कालस्य महिमा राजन् वक्तुं केन हि शक्यते । गौर्निर्मिता माययैका मुमूर्षुर्जरती नृप
राजा, काळाचं मोठेपण कोण सांगू शकतं? माया करून निर्माण केलेली ती गाय आता म्हातारी झाली होती आणि तिला मरणाची इच्छा झाली.
जगाम सा च शालायां होमकाले मुनेस्तदा । हुंहुंशब्दैर्वारिता सा प्राणांस्तत्याज तत्क्षणे
त्या वेळी, ती गाय हवनाच्या वेळी सभागृहात गेली. 'हुं हुं' अशा आवाजांनी हाकलल्यावर, ती तिथेच प्राण सोडून गेली.
गौर्हतानेन दुष्टेनेत्येवं ते चुक्रुशुर्द्विजाः । होमं समाप्य मुनिराङ् विस्मयं परमं गतः
द्विज लोक ओरडले, 'ही गाय या दुष्टाने मारली!' हवन पूर्ण केल्यावर, तो ऋषी फारच आश्चर्यचकित झाला.
समाधिमीलिताक्षः संश्चिन्तयामास कारणम् । कृतं सर्वं द्विजैरेतदिति ज्ञात्वा तदैव सः
तो डोळे मिटून ध्यानात बसला आणि या घडलेल्या प्रकाराचा विचार करू लागला. हे सगळं द्विज लोकांनी केलंय, हे त्याला लगेच समजलं.
दधार कोपं परमं प्रलये रुद्रकोपवत् । शशाप च ऋषीन्सर्वान्कोपसंरक्तलोचनः
त्याच्या मनात प्रलयकाळच्या रुद्रासारखा प्रचंड राग दाटला. डोळे रागाने लाल झाले आणि त्याने सर्व ऋषींना शाप दिला.
वेदमातरि गायत्र्यां तद्ध्याने तन्मनोर्जपे । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वथा ब्राह्मणाधमाः
वेदांची माता गायत्री, तिच्या ध्यानात आणि मनाने जपण्यात, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
वेदे वेदोक्तयज्ञेषु तद्वार्तासु तथैव च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
वेद, वेद सांगितलेल्या यज्ञ आणि त्यांच्यावरील चर्चा यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
शिवे शिवस्य मन्त्रे च शिवशास्त्रे तथैव च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
शिव, शिवाचा मंत्र आणि शिवशास्त्र यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
मूलप्रकृत्याः श्रीदेव्यास्तद्ध्याने तत्कथासु च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
श्रीदेवीची आदिमाया, तिच्या ध्यानात आणि तिच्या कथांमध्येही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
देवीमन्त्रे तथा देव्याः स्थानेऽनुष्ठानकर्मणि । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
देवीचा मंत्र, देवीच्या स्थानातील विधी यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
देव्युत्सवदिदृक्षायां देवीनामानुकीर्तने । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
देवीच्या उत्सव पाहण्याची इच्छा आणि देवीच्या नावांचा जप यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
देवीभक्तस्य सान्निध्ये देवीभक्तार्चने तथा । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
देवीभक्ताच्या उपस्थितीत आणि देवीभक्तांची पूजा करतानाही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
शिवोत्सवदिदृक्षायां शिवभक्तस्य पूजने । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
शिवाच्या उत्सव पाहण्याची इच्छा आणि शिवभक्ताची पूजा यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
रुद्राक्षं बिल्वपत्रे च तथा शुद्धे च भस्मनि । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
रुद्राक्ष, बिल्वपत्र आणि शुद्ध भस्म यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
श्रौतस्मार्तसदाचारे ज्ञानमार्गे तथैव च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
श्रौत आणि स्मार्त आचारधर्म, तसेच ज्ञानमार्ग यातही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
अद्वैतज्ञाननिष्ठायां शान्तिदान्त्यादिसाधने । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
अद्वैतज्ञानाची निष्ठा, शांती, दमण आणि अशा साधनांतही, तुम्ही नेहमीच तिरस्कार कराल, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोकांनो.
नित्यकर्माद्यनुष्ठानेऽप्यग्निहोत्रादिसाधने । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
दैनंदिन कर्तव्ये, अग्निहोत्रासारख्या विधींमध्येही, तुम्ही नेहमीच वळून बसता, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
स्वाध्यायाध्ययने चैव तथा प्रवचनेऽपि च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
स्वाध्याय, वेदपठण आणि शिकविण्यातही, तुम्ही नेहमीच वळून बसता, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
गोदानादिषु दानेषु पितृश्राद्धेषु चैव हि । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
गाईदानासारख्या दानांमध्ये आणि पितृश्राद्धातही, तुम्ही नेहमीच वळून बसता, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
कृच्छ्रचान्द्रायणे चैव प्रायश्चित्ते तथैव च । भवतानुन्मुखा यूयं सर्वदा ब्राह्मणाधमाः
कृच्छ्र, चांद्रायण यांसारख्या तपश्चर्येत आणि प्रायश्चित्तातही, तुम्ही नेहमीच वळून बसता, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
श्रीदेवीभिन्नदेवेषु श्रद्धाभक्तिसमन्विताः । शङ्खचक्राद्यङ्किताश्च भवत ब्राह्मणाधमाः
श्रीदेवीखेरीज इतर देवतांमध्ये तुम्ही श्रद्धा आणि भक्तीने भरलेले आहात, शंख-चक्र यांसारख्या चिन्हांनीही चिन्हांकित आहात, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
कापालिकमतासक्ता बौद्धशास्त्ररताः सदा । पाखण्डाचारनिरता भवत ब्राह्मणाधमाः
कापालिक मतात आसक्त, बौद्ध शास्त्रात रमणारे आणि पाखंडी वर्तनातच मग्न असता, हे ब्राह्मणांमधील नीच लोक.
पितृमातृसुताभ्रातृकन्याविक्रयिणस्तथा । भार्याविकयिणस्तद्वद्भवत ब्राह्मणाधमाः
तुम्ही वडील, आई, मुलगा, भाऊ, मुली आणि बायका यांनाही विकता; त्यामुळेच तुम्ही ब्राह्मणांमधील नीच होता.
वेदविक्रयिणस्तद्वत्तीर्थविक्रयिणस्तथा । धर्मविक्रयिणस्तद्वद्भवत ब्राह्मणाधमाः
तुम्ही वेद विकता, तीर्थ विकता आणि धर्मही विकता; त्यामुळेच तुम्ही ब्राह्मणांमधील नीच होता.
पाञ्चरात्रे कामशास्त्रे तथा कापालिके मते । बौद्धे श्रद्धायुता यूयं भवत ब्राह्मणाधमाः
पांचरात्र, कामशास्त्र, कापालिक मत आणि बौद्ध धर्मात श्रद्धा ठेवून, तुम्ही ब्राह्मणांमधील नीच होता.
मातृकन्यागामिनश्च भगिनीगामिनस्तथा । परस्त्रीलम्पटाः सर्वे भवत ब्राह्मणाधमाः
तुम्ही आई, मुलगी, बहीण यांच्याकडेही जाता आणि परस्त्रीमध्येही आसक्त राहता, त्यामुळे सर्वजण ब्राह्मणांमधील नीच होता.
युष्माकं वंशजाताश्च स्त्रियश्च पुरुषास्तथा । मद्दत्तशापदग्धास्ते भविष्यन्ति भवत्समाः
तुमच्या वंशात जन्मलेल्या स्त्रिया आणि पुरुष, माझ्या शापाने जळून, तुमच्यासारखेच होतील.
किं मया बहुनोक्तेन मूलप्रकृतिरीश्वरी । गायत्री परमा भूयाद्युष्मासु खलु कोपिता
मी आणखी काय सांगू? मूळ प्रकृती असलेली, गायत्री ही परमेश्वरी, खरोखरच तुमच्यावर रागावली आहे.
अन्धकूपादिकुण्डेषु युष्माकं स्यात्सदा स्थितिः । व्यास उवाच वाग्दण्डमीदृशं कृत्वाप्युपस्पृश्य जलं ततः
अंधकूप आणि अशा विहिरींमध्येच तुमचे नेहमी वास्तव्य राहील. व्यास म्हणाले: असे कठोर शब्द बोलून, त्याने पाणी स्पर्श करून शुद्धता घेतली.
जगाम दर्शनार्थं च गायत्र्याः परमोस्तुकः । प्रणनाम महादेवीं सापि देवी परात्परा
तो गायत्री देवीचे दर्शन घेण्यासाठी गेला आणि त्या परात्पर महादेवीस वंदन केले.