर्य रत्नांनी बनलेल्या आहेत.
वापीकूपतडागाश्च स्रवन्तीनां तटानि च । बालुका चैव सर्वापि वैदूर्यमणिनिर्मिता
तळे, विहिरी, तलाव, ओढ्यांचे काठ आणि वाळू सुद्धा सर्व वैडूर्य रत्नांनी बनलेली आहे.
तत्राष्टदिक्षु परितो ब्राह्म्यादीनां च मण्डलम् । निजैर्गणैः परिवृतं भ्राजते नृपसत्तम
तेथे आठही दिशांना ब्राह्मी आणि इतर देवींचे मंडळ त्यांच्या सेवकांसह तेजाने झळकत आहे, राजश्रेष्ठा.
प्रतिब्रह्माण्डमातॄणां ताः समष्टय ईरिताः । ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा
या सर्व देवी प्रत्येक ब्रह्मांडातील मातांचे एकत्रित रूप मानले जाते—ब्राह्मी, माहेश्वरी, कौमारी आणि वैष्णवी.
वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डा सप्त मातरः । अष्टमी तु महालक्ष्मीर्नाम्ना प्रोक्तास्तु मातरः
त्याचप्रमाणे वाराही, इन्द्राणी आणि चामुंडा—या सात मातृका, आणि आठवी महालक्ष्मी, जी माता म्हणून ओळखली जाते.
ब्रह्मरुद्रादिदेवानां समाकारास्तु ताः स्मृताः । जगत्कल्याणकारिण्यः स्वस्वसेनासमावृताः
या सर्व देवी ब्रह्मा, रुद्र आणि इतर देवांच्या रूपात मानल्या जातात, त्या जगाचे कल्याण करतात आणि प्रत्येकाच्या सोबत आपापल्या सैन्याने वेढलेल्या असतात.
तत्सालस्य चतुर्द्वार्षु वाहनानि महेशितुः । सज्जानि नृपते सन्ति सालङ्काराणि नित्यशः
त्या सभागृहाच्या चारही दरवाजांवर, राजन, महेश्वराची वाहने नेहमी सज्ज आणि अलंकारांनी सुशोभित असतात.
दन्तिनः कोटिशो वाहाः कोटिशः शिबिकास्तथा । हंसाः सिंहाश्च गरुडा मयूरा वृषभास्तथा
तेथे कोट्यवधी हत्तींची वाहने आहेत, तितक्याच संख्येने पालख्या आहेत; तसेच हंस, सिंह, गरुड, मोर आणि वृषभ आहेत.
तैर्युक्ताः स्यन्दनास्तद्वत्कोटिशो नृपनन्दन । पार्ष्णिग्राहसमायुक्ता ध्वजैराकाशचुम्बिनः
राजकुमार, या सर्व वाहनांना जोडलेली रथांची कोटी कोटी संख्या आहे, त्यांना मागे रक्षक आणि आकाशाला स्पर्श करणारे ध्वज आहेत.
कोटिशस्तु विमानानि नानाचिह्नान्वितानि च । नानावादित्रयुक्तानि महाध्वजयुतानि च
तेथे कोट्यवधी विमानं आहेत, विविध चिन्हांनी सजलेली, अनेक वाद्यांनी आणि मोठ्या ध्वजांनी युक्त.
वैदूर्यमणिसालस्याप्यग्रे सालः परः स्मृतः । दशयोजनतुङ्गोऽसाविन्द्रनीलाश्मनिर्मितः
वैडूर्य रत्नांच्या सभागृहाच्या पुढे आणखी एक मोठे दालन आहे, दहा योजन उंच, ते इंद्रनील रत्नांनी बनवलेले आहे.
तन्मध्यभूस्तथा वीथ्यो महामार्गा गृहाणि च । वापीकूपतडागाश्च सर्वे तन्मणिनिर्मिताः
त्या मध्यभागी सुंदर रस्ते, मोठ्या गल्ल्या, घरे, तसेच सर्व विहिरी, तळी आणि तलाव हे सुद्धा त्या मौल्यवान रत्नांनी बांधलेले होते.
तत्र पद्मं तु सम्प्रोक्तं बहुयोजनविस्तृतम् । षोडशारं दीप्यमानं सुदर्शनमिवापरम्
तेथे अनेक योजन विस्तारलेले, सोळा पाकळ्यांचे, तेजस्वी आणि अद्भुत असे एक कमळ होते असे सांगितले जाते.
तत्र षोडशशक्तीनां स्थानानि विविधानि च । सर्वोपस्करयुक्तानि समृद्धानि वसन्ति हि
तेथे सोळा शक्तींची विविध प्रकारची सुंदर आणि सर्व सुखसोयींनी युक्त अशी निवासस्थाने होती.
तासां नामानि वक्ष्यामि शृणु मे नृपसत्तम । कराली विकराली च तथोमा च सरस्वती
त्या शक्तींची नावे मी सांगतो, ऐका राजश्रेष्ठा—कराळी, विकराळी, उमादेवी आणि सरस्वती,
श्रीदुर्गोषा तथा लक्ष्मीः श्रुतिश्चैव स्मृतिर्धृतिः । श्रद्धा मेधा मतिः कान्तिरार्या षोडश शक्तयः
श्री, दुर्गोषा, लक्ष्मी, श्रुती, स्मृती, धृति, श्रद्धा, मेधा, मती, कांती आणि आर्या—ही सोळा शक्ती आहेत.
नीलजीमूतसंकाशाः करवालकराम्बुजाः । समाः खेटकधारिण्यो युद्धोपक्रान्तमानसाः
त्या सर्व जणी काळ्या मेघासारख्या, कमळासारख्या हातात तलवार घेतलेल्या, एकसारख्या दिसणाऱ्या, ढाली धारण केलेल्या आणि युद्धासाठी सज्ज मनाच्या होत्या.
सेनान्यः सकला एताः श्रीदेव्या जगदीशितुः । प्रतिब्रह्माण्डसंस्थानां शक्तीनां नायिकाः स्मृताः
या सर्व श्रीदेवीच्या सैन्याच्या सेनापती आहेत आणि प्रत्येक ब्रह्मांडातील शक्तींच्या प्रमुख म्हणून ओळखल्या जातात.
ब्रह्माण्डक्षोभकारिण्यो देवीशक्त्युपबृंहिताः । नानारथसमारूढा नानाशक्तिभिरन्विताः
त्या ब्रह्मांडांना हलविणाऱ्या, देवीच्या शक्तीने संपन्न, विविध रथांवर आरूढ आणि अनेक शक्तींनी युक्त अशा आहेत.
एतत्पराक्रमं वक्तुं सहस्रास्योऽपि न क्षमः । इन्द्रनीलमहासालादग्रे तु बहुविस्तृतः
त्यांचा पराक्रम सांगायला हजार मुख असणारा सुद्धा समर्थ नाही; इंद्रनीलाच्या भव्य सभागृहासमोर मोठा विस्तार आहे.
मुक्ताप्राकार उदितो दशयोजनदैर्घ्यवान् । मध्यभूः पूर्ववत्प्रोक्ता तन्मध्येऽष्टदलाम्बुजम्
तेथे दहा योजन लांबीची मोत्यांची भिंत उभी राहिली; तिच्या मध्यभागी, पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे, आठ पाकळ्यांचे कमळ होते.
मुक्तामणिगणाकीर्णं विस्तृतं तु सकेसरम् । तत्र देवीसमाकारा देव्यायुधधराः सदा
मोत्यांच्या गाठींनी सुशोभित, विस्तीर्ण आणि केसरांनी युक्त अशा त्या कमळावर देवीसारख्या रूपे, देवीची आयुधे धारण करणाऱ्या, नेहमी वास करतात.
सम्प्रोक्ता अष्टमन्त्रिण्यो जगद्वार्ताप्रबोधिकाः । देवीसमानभोगास्ता इङ्गितज्ञास्तु पण्डिताः
तेथे जगातील व्यवहार जागृत करणाऱ्या आठ मंत्री आहेत; त्या देवीप्रमाणेच सुखभोगी, संकेत समजणाऱ्या आणि विद्वान आहेत.
कुशलाः सर्वकार्येषु स्वामिकार्यपरायणाः । देव्यभिप्रायबोध्यस्ताश्चतुरा अतिसुन्दराः
त्या सर्व कामांत कुशल, आपल्या स्वामिनीच्या कार्याला समर्पित, देवीच्या इच्छेची जाण असणाऱ्या, चतुर आणि अतिशय सुंदर आहेत.
नानाशक्तिसमायुक्ताः प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम् । प्राणिनां ताः समाचारं ज्ञानशक्त्या विदन्ति च
विविध शक्तींनी युक्त अशा त्या, प्रत्येक ब्रह्मांडातील जीवांचे वर्तन ज्ञानशक्तीने जाणतात.
तासां नामानि वक्ष्यामि मत्तः शृणु नृपोत्तम । अनङ्गकुसुमा प्रोक्ताप्यनङ्गकुसुमातुरा
त्यांची नावे मी सांगतो, ऐका राजश्रेष्ठा—अनंगकुसुमा, अनंगकुसुमातुरा,
अनङ्गमदना तद्वदनङ्गमदनातुरा । भुवनपाला गगनवेगा चैव ततः परम्
अनंगमदना, अनंगमदनातुरा, भुवनपाल, गगनवेगा आणि पुढे,