ततः पराजिताः सर्वे देवाः स्वर्गपरिच्युताः । ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य ते जग्मुर्लोकमुत्तमम्
मग सर्व पराभूत देव, स्वर्गातून हाकलले गेलेले, ब्रह्मदेवांना पुढे घेऊन, ते सर्वजण श्रेष्ठ लोकात गेले.
यत्रोत्तमौ देवदेवौ संस्थितौ शङ्कराच्युतौ । वृत्तान्तं कथयामासुर्महिषस्य दुरात्मनः
जिथे दोन्ही श्रेष्ठ देव, शंकर आणि अच्युत, उपस्थित होते, तिथे त्यांनी त्या दुष्ट महिषासुराच्या कृत्यांची कथा सांगितली.
देवानां चैव सर्वेषां स्थानानि तरसासुरः । विनिर्जित्य स्वयं भुङ्क्ते बलवीर्यमदोद्धतः
त्या दुष्ट महिषासुरानं, सर्व देवांच्या जागा जबरदस्तीने जिंकून, स्वतःच त्या भोगायला सुरुवात केली; आणि आपल्या बळाचा व पराक्रमाचा गर्व त्याला चढला आहे.
महिषासुरनामासौ दुष्टदैत्योऽमरेश्वरौ । वधोपायश्च तस्याशु चिन्त्यतामसुरार्दनौ
तो दुष्ट दैत्य महिषासुर, हे अमरांचे अधिपती, त्याच्या वधाचा उपाय लवकर शोधा, हे दानवांचा संहार करणारे.
एवं श्रुत्वा स भगवान्देवानामार्तियुग्वचः । चकार कोपं सुबहुं तथा शङ्करपद्मजौ
देवतांच्या दुःखाने भरलेल्या शब्द ऐकून, भगवान आणि शंकर व पद्मज यांच्या पुत्रांसह फारच संतापले.
एवं कोपयुतस्यास्य हरेरास्यान्महीपते । तेजः प्रादुरभूद्दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति
राजन, जेव्हा हरि रागाने भरले, तेव्हा त्यांच्या तोंडातून हजार सूर्यांच्या तेजासारखे दिव्य तेज प्रकट झाले.
अथानुक्रमतस्तेजः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । शरीरादुद्भवं प्राप हर्षयद्विबुधाधिपान्
नंतर, स्वर्गातील सर्व देवतांच्या शरीरातून एकामागून एक तेज बाहेर आले आणि देवताधिपती आनंदित झाले.
यदभूच्छम्भुजं तेजो मुखमस्योदपद्यत । केशा बभूवुर्याम्येन वैष्णवेन च बाहवः
शंभूचे तेज तिच्या चेहऱ्याचे रूप झाले; यमाच्या तेजातून तिचे केस निर्माण झाले आणि विष्णूच्या तेजातून तिच्या भुजा घडल्या.
सौम्येन च स्तनौ जातौ माहेन्द्रेण च मध्यमः । वारुणेन ततो भूप जङ्घोरू सम्बभूवतुः
सोमाच्या तेजातून तिची स्तन, इंद्राच्या तेजातून तिचा कंबर, आणि वरुणाच्या तेजातून तिच्या मांड्या व पाय घडले, हे राजन.
नितम्बौ तेजसा भूमेः पादौ ब्राह्मेण तेजसा । पादाङ्गुल्यो भानवेन वासवेन कराङ्गुली
भूतेजाने तिचे नितंब, ब्रह्माच्या तेजाने तिचे पाय, सूर्याच्या तेजाने तिच्या पायांच्या बोटा, आणि वासवाच्या तेजाने तिच्या हातांच्या बोटा निर्माण झाल्या.
कौबेरेण तथा नासा दन्ताः सञ्जज्ञिरे तदा । प्राजापत्येनोत्तमेन तेजसा वसुधाधिप
कुबेराच्या तेजातून तिची नाक, आणि प्रजापतीच्या श्रेष्ठ तेजातून तिचे दात निर्माण झाले, हे पृथ्वीच्या अधिपती.
पावकेन च सञ्जातं लोचनत्रितयं शुभम् । सान्ध्येन तेजसा जाते भृकुट्यौ तेजसां निधी
अग्नीच्या तेजाने तिची तीन सुंदर डोळे, आणि संध्याच्या तेजाने तिच्या भुवया निर्माण झाल्या.
कर्णौ वायव्यतो जातौ तेजसो मनुजाधिप । सर्वेषां तेजसा देवी जाता महिषमर्दिनी
वायूच्या तेजातून तिची कान घडली, हे नराधिपा; अशा प्रकारे सर्वांच्या तेजातून देवी महिषमर्दिनी प्रकट झाली.
शूलं ददौ शिवो विष्णुश्चक्रं शङ्खं च पाशभृत् । हुताशनो ददौ शक्तिं मारुतश्चापसायकौ
शिवाने तिला त्रिशूल दिला, विष्णूने चक्र आणि शंख दिला, पाशधारी देवाने पाश दिला, अग्नीने शक्ती दिली, आणि मारुताने धनुष्य-बाण दिले.
वज्रं महेन्द्रः प्रददौ घण्टां चैरावताद् गजात् । कालदण्डं यमो ब्रह्मा चाक्षमालाकमण्डलू
महेंद्राने तिला वज्र दिला, ऐरावत हत्तीपासून घंटा दिली; यमाने काळदंड दिला, आणि ब्रह्माने अक्षसूत्र व कमंडलू दिले.
दिवाकरो रश्मिमालां रोमकूपेषु सन्ददौ । कालः खड्गं तथा चर्म निर्मलं वसुधाधिप
सूर्यदेवाने तिच्या रोमकूपांत किरणांची माळ दिली; काळाने तिला तलवार आणि निर्मळ कवच दिले, हे पृथ्वीपती.
समुद्रो निर्मलं हारमजरे चाम्बरे नृप । चूडामणिं कुण्डले च कटकानि तथाङ्गदे
समुद्राने तिला निर्मळ हार, कधीही न जुने होणारे वस्त्र, चूडामणी, कुंडले, कडे आणि बाजूबंद दिले, हे राजन.
अर्धचन्द्रं निर्मलं च नूपुराणि तथा ददौ । ग्रैवेयकं भूषणं च तस्यै देव्यै मुदान्वितः
त्याने आनंदाने तिला शुद्ध अर्धचंद्र, नुपुर, गळ्यातील अलंकार आणि इतर दागिने दिली.
विश्वकर्मा चोर्मिकाश्च ददौ तस्यै धरापते । हिमवान्वाहनं सिंहं रत्नानि विविधानि च
विश्वकर्म्याने तिला बाजूबंद दिले, हे पृथ्वीपती; हिमवानने तिला सिंह वाहन आणि विविध रत्ने दिली.
पानपात्रं सुरापूर्णं ददौ तस्यै धनाधिपः । शेषश्च भगवान्देवो नागहारं ददौ विभुः
धनाध्यक्षाने तिला सुरा भरलेले पानपात्र दिले; आणि भगवान शेषाने तिला नागहार दिला.
अन्यैरशेषविबुधैर्मानिता सा जगन्मयी । तां तुष्टुवुर्महादेवीं देवा महिषपीडिताः
इतर सर्व देवांनी तिला मान दिला; त्या जगद्व्यापिनी देवीचे, महिषाने त्रस्त झालेल्या देवांनी स्तुती केली.
नानास्तोत्रैर्महेशानीं जगदुद्भवकारिणीम् । तेषां निशम्य देवेशी स्तोत्रं विबुधपूजिता
विविध स्तोत्रांनी त्यांनी जगाच्या उत्पत्तीची कारणीभूत असलेल्या महेश्वरीचे स्तवन केले; देवांनी केलेली ती स्तुती ऐकून, देवतांनी पूजित असलेली देवी ऐकू लागली.
महिषस्य वधार्थाय महानादं चकार ह । तेन नादेन महिषश्चकितोऽभूद्धरापते
महीषाचा वध करण्यासाठी तिने मोठ्या आवाजात गर्जना केली; त्या गर्जनेने दानवांचा राजा महीष घाबरून गेला.
आससाद जगद्धात्रीं सर्वसैन्यसमावृतः । ततः स युयुधे देव्या महिषाख्यो महासुरः
संपूर्ण सैन्याने वेढलेली जगाची जननी त्याच्यासमोर उभी राहिली; मग महीष नावाचा तो महादैत्य देवीशी युद्ध करू लागला.
शस्त्रास्त्रैर्बहुधा क्षिप्तैः पूरयन्नम्बरान्तरम् । चिक्षुरो ग्रामणीः सेनापतिर्दुर्धरदुर्मुखौ
अनेक शस्त्रास्त्रांनी आकाश भरून टाकले; त्या सैन्याचे सेनापती चिक्षुर, दुर्धर आणि दुर्मुख यांनी सैन्याचे नेतृत्व केले.
बाष्कलस्ताम्रकश्चैव बिडालवदनोऽपरः । एतैश्चान्यैरसंख्यातैः संग्रामान्तकसन्निभैः
बाष्कल, ताम्रक आणि मांजरासारखा चेहरा असलेला एक दुसरा, तसेच असंख्य इतर जे रणभूमीत मृत्यूसारखे भयंकर होते, हे सर्व त्यांच्यात सामील झाले.
योधैः परिवृतो वीरो महिषो दानवोत्तमः । ततः सा कोपताम्राक्षी देवी लोकविमोहिनी
या सर्व योद्ध्यांनी वेढलेला, पराक्रमी आणि श्रेष्ठ महीष उभा राहिला; तेव्हा देवी, जी रागाने डोळे लाल करून जगाला मोहात पाडणारी आहे—
जघान योधान्समरे देवी महिषमाश्रितान् । ततस्तेषु हतेष्वेव स दैत्यो रोषमूर्च्छितः
—तिने युद्धात महीषाच्या आसऱ्याने आलेल्या योद्ध्यांना ठार केले; आपले साथीदार मारले गेले हे पाहून तो दैत्य प्रचंड क्रोधाने भरून गेला.
आससाद तदा देवीं तूर्णं मायाविशारदः । रूपान्तराणि सम्भेजे मायया दानवेश्वरः
मग तो मायेत पारंगत असलेला दैत्यराजा वेगाने देवीजवळ गेला; त्याने आपल्या मायेमुळे अनेक रूपे धारण केली.
तानि तान्यस्य रूपाणि नाशयामास सा तदा । ततोऽन्ते माहिषं रूपं बिभ्राणममरार्दनम्
ती देवी त्याची प्रत्येक रूपे नष्ट करू लागली; शेवटी तो अमरांना भयभीत करणारे महिषाचे रूप धारण करून उभा राहिला.