रथरेखाह्वया पश्चाच्छशिरेखा तथापरा । गगनवेगा पवनवेगा वेगा चैव ततः परम्
मागे रथरेखा नावाची आहे, तिच्या पुढे शशिरेखा आहे. त्यानंतर गगनवेगा, पवनवेगा आणि शेवटी वेगा या येतात.
अग्रे भुवनपाला स्यात्तत्पश्चान्मदनातुरा । अनङ्गानङ्गमथना तथैवानङ्गमेखला
समोर भुवनपाल आहे, तिच्या मागे मदनातुरा आहे. मग अनंग, अनंगमथना आणि त्याचप्रमाणे अनंगमेखला आहेत.
अनङ्गकुसुमा पश्चाद्विश्वरूपा सुरादिका । क्षयङ्करी भवेच्छक्तिरक्षोभ्या च ततः परम्
अनंगकुसुमानंतर विश्वरूपा, मग सुरादिका आहे. त्यानंतर क्षयंकरी ही शक्ती येते आणि मग अक्षोभ्या येते.
सत्यवादिन्यथ प्रोक्ता बहुरूपा शुचितव्रता । उदाराख्या च वागीशी चतुःषष्टिमिताः स्मृताः
नंतर सत्यवादिनी, मग बहुरूपा आणि शुचितव्रता आहेत. मग उदाराख्या आणि वागीशी — या मिळून चौसष्ट गणल्या जातात.
ज्वलज्जिह्नाननाः सर्वा वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् । जलं पिबामः सकलं संहरामो विभावसुम्
सर्वांच्या तोंडाला ज्वलंत जिव्हा आहेत, त्या भयंकर अग्नी ओकतात. त्या म्हणतात, 'आम्ही सगळं पाणी पिऊ आणि अग्नीही संपवू.'
पवनं स्तम्भयामोऽद्य भक्षयामोऽखिलं जगत् । इति वाचं संगिरन्ते क्रोधसंरक्तलोचनाः
'आज आम्ही वारा थांबवू, अख्खं जग गिळू!' — अशा शब्दांनी त्या बोलतात, त्यांच्या डोळ्यांत क्रोधामुळे रक्त उतरलेलं असतं.
चापबाणधराः सर्वा युद्धायैवोत्सुकाः सदा । दंष्ट्राकटकटारावैर्बधिरीकृतदिङ्मुखाः
सर्वजणी धनुष्यबाण घेऊन नेहमीच युद्धासाठी सज्ज असतात. त्यांच्या दातांच्या कटकटाटाने सर्व दिशांना बहिरेपणा येतो.
पिङ्गोर्ध्वकेश्यः सम्प्रोक्ताश्चापबाणकराः सदा । शताक्षौहिणिका सेनाप्येकैकस्याः प्रकीर्तिता
त्यांचे केस पिंगट आणि उंच आहेत, हातात नेहमी धनुष्यबाण असतात. प्रत्येकाजवळ शंभर अक्षौहिणी सैन्य आहे असं सांगितलं जातं.
एकैकशक्तेः सामर्थ्यं लक्षब्रह्माण्डनाशने । शताक्षौहिणिका सेना तादृशी नृपसत्तम
प्रत्येक शक्तीमध्ये लक्ष ब्रह्मांडांचा नाश करण्याची ताकद आहे. अशा शंभर अक्षौहिणी सैन्य त्यांच्या जवळ आहे, राजन.
किं न कुर्याज्जगत्यस्मिन्नशक्यं वक्तुमेव तत् । सर्वापि युद्धसामग्री तस्मिन्साले स्थिता मुने
या जगात त्या काय करू शकत नाहीत, असं काहीच नाही. ते सांगणंही अशक्य आहे. त्या सभागृहात सगळं युद्धसामान तयार आहे, मुनी.
रथानां गणना नास्ति हयानां करिणां तथा । शस्त्राणां गणना तद्वद्गणानां गणना तथा
रथांची मोजदाद नाही, तसेच घोड्यांची आणि हत्तींचीही नाही. शस्त्रांची आणि सैन्याचीही गणना करता येत नाही.
पद्मरागमयादग्रे गोमेदमणिनिर्मितः । दशयोजनदैर्घ्येण प्राकारो वर्तते महान्
समोर मोठा भिंत आहे, तो पद्मराग रत्नांचा आणि गोमेध मण्यांनी बांधलेला आहे, आणि त्याची लांबी दहा योजनांची आहे.
भास्वज्जपाप्रसूनाभो मध्यभूस्तस्य तादृशी । गोमेदकल्पितान्येव तद्वासिसदनानि च
मध्यभागी जपा फुलासारखी तेजस्वी जमीन आहे. तिथली सर्व घरंही गोमेध मण्यांनी बनवलेली आहेत.
पक्षिणः स्तम्भवर्याश्च वृक्षा वाप्यः सरांसि च । गोमेदकल्पिता एव कुङ्कुमारुणविग्रहाः
तेथील खांब, झाडं, तळी आणि सरोवरं सगळं गोमेधमधून बनलेलं आहे, आणि त्यांचा रंग कुसुमासारखा लाल आहे.
तन्मध्यस्था महादेव्यो द्वात्रिंशच्छक्तयः स्मृताः । नानाशस्त्रप्रहरणा गोमेदमणिभूषिताः
त्या मध्यभागी महान देव्या आहेत, त्या बत्तीस शक्ती म्हणून ओळखल्या जातात. त्या वेगवेगळ्या शस्त्रांनी आणि गोमेध मण्यांनी सजलेल्या आहेत.
प्रत्येकलोकवासिन्यः परिवार्य समन्ततः । गोमेदसाले सन्नद्धाः पिशाचवदना नृप
प्रत्येक देवी आपल्या लोकांसह सर्व बाजूंनी वेढा घालून उभी आहे. त्या गोमेध सभागृहात सज्ज आहेत आणि त्यांच्या चेहऱ्यांना पिशाच्चासारखा भाव आहे, राजन.
स्वर्लोकवासिभिर्नित्यं पूजिताश्चक्रबाहवः । क्रोधरक्तेक्षणा भिन्धि पचच्छिन्धि दहेति च
स्वर्गलोकातील लोक त्यांची नेहमी पूजा करतात. त्यांच्या हातांना चक्रासारखा आकार आहे. क्रोधाने डोळे लाल झालेले, त्या म्हणतात, 'फोडा! शिजवा! कापा! जाळा!'
वदन्ति सततं वाचं युद्धोत्सुकहृदन्तराः । एकैकस्या महाशक्तेर्दशाक्षौहिणिका मता
त्या नेहमी अशाच वाणी बोलतात, त्यांच्या अंतःकरणात युद्धाची ओढ असते. प्रत्येक महाशक्तीजवळ दहा अक्षौहिणी सैन्य आहे असं मानलं जातं.
सेना तत्राप्येकशक्तिर्लक्षब्रह्माण्डनाशिनी । तादृशीनां महासेना वर्णनीया कथं नृप
राजा, त्या सैन्यातील एक शक्ती देखील लाखो ब्रह्मांडांचा नाश करू शकते. अशा महान सैन्याचं खरं वर्णन कसं करता येईल?
रथानां नैव गणना वाहनानां तथैव च । सर्वयुद्धसमारम्भस्तत्र देव्या विराजते
त्या रथांची आणि वाहनांची मोजदादच नाही. प्रत्येक युद्धात देवीची कीर्ती तिथे उजळून निघते.
तासां नामानि वक्ष्यामि पापनाशकराणि च । विद्याह्रीपुष्टयः प्रज्ञा सिनीवाली कुहूस्तथा
आता मी त्या शक्तींची नावे सांगतो, जी पापांचा नाश करणारी आहेत — विद्या, श्री, पुष्टी, प्रज्ञा, सिनीवाळी आणि कुहू.
रुद्रा वीर्या प्रभा नन्दा पोषिणी ऋद्धिदा शुभा । कालरात्रिर्महारात्रिर्भद्रकाली कपर्दिनी
रुद्राणी, वीर्य, प्रभा, नंदा, पोषिणी, ऋद्धिदा, शुभा, काळरात्रि, महारात्रि, भद्रकाळी आणि कपर्दिनी.
विकृतिर्दण्डिमुण्डिन्यौ सेन्दुखण्डा शिखण्डिनी । निशुम्भशुम्भमथिनी महिषासुरमर्दिनी
विकृती, दंडीनी, मुंडीनी, सेन्दुखंडा, शिखंडीनी, निशुंभशुंभमथिनी आणि महिषासुरमर्दिनी.
इन्द्राणी चैव रुद्राणी शङ्करार्धशरीरिणी । नारी नारायणी चैव त्रिशूलिन्यपि पालिनी
इंद्राणी, रुद्राणी, शंकराच्या अर्धांगिनी, नारी, नारायणी, त्रिशूली आणि पाळिणी.
अम्बिका ह्लादिनी पश्चादित्येवं शक्तयः स्मृताः । यद्येताः कुपिता देव्यस्तदा ब्रह्माण्डनाशनम्
अंबिका, ह्लादिनी आणि इतर अशा शक्ती म्हणून ओळखल्या जातात. या देवी जर रागावल्या, तर त्या ब्रह्मांडाचा नाश करतात.
पराजयो न चैतासां कदाचित्क्वचिदस्ति हि । गोमेदकमयादग्रे सद्वज्रमणिनिर्मितः
त्यांना कधीच, कुठेच पराभव होत नाही. त्यांच्या पुढे गोमेदाचा भव्य दरवाजा आहे, जो उत्तम वज्र मण्यांनी सजवलेला आहे.
दशयोजनतुङ्गोऽसौ गोपुरद्वारसंयुतः । कपाटशृङ्खलाबद्धो नववृक्षसमुज्ज्वलः
तो दरवाजा दहा योजन उंच आहे, गडाच्या प्रवेशद्वारासह, दाराच्या साखळ्यांनी बांधलेला आणि नवविध वृक्षांनी उजळलेला आहे.
सालस्तन्मध्यभूम्यादि सर्वं हीरमयं स्मृतम् । गृहाणि वीथयो रथ्या महामार्गाङ्गणानि च
महाल, मध्यभागी असलेली भूमी आणि सगळं काही सोन्याचं बनलेलं आहे असं मानलं जातं. घरं, रस्ते, गल्ली, मोठ्या वाटा आणि अंगणं देखील तशीच आहेत.
वृक्षालवालतरवः सारङ्गा अपि तादृशाः । दीर्घिकाश्रेणयो वाप्यस्तडागाः कूपसंयुताः
झाडांच्या बागा, वृक्षांच्या रांगा आणि तिथले हरिणही तसेच विलक्षण आहेत. तिथे तलावांच्या, पाणवठ्यांच्या आणि विहिरींच्या रांगा आहेत.
तत्र श्रीभुवनेश्वर्या वसन्ति परिचारिकाः । एकैका लक्षदासीभिः सेविता मदगर्विताः
तिथे श्रीभुवनेश्वरीच्या सेविका राहतात. प्रत्येक सेविकेला लाखो दासी सेवा करतात आणि त्या गर्वाने भरलेल्या असतात.