स्वर्णसालमयादग्रे मुनियोजनदैर्घ्यवान् । पुष्परागमयः सालः कुङ्कुमारुणविग्रहः
सुवर्णाच्या सभामंडपाच्या पुढे, मुनीच्या योजनाएवढा लांब, पुष्पराग रत्नाचा, केशरासारखा लाल रंगाचा एक सभामंडप आहे.
पुष्परागमयी भूमिर्वनान्युपवनानि च । रत्नवृक्षालवालाश्च पुष्परागमयाः स्मृताः
पुष्पराग रत्नाची भूमी, वनं आणि उपवने आहेत; रत्नांच्या झाडांच्या रांगा देखील पुष्पराग रत्नाच्या बनलेल्या आहेत असे सांगितले जाते.
प्राकारो यस्य रत्नस्य तद्रत्नरचिता द्रुमाः । वनभूः पक्षिणश्चैव रत्नवर्णजलानि च
त्याचा किल्ला त्या रत्नाचा असून, झाडेही त्याच रत्नाची बनलेली आहेत; वनभूमी, पक्षी आणि तिथले पाणी देखील रत्नासारख्या रंगाचे आहे.
मण्डपा मण्डपस्तम्भाः सरांसि कमलानि च । प्राकारे तत्र यद्यत्स्यात्तत्सर्वं तत्समं भवेत्
मंडप, त्यांचे खांब, तलाव आणि कमळे—किल्ल्याच्या आत जे काही आहे, ते सर्व त्याच प्रकारचे आहे.
परिभाषेयमुद्दिष्टा रत्नसालादिषु प्रभो । तेजसा स्याल्लक्षगुणः पूर्वसालात्परो नृप
हे प्रभो, रत्नांच्या सभागृहांसाठी ही वर्णना सांगितली आहे. या सभागृहाचा तेज पूर्वीच्या सभेपेक्षा लक्षपट अधिक आहे, राजन.
दिक्पाला निवसन्त्यत्र प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम् । दिक्पालानां समष्ट्यात्मरूपाः स्फूर्जद्वरायुधाः
इथे दिशांचे रक्षक राहतात, जे प्रत्येक ब्रह्मांडाचे पालन करतात. हे सर्वजण एकत्रित रूपात, तेजस्वी आणि आपल्या मोठ्या शस्त्रांसह दिसतात.
पूर्वाशायां समुत्तुङ्गशृङ्गा पूरमरावती । नानोपवनसंयुक्तो महेन्द्रस्तत्र राजते
पूर्व दिशेला, उंच शिखरावर, नाना बागांनी सजलेली अमरावती नगरी आहे. तिथे महेंद्र म्हणजे इंद्र तेजाने उजळून राहतो.
स्वर्गशोभा च या स्वर्गे यावती स्यात्ततोऽधिका । समष्टिशतनेत्रस्य सहस्रगुणतः स्मृता
स्वर्गातील शोभा जशी आहे, त्याहूनही येथे अधिक आहे. शंभर डोळ्यांच्या एकत्रित तेजापेक्षा ती हजारपट जास्त आहे, असं सांगितलं जातं.
ऐरावतसमारूढो वज्रहस्तः प्रतापवान् । देवसेनापरिवृतो राजतेऽत्र शतक्रतुः
एरावतावर आरूढ, वज्र हातात घेऊन, तेजस्वी आणि देवांच्या सैन्याने वेढलेला, शतकृतू इंद्र येथे प्रकाशमान आहे.
देवाङ्गनागणयुता शची तत्र विराजते । वह्निकोणे वह्निपुरी वह्निपूःसदृशी नृप
देवांगनांच्या समूहासह शची तिथे तेजाने चमकते. अग्नीच्या दिशेला अग्नीची नगरी आहे, जी अग्नीच्या लोकासारखीच आहे, राजन.
स्वाहास्वधासमायुक्तो वह्निस्तत्र विराजते । निजवाहनभूषाढ्यो निजदेवगणैर्वृतः
तिथे अग्नी, स्वाहा आणि स्वधा यांच्यासह, आपल्या वाहन व अलंकारांनी सुशोभित, आपल्या देवगणांनी वेढलेला तेजाने झळकत आहे.
याम्याशायां यमपुरी तत्र दण्डधरो महान् । स्वभटैर्वेष्टितो राजन् चित्रगुप्तपुरोगमैः
दक्षिण दिशेला यमपुरी आहे, जिथे मोठा दंडधारी यम आपल्या सेवकांसह, चित्रगुप्तासह, राजन, वास करतो.
निजशक्तियुतो भास्वत्तनयोऽस्ति यमो महान् । नैर्ऋत्यां दिशि राक्षस्यां राक्षसैः परिवारितः
स्वतःच्या शक्तीने युक्त, तेजस्वी पुत्र यम तिथे आहे. नैऋत्य दिशेला, राक्षसांच्या प्रदेशात, तो राक्षसांनी वेढलेला आहे.
खड्गधारी स्फुरन्नास्ते निर्ऋतिर्निजशक्तियुक् । वारुण्यां वरुणो राजा पाशधारी प्रतापवान्
स्वतःच्या शक्तीने युक्त, तलवार घेऊन, तेजस्वी निरृति तिथे बसली आहे. पश्चिम दिशेला, राजा वरुण, पाश घेऊन, तेजाने झळकत आहे.
महाझषसमारूढो वारुणीमधुविह्वलः । निजशक्तिसमायुक्तो निजयादोगणान्वितः
मोठ्या मास्यावर आरूढ, वारुणी मद्याने मत्त, स्वतःच्या शक्तीने आणि आपल्या यक्षगणांसह, तो तिथे आहे.
समास्ते वारुणे लोके वरुणानीरताकुलः । वायुकोणे वायुलोको वायुस्तत्राधितिष्ठति
तो वरुणाच्या लोकात, वारुणी स्त्रियांनी भरलेल्या, वास करतो. वायूच्या दिशेला वायूचे लोक आहेत, जिथे वायू स्वतः आहे.
वायुसाधनसंसिद्धयोगिभिः परिवारितः । ध्वजहस्तो विशालाक्षो मृगवाहनसंस्थितः
वायूच्या साधनेत पारंगत योग्यांनी वेढलेला, ध्वज हातात घेऊन, मोठ्या डोळ्यांनी, मृगावर बसलेला आहे.
मरुद्गणैः परिवृतो निजशक्तिसमन्वितः । उत्तरस्यां दिशि महान् यक्षलोकोऽस्ति भूमिप
मरुतांच्या समूहाने वेढलेला, स्वतःच्या शक्तीने युक्त; उत्तरेकडे, राजन, मोठा यक्षांचा लोक आहे.
यक्षाधिराजस्तत्रास्ते वृद्धिऋद्ध्यादिशक्तिभिः । नवभिर्निधिभिर्युक्तस्तुन्दिलो धननायकः
तिथे यक्षांचा राजा, वृद्धी आणि समृद्धीच्या शक्तींनी युक्त, नव निधींनी संपन्न, तुंडिल धनाचा स्वामी वास करतो.
मणिभद्रः पूर्णभद्रो मणिमान्मणिकन्धरः । मणिभूषो मणिस्रग्वी मणिकार्मुकधारकः
मणिभद्र, पूर्णभद्र, मणिमान, मणिकंधर, मणिभूष, मणिस्रग्वी आणि मणिकर्मुकधारी हे सर्व तिथे आहेत.
इत्यादियक्षसेनानीसहितो निजशक्तियुक् । ईशानकोणे सम्प्रोक्तो रुद्रलोको महत्तरः
अशा प्रकारे, यक्षसेनापतींसह आणि स्वतःच्या शक्तीने युक्त; ईशान्य दिशेला मोठा रुद्राचा लोक आहे, असं सांगितलं जातं.
अनर्घ्यरत्नखचितो यत्र रुद्रोऽधिदैवतम् । मन्युमान्दीप्तनयनो बद्धपृष्ठमहेषुधिः
जिथे अनमोल रत्नांनी सजलेला, रुद्र मुख्य देवता आहे; तो क्रोधी, तेजस्वी डोळ्यांचा आणि पाठीवर मोठं धनुष्य घेतलेला आहे.
स्फूर्जद्धनुर्वामहस्तोऽधिज्यधन्वभिराधृतः । स्वसमानैरसंख्यातरुद्रैः शूलवरायुधैः
त्याच्या डाव्या हातात घणघणणारे धनुष्य होते, आणि त्याच्यासारख्या असंख्य रुद्रांनी, जे त्रिशूळ व मोठी शस्त्रे घेऊन होते, त्याला वेढले होते.
विकृतास्यैः करालास्यैर्वमद्वह्निभिरास्यतः । दशहस्तैः शतकरैः सहस्रभुजसंयुतैः
त्यांचे तोंड विकृत व भयंकर होते, तोंडातून ज्वाळा निघत होत्या, दहा हात, शंभर भुजा, आणि हजारो हातांनी ते सज्ज होते.
दशपादैर्दशग्रीवैस्त्रिनेत्रैरुग्रमूर्तिभिः । अन्तरिक्षचरा ये च ये च भूमिचरा स्मृताः
दहा पाय, दहा माने, तीन डोळे आणि भयंकर रूप असलेले, काही आकाशात तर काही पृथ्वीवर संचार करणारे असे होते.
रुद्राध्याये स्मृता रुद्रास्तैः सर्वैश्च समावृतः । रुद्राणीकोटिसहितो भद्रकाल्यादिमातृभिः
रुद्राध्यायात सांगितलेले सर्व रुद्र आणि कोट्यवधी रुद्राण्या, तसेच भद्रकाळीपासून सुरू होणाऱ्या मातृका, यांनी तो वेढलेला होता.
नानाशक्तिसमाविष्टडामर्यादिगणावृतः । वीरभद्रादिसहितो रुद्रो राजन् विराजते
नाना शक्तींनी युक्त, डामरादी गणांनी वेढलेला, वीरभद्र व इतरांसह रुद्र, राजन, तेजाने उजळून निघाला आहे.
मुण्डमालाधरो नागवलयो नागकन्धरः । व्याघ्रचर्मपरीधानो गजचर्मोत्तरीयकः
त्याने कवटींची माळ घातली आहे, नागांच्या कड्या हातात आहेत, गळ्यात नाग आहेत, वाघाचं कातडं अंगावर आहे आणि हत्तीच्या कातड्याचा उपरणा पांघरला आहे.
चिताभस्माङ्ग लिप्ताङ्गः प्रमथादिगणावृतः । निनदड्डमरुध्वानैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः
त्याचं शरीर स्मशानातील राखेने माखलेलं आहे, प्रमथादी गणांनी वेढलेलं आहे, त्याच्या डमरू आणि गर्जनेच्या आवाजाने सगळ्या दिशा बधीर झाल्या आहेत.
अट्टहासास्फोटशब्दैः सन्त्रासितनभस्तलः । भूतसङ्घसमाविष्टो भूतावासो महेश्वरः । ईशानदिक्पतिः सोऽयं नाम्ना चेशान एव च
त्याच्या मोठ्या हास्याच्या गडगडाटाने आकाश घाबरून गेलं आहे, भूतांच्या समूहांनी व्यापलेला, भूतांचा निवास असलेला, ईशान्य दिशेचा अधिपती, तोच महेश्वर, ज्याला ईशान असं नाव आहे.