सर्वभूतारणे देवि क्षमस्व परमेश्वरि । इति स्तुता जगन्माता प्रत्यक्षं दर्शनं ददौ
'सर्व जीवांची आश्रय असणाऱ्या देवी, परमैश्वर्यवती, मला क्षमा कर.' अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर जगन्माता प्रत्यक्ष प्रकट झाली.
पूर्णपात्रं ददौ तस्मै येन स्यात्सर्वपोषणम् । उवाच मुनिमम्बा सा यं यं कामं त्वमिच्छसि
तिने त्याला एक भरलेले पात्र दिले, ज्यामुळे सर्व प्रकारचे पोषण मिळेल. मग आईने त्या ऋषीला सांगितले, 'तुला जे काही हवे आहे—'
तस्य पूर्तिकरं पात्रं मया दत्तं भविष्यति । इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी गायत्री परमा कला
'हे पात्र मी तुला दिले आहे, जे सर्व इच्छांची पूर्तता करील.' असे म्हणून गायत्री ही पराशक्ती अदृश्य झाली.
अन्नानां राशयस्तस्मानिर्गताः पर्वतोपमाः । षड्रसा विविधा राजंस्तृणानि विविधानि च
त्या पात्रातून पर्वतासारखे अन्नाचे राशी, सहा रसांचे आणि विविध प्रकारचे अन्न, तसेच अनेक प्रकारची गवत बाहेर आले.
भूषणानि च दिव्यानि क्षौमानि वसनानि च । यज्ञानां च समारम्भाः पात्राणि विविधानि च
त्यातून दिव्य दागिने, सुंदर वस्त्रे, यज्ञाची तयारी, आणि विविध पात्रेही बाहेर आली.
यद्यदिष्टमभूद्राजन् मुनेस्तस्य महात्मनः । तत्सर्वं निर्गतं तस्माद्गायत्रीपूर्णपात्रतः
त्या महान ऋषीच्या मनात ज्या ज्या गोष्टींची इच्छा होती, त्या सर्व त्या गायत्रीच्या पूर्ण पात्रातून प्रकट झाल्या.
अथाहूय मुनीन्सर्वान्मुनिराड् गौतमस्तदा । धनं धान्यं भूषणानि वसनानि ददौ मुदा
नंतर गौतम ऋषींनी सर्व ऋषींना बोलावले आणि आनंदाने त्यांना धन, धान्य, दागिने आणि वस्त्रे दिली.
गोमहिष्यादिपशवो निर्गताः पूर्णपात्रतः । निर्गतान्यज्ञसम्भारान्स्रुक्स्रुवप्रभृतीन्ददौ
त्या पूर्ण पात्रातून गायी, म्हशी आणि इतर जनावरे बाहेर आली; तसेच यज्ञासाठी लागणारे सर्व साहित्य, स्रुक-स्रुवा वगैरे दिले.
ते सर्वे मिलिता यज्ञांश्चक्रिरे मुनिवाक्यतः । स्थानं तदेव भूयिष्ठमभवत्स्वर्गसन्निभम्
सर्वांनी एकत्र येऊन ऋषींच्या सांगण्यावरून यज्ञ केला; ते स्थान अत्यंत शोभिवंत झाले, जणू काही स्वर्गच.
यत्किञ्चित् त्रिषु लोकेषु सुन्दरं वस्तु दृश्यते । तत्सर्वं तत्र निष्पन्नं गायत्रीदत्तपात्रतः
तीनही लोकांत जे काही सुंदर वस्तू दिसतात, त्या सर्व त्या गायत्रीने दिलेल्या पात्रातून तेथे प्रकट झाल्या.
देवाङ्गनासमा दाराः शोभन्ते भूषणादिभिः । मुनयो देवसदृशा वस्त्रचन्दनभूषणैः
स्वर्गातील अप्सरांसारख्या त्यांच्या पत्नी दागिन्यांनी आणि विविध अलंकारांनी शोभून दिसत होत्या; आणि ऋषी देवांसारखे वस्त्र, चंदन आणि दागिन्यांनी सजलेले होते.
नित्योत्सवः प्रववृते मुनेराश्रममण्डले । न रोगादिभयं किञ्चिन्न च दैत्यभयं क्वचित्
त्या ऋषींच्या आश्रमात नेहमीच उत्सव सुरू राहिला; तिथे आजार किंवा इतर कोणत्याही गोष्टींची भीती नव्हती, आणि कुठेही दैत्यांची भीती नव्हती.
स मुनेराश्रमो जातः समन्ताच्छतयोजनः । अन्ये च प्राणिनो येऽपि तेऽपि तत्र समागताः
त्या ऋषींचा आश्रम चारही बाजूंनी शंभर योजनांपर्यंत पसरलेला होता; आणि इतर सर्व जीवसुद्धा तिथे एकत्र आले होते.
तांश्च सर्वान्पुपोषायं दत्त्वाभयमथात्मवान् । नानाविधैर्महायज्ञैर्विधिवत्कल्पितैः सुराः
स्वतःवर नियंत्रण असलेल्या त्या ऋषीने सर्वांना संरक्षण देऊन त्यांची काळजी घेतली; आणि देवांनी विविध मोठ्या यज्ञांनी, योग्य रीतीने, पूजा केली.
सन्तोषं परमं प्रापुर्मुनेश्चैव जगुर्यशः । सभायां वृत्रहा भूयो जगौ श्लोकं महायशाः
त्यामुळे सर्वांना अत्यंत समाधान मिळाले आणि त्या ऋषीचे यश सर्वत्र पसरले; सभेत वज्रधारी इंद्राने पुन्हा एक श्लोक गायलाच.
अहो अयं नः किल कल्पपादपो मनोरथान्पूरयति प्रतिष्ठितः । नोचेदकाण्डे क्व हविर्वपा वा सुदुर्लभा यत्र तु जीवनाशा
अहो, हा आमचा कल्पवृक्ष खरोखरच येथे उभा आहे आणि सर्व इच्छा पूर्ण करतो; नाहीतर या कलियुगात कुठे यज्ञासाठी हविर्द्रव्य किंवा जगण्यासाठी साधन मिळाले असते, जिथे जीविताचा नाश सहज होतो.
इत्थं द्वादशवर्षाणि पुपोष मुनिपुङ्गवान् । पुत्रवन्मुनिराड् गर्वगन्धेन परिवर्जितः
अशा प्रकारे बारा वर्षे त्या ऋषीने श्रेष्ठ ऋषींचे पालन केले; तो ऋषिराज मुलांप्रमाणे सर्वांची काळजी घेत होता आणि त्याला गर्वाचा स्पर्शही नव्हता.
गायत्र्याः परमं स्थानं चकार मुनिसत्तमः । यत्र सर्वैर्मुनिवरैः पूज्यते जगदम्बिका
त्या श्रेष्ठ ऋषीने गायत्रीचे सर्वोच्च स्थान स्थापन केले, जिथे सर्व प्रमुख ऋषी जगदंबेची भक्तीपूर्वक पूजा करतात.
त्रिकालं परया भक्त्या पुरश्चरणकर्मभिः । अद्यापि यत्र देवी सा प्रातर्बाला तु दृश्यते
तेथे, अत्यंत भक्तीने, दिवसातून तीन वेळा, विधिपूर्वक पूजा केली जाते; आणि आजही सकाळी देवी लहान मुलीसारखी दिसते.
मध्याह्ने युवती वृद्धा सायंकाले तु दृश्यते । तत्रैकदा समायातो नारदो मुनिसत्तमः
मध्यान्ही ती तरुणी रूपात दिसते; संध्याकाळी ती वृद्धा रूपात प्रकट होते; तिथे एकदा श्रेष्ठ ऋषी नारद आले.
रणयन्महतीं गायन्गायत्र्याः परमान्गुणान् । निषसाद सभामध्ये मुनीनां भावितात्मनाम्
गायत्रीच्या महान गुणांचे गाणे आणि मोठ्या संगीताच्या गजरात, नारदांनी ध्यानमग्न ऋषींच्या सभेत मध्यभागी स्थान घेतले.
गौतमादिभिरत्युच्चैः पूजितः शान्तमानसः । कथाश्चकार विविधा यशसो गौतमस्य च
गौतम आणि इतरांनी त्यांचा मोठ्या आदराने सत्कार केला; शांतचित्त नारदांनी विविध कथा सांगितल्या, त्यात गौतमाचे यशही होते.
ब्रह्मर्षे देवसदसि देवराट् तव यद्यशः । जगौ बहुविधं स्वच्छं मुनिपोषणजं परम्
हे ब्रह्मर्षी, देवांच्या सभेत देवराजाने ऋषींच्या पालनामुळे मिळालेल्या तुझ्या महान कीर्तीचे अनेक प्रकारे स्पष्ट वर्णन केले.
श्रुत्वा शचीपतेर्वाणीं त्वां द्रष्टुमहमागतः । धन्योऽसि त्वं मुनिश्रेष्ठ जगदम्बाप्रसादतः
शचीपतींचे शब्द ऐकून मी तुला पाहायला आलो आहे; हे श्रेष्ठ ऋषी, जगदंबेच्या कृपेने तू खरोखरच धन्य आहेस.
इत्युक्त्वा मुनिवर्यं तं गायत्रीसदनं ययौ । ददर्श जगदम्बां तां प्रेमोत्फुल्लविलोचनः
असे म्हणून नारदांनी त्या श्रेष्ठ ऋषीकडे निरोप दिला आणि गायत्रीच्या निवासस्थानी गेले; प्रेमाने डोळे भरून त्यांनी जगदंबेला पाहिले.
तुष्टाव विधिवद्देवीं जगाम त्रिदिवं पुनः । अथ तत्र स्थिता ये ते ब्राह्मणा मुनिपोषिताः
त्यांनी विधिपूर्वक देवीचे स्तवन केले आणि पुन्हा स्वर्गात परतले; आणि त्या ऋषीने पालन केलेले ब्राह्मण तिथेच राहिले.
उत्कर्षं तु मुनेः श्रुत्वासूयया खेदमागताः । यथास्य न यशो भूयात्कर्तव्यं सर्वथैव हि
त्या ऋषीच्या मोठेपणाची बातमी ऐकून, काहींना हेवा वाटला आणि त्यांना त्याचे यश वाढू नये असे सर्व प्रकारे ठरवले.
काले समागते पश्चादिति सर्वैस्तु निश्चितम् । ततः कालेन कियताप्यभूद्वृष्टिर्धरातले
निश्चित केलेल्या वेळी सर्वांनी एकमताने ठरवले; आणि काही काळानंतर पृथ्वीवर पाऊस पडू लागला.
सुभिक्षमभवत्सर्वदेशेषु नृपसत्तम । श्रुत्वा वार्तां सुभिक्षस्य मिलिताः सर्ववाडवाः
राजाधिराज, सर्व प्रदेशांत भरपूर अन्नधान्य मिळू लागलं. ही समृद्धीची वार्ता ऐकून, सगळ्या गावचे लोक एकत्र जमले.
गौतमं शप्तुमुद्योगं हा हा राजन् प्रचक्रिरे । धन्यौ तेषां च पितरौ ययोरुत्पत्तिरीदृशी
राजा, गौतमाला शाप द्यायची तयारी त्यांनी सुरू केली. ज्यांच्या पोटी असा पुत्र जन्माला आला, ते आईवडील धन्य आहेत.