इत्यादियक्षसेनानीसहितो निजशक्तियुक् । ईशानकोणे सम्प्रोक्तो रुद्रलोको महत्तरः
अशा प्रकारे, यक्षसेनापतींसह आणि स्वतःच्या शक्तीने युक्त; ईशान्य दिशेला मोठा रुद्राचा लोक आहे, असं सांगितलं जातं.
अनर्घ्यरत्नखचितो यत्र रुद्रोऽधिदैवतम् । मन्युमान्दीप्तनयनो बद्धपृष्ठमहेषुधिः
जिथे अनमोल रत्नांनी सजलेला, रुद्र मुख्य देवता आहे; तो क्रोधी, तेजस्वी डोळ्यांचा आणि पाठीवर मोठं धनुष्य घेतलेला आहे.
स्फूर्जद्धनुर्वामहस्तोऽधिज्यधन्वभिराधृतः । स्वसमानैरसंख्यातरुद्रैः शूलवरायुधैः
त्याच्या डाव्या हातात घणघणणारे धनुष्य होते, आणि त्याच्यासारख्या असंख्य रुद्रांनी, जे त्रिशूळ व मोठी शस्त्रे घेऊन होते, त्याला वेढले होते.
विकृतास्यैः करालास्यैर्वमद्वह्निभिरास्यतः । दशहस्तैः शतकरैः सहस्रभुजसंयुतैः
त्यांचे तोंड विकृत व भयंकर होते, तोंडातून ज्वाळा निघत होत्या, दहा हात, शंभर भुजा, आणि हजारो हातांनी ते सज्ज होते.
दशपादैर्दशग्रीवैस्त्रिनेत्रैरुग्रमूर्तिभिः । अन्तरिक्षचरा ये च ये च भूमिचरा स्मृताः
दहा पाय, दहा माने, तीन डोळे आणि भयंकर रूप असलेले, काही आकाशात तर काही पृथ्वीवर संचार करणारे असे होते.
रुद्राध्याये स्मृता रुद्रास्तैः सर्वैश्च समावृतः । रुद्राणीकोटिसहितो भद्रकाल्यादिमातृभिः
रुद्राध्यायात सांगितलेले सर्व रुद्र आणि कोट्यवधी रुद्राण्या, तसेच भद्रकाळीपासून सुरू होणाऱ्या मातृका, यांनी तो वेढलेला होता.
नानाशक्तिसमाविष्टडामर्यादिगणावृतः । वीरभद्रादिसहितो रुद्रो राजन् विराजते
नाना शक्तींनी युक्त, डामरादी गणांनी वेढलेला, वीरभद्र व इतरांसह रुद्र, राजन, तेजाने उजळून निघाला आहे.
मुण्डमालाधरो नागवलयो नागकन्धरः । व्याघ्रचर्मपरीधानो गजचर्मोत्तरीयकः
त्याने कवटींची माळ घातली आहे, नागांच्या कड्या हातात आहेत, गळ्यात नाग आहेत, वाघाचं कातडं अंगावर आहे आणि हत्तीच्या कातड्याचा उपरणा पांघरला आहे.
चिताभस्माङ्ग लिप्ताङ्गः प्रमथादिगणावृतः । निनदड्डमरुध्वानैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः
त्याचं शरीर स्मशानातील राखेने माखलेलं आहे, प्रमथादी गणांनी वेढलेलं आहे, त्याच्या डमरू आणि गर्जनेच्या आवाजाने सगळ्या दिशा बधीर झाल्या आहेत.
अट्टहासास्फोटशब्दैः सन्त्रासितनभस्तलः । भूतसङ्घसमाविष्टो भूतावासो महेश्वरः । ईशानदिक्पतिः सोऽयं नाम्ना चेशान एव च
त्याच्या मोठ्या हास्याच्या गडगडाटाने आकाश घाबरून गेलं आहे, भूतांच्या समूहांनी व्यापलेला, भूतांचा निवास असलेला, ईशान्य दिशेचा अधिपती, तोच महेश्वर, ज्याला ईशान असं नाव आहे.
thumb|६४ कला-१ thumb|६४ कला - २ thumb|६४ कला- ३ thumb|६४ कला- ४ पद्मरागादिमणिविनिर्मितप्राकारवर्णनम् व्यास उवाच पुष्परागमयादग्रे कुङ्कुमारुणविग्रहः । पद्मरागमयः सालो मध्ये भूश्चैव तादृशी
व्यास म्हणाले: समोर पुष्पराग रत्नांनी बनवलेला, कुंकवासारखा लाल रंगाचा एक सभामंडप आहे, आणि मध्येही तसाच पद्मराग रत्नांचा जमिनीसारखा भाग आहे.
दशयोजनवान्दैर्घ्ये गोपुरद्वारसंयुतः । तन्मणिस्तम्भसंयुक्ता मण्डपाः शतशो नृप
तो दहा योजन लांब असून, गड्या आणि दरवाज्यांनी युक्त आहे, त्या रत्नांच्या खांबांनी जोडलेले, राजन, शेकडो मंडप तिथे आहेत.
मध्ये भुवि समासीनाश्चतुःषष्टिमिताः कलाः । नानायुधधरा वीरा रत्नभूषणभूषिताः
मध्यभागी, जमिनीवर बसलेल्या चौसष्ट कलांना, ज्या विविध शस्त्रे घेतलेल्या आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेल्या वीर आहेत, तशा पाहायला मिळतात.
प्रत्येकलोकस्तासां तु तत्तल्लोकस्य नायकाः । समन्तात्पद्मरागस्य परिवार्य स्थिताः सदा
प्रत्येक कलेला आपापली स्वतंत्र लोकं आहेत आणि त्या त्या लोकांच्या प्रमुख आहेत; त्या नेहमी पद्मराग सभामंडपाच्या सभोवताली उभ्या असतात.
स्वस्वलोकजनैर्जुष्टाः स्वस्ववाहनहेतिभिः । तासां नामानि वक्ष्यामि शृणु त्वं जनमेजय
त्या प्रत्येक आपल्या लोकांनी वेढलेल्या, आपापल्या वाहनांनी व शस्त्रांनी युक्त आहेत; त्यांच्या नावांची मी सांगतो, तू ऐक, जनमेजय.
पिङ्गलाक्षी विशालाक्षी समृद्धिर्वृद्धिरेव च । श्रद्धा स्वाहा स्वधाभिख्या माया संज्ञा वसुन्धरा
पिंगळाक्षी, विशालाक्षी, समृद्धी, वृद्धी; श्रद्धा, स्वाहा, स्वधा म्हणून ओळखली जाणारी, माया, संज्ञा आणि वसुंधरा.
त्रिलोकधात्री सावित्री गायत्री त्रिदशेश्वरी । सुरूपा बहुरूपा च स्कन्दमाताच्युतप्रिया
तीन लोकांची धारक, सावित्री, गायत्री, देवांची अधिष्ठात्री, सुरूपा, बहुरूपा, स्कंदमाता आणि अच्युताची प्रिय.
विमला चामला तद्वदरुणी पुनरारुणी । प्रकृतिर्विकृतिः सृष्टिः स्थितिः संहृतिरेव च
विमला आणि आमला, तसेच अरुणी आणि पुन्हा अरुणी; प्रकृती, विकृती, सृष्टी, स्थिती आणि संहार.
सन्ध्या माता सती हंसी मर्दिका वज्रिका परा । देवमाता भगवती देवकी कमलासना
संघ्या, माता, सती, हंसी, मर्दिका, वज्रिका, परा; देवांची माता, भगवती, देवकी आणि कमलासना.
त्रिमुखी सप्तमुख्यन्या सुरासुरविमर्दिनी । लम्बोष्ठी चोर्ध्वकेशी च बहुशीर्षा वृकोदरी
त्रिमुखी, सात तोंडांची दुसरी, देव-दानवांचा संहार करणारी; लांब ओठांची, उर्ध्वकेशी, बहुशिरा आणि वृकोदरी.
रथरेखाह्वया पश्चाच्छशिरेखा तथापरा । गगनवेगा पवनवेगा वेगा चैव ततः परम्
मागे रथरेखा नावाची आहे, तिच्या पुढे शशिरेखा आहे. त्यानंतर गगनवेगा, पवनवेगा आणि शेवटी वेगा या येतात.
अग्रे भुवनपाला स्यात्तत्पश्चान्मदनातुरा । अनङ्गानङ्गमथना तथैवानङ्गमेखला
समोर भुवनपाल आहे, तिच्या मागे मदनातुरा आहे. मग अनंग, अनंगमथना आणि त्याचप्रमाणे अनंगमेखला आहेत.
अनङ्गकुसुमा पश्चाद्विश्वरूपा सुरादिका । क्षयङ्करी भवेच्छक्तिरक्षोभ्या च ततः परम्
अनंगकुसुमानंतर विश्वरूपा, मग सुरादिका आहे. त्यानंतर क्षयंकरी ही शक्ती येते आणि मग अक्षोभ्या येते.
सत्यवादिन्यथ प्रोक्ता बहुरूपा शुचितव्रता । उदाराख्या च वागीशी चतुःषष्टिमिताः स्मृताः
नंतर सत्यवादिनी, मग बहुरूपा आणि शुचितव्रता आहेत. मग उदाराख्या आणि वागीशी — या मिळून चौसष्ट गणल्या जातात.
ज्वलज्जिह्नाननाः सर्वा वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् । जलं पिबामः सकलं संहरामो विभावसुम्
सर्वांच्या तोंडाला ज्वलंत जिव्हा आहेत, त्या भयंकर अग्नी ओकतात. त्या म्हणतात, 'आम्ही सगळं पाणी पिऊ आणि अग्नीही संपवू.'
पवनं स्तम्भयामोऽद्य भक्षयामोऽखिलं जगत् । इति वाचं संगिरन्ते क्रोधसंरक्तलोचनाः
'आज आम्ही वारा थांबवू, अख्खं जग गिळू!' — अशा शब्दांनी त्या बोलतात, त्यांच्या डोळ्यांत क्रोधामुळे रक्त उतरलेलं असतं.
चापबाणधराः सर्वा युद्धायैवोत्सुकाः सदा । दंष्ट्राकटकटारावैर्बधिरीकृतदिङ्मुखाः
सर्वजणी धनुष्यबाण घेऊन नेहमीच युद्धासाठी सज्ज असतात. त्यांच्या दातांच्या कटकटाटाने सर्व दिशांना बहिरेपणा येतो.
पिङ्गोर्ध्वकेश्यः सम्प्रोक्ताश्चापबाणकराः सदा । शताक्षौहिणिका सेनाप्येकैकस्याः प्रकीर्तिता
त्यांचे केस पिंगट आणि उंच आहेत, हातात नेहमी धनुष्यबाण असतात. प्रत्येकाजवळ शंभर अक्षौहिणी सैन्य आहे असं सांगितलं जातं.
एकैकशक्तेः सामर्थ्यं लक्षब्रह्माण्डनाशने । शताक्षौहिणिका सेना तादृशी नृपसत्तम
प्रत्येक शक्तीमध्ये लक्ष ब्रह्मांडांचा नाश करण्याची ताकद आहे. अशा शंभर अक्षौहिणी सैन्य त्यांच्या जवळ आहे, राजन.
किं न कुर्याज्जगत्यस्मिन्नशक्यं वक्तुमेव तत् । सर्वापि युद्धसामग्री तस्मिन्साले स्थिता मुने
या जगात त्या काय करू शकत नाहीत, असं काहीच नाही. ते सांगणंही अशक्य आहे. त्या सभागृहात सगळं युद्धसामान तयार आहे, मुनी.