त्रयी त्रिवर्गनिलया तुर्या तुर्यपदात्मिका । पञ्चमी पञ्चभूतेशी षष्ठी षष्ठेश्वरीति च
तू त्रैविद्य, तीन पुरुषार्थांची निवासस्थानी, चतुर्थ, चतुर्थ अवस्थेची मूर्ती; पाचवी, पाच महाभूतांची स्वामिनी, सहावी आणि सहाव्या स्थानाची अधीश्वरी आहेस.
सप्तमी सप्तवारेशी सप्तसप्तवरप्रदा । अष्टमी वसुनाथा च नवग्रहमयीश्वरी
सप्तमी, सात दिवसांची स्वामिनी, सात सात वर देणारी; अष्टमी, वसूंना अधीश्वरी, आणि नवग्रहांची मालकीण आहेस.
नवरागकला रम्या नवसंख्या नवेश्वरी । दशमी दशदिक्पूज्या दशाशाव्यापिनी रमा
नऊ रस आणि कलांनी रमणीय, नवसंख्येची, नवांची अधीश्वरी; दहावी, दहा दिशांमध्ये पूज्य, दहा दिशांमध्ये व्यापून असलेली, हे रमेश्वरी.
एकादशात्मिका चैकादशरुद्रनिषेविता । एकादशीतिथिप्रीता एकादशगणाधिपा
अकरा रूपांची, अकरा रुद्रांनी पूजली जाणारी; अकराव्या तिथीला प्रिय, अकरा गणांची अधीश्वरी.
द्वादशी द्वादशभुजा द्वादशादित्यजन्मभूः । त्रयोदशात्मिका देवी त्रयोदशगणप्रिया
द्वादशी, बारा भुजा असलेली, बारा आदित्यांची जननी; त्रयोदश रूपांची देवी, तेरा गणांना प्रिय.
त्रयोदशाभिधा भिन्ना विश्वेदेवाधिदेवता । चतुर्दशेन्द्रवरदा चतुर्दशमनुप्रसूः
त्रयोदश नावांनी ओळखली जाणारी, वेगळी, सर्व देवांची मुख्य देवी; चतुर्दश इंद्रांना वर देणारी, चौदा मनूंची माता.
पञ्चाधिकदशी वेद्या पञ्चाधिकदशी तिथिः । षोडशी षोडशभुजा षोडशेन्दुकलामयी
पंधराव्या तिथीला ओळखावं, पंधराव्या तिथीच आहे. देवी सोळावी आहे, तिच्या सोळा भुजा आहेत, आणि ती सोळा चंद्रकलांनी बनलेली आहे.
षोडशात्मकचन्द्रांशुव्याप्तदिव्यकलेवरा । एवंरूपासि देवेशि निर्गुणे तामसोदये
देवीचं दिव्य शरीर सोळा चंद्रकलांच्या किरणांनी व्यापलेलं आहे. अशा या रूपात, हे देवतांच्या देवी, तू निर्गुण आणि तमोगुणाची मूळ आहेस.
त्वया गृहीतो भगवान्देवदेवो रमापतिः । एतौ दुरासदौ दैत्यौ विक्रान्तौ मधुकैटभौ
तुझ्यामुळेच लक्ष्मीपती, सर्व देवांचे देव, भगवंत पकडले गेले; आणि ते दोन्ही भयंकर, बलाढ्य दैत्य मधु आणि कैटभही.
एतयोश्च वधार्थाय देवेशं प्रतिबोधय । मुनिरुवाच एवं स्तुता भगवती तामसी भगवत्प्रिया
त्या दोघांचा नाश व्हावा म्हणून देवाधिदेवांना जागं कर, असं सांगितलं. ऋषी म्हणाले: अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, भगवती तामसी, भगवंतांची प्रिय, —
देवदेवं तदा त्यक्त्वा मोहयामास दानवौ । तदैव भगवान्विष्णुः परमात्मा जगत्पतिः
तेव्हा तिने देवाधिदेवांना सोडून त्या दोन दानवांना मोहात पाडलं; आणि त्याच वेळी भगवान विष्णू, परमात्मा, जगाचा स्वामी —
प्रबोधमाप देवेशो ददृशे दानवोत्तमौ । तदा तौ दानवौ घोरौ दृष्ट्वा तं मधुसूदनम्
देवताधिपतीला शुद्धी आली आणि त्याने ते दोन श्रेष्ठ दानव पाहिले; त्यावेळी ते दोन्ही भयंकर दैत्य, मधुसूदनाला पाहून —
युद्धाय कृतसङ्कल्पौ जग्मतुः सन्निधिं हरेः । युयुधे च ततस्ताभ्यां भगवान्मधुसूदनः
युद्ध करायचं ठरवून, ते हरिपाशी आले; आणि मग भगवान मधुसूदनाने त्यांच्याशी युद्ध केलं.
पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः । तौ तदातिबलोन्मत्तौ जगन्मायाविमोहितौ
पाच हजार वर्षं, त्या सर्वशक्तिमानाने आपल्या हातांनी शस्त्र म्हणून युद्ध केलं; ते दोघं अतिशय बलशाली आणि मदाने वेडावलेले, जगाच्या मायेमुळे भ्रमित झाले होते.
व्रियतां वर इत्येवमूचतुः परमेश्वरम् । एवं तयोर्वचः श्रुत्वा भगवानादिपूरुषः
'वर मागा,' असं त्यांनी परमेश्वराला सांगितलं; त्यांची वचने ऐकून, भगवान आदिपुरुष —
वव्रे वध्याबुभौ मेऽद्य भवेतामिति निश्चितम् । तौ तदातिबलौ देवं पुनरेवोचतुर्हरिम्
त्यांनी वर मागितला: 'आज मी तुम्हा दोघांना ठार मारू,' असं निश्चितपणे. तेव्हा ते दोघं अतिशय बलवान पुन्हा हरिला म्हणाले —
आवां जहि न यत्रोर्वी पयसा च परिप्लुता । तथेत्युक्त्वा भगवता गदाशङ्खभृता नृप
'जिथे पृथ्वी पाण्याने व्यापलेली आहे, तिथे आम्हाला मारू नकोस.' 'तसं होईल,' असं भगवान गदाधर आणि शंखधारी यांनी सांगितलं, हे राजन —
कृत्वा चक्रेण वै छिन्ने जघने शिरसी तयोः । एवं देवी समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता नृप
मग त्यांनी चक्रानं त्यांच्या कंबरेवर वार करून दोघांची शिरं छाटली; अशा प्रकारे देवी प्रकट झाली, आणि ब्रह्मदेवांनी तिची स्तुती केली, हे राजन.
महाकाली महाराज सर्वयोगेश्वरेश्वरी । महालक्ष्म्यास्तथोत्पत्तिं निशामय महीपते
हे महराजा, महाकाळी ही सर्व योगिनींची अधिष्ठात्री आहे; आणि आता, हे पृथ्वीच्या राजन, महालक्ष्मीच्या उत्पत्तीचं वर्णन ऐक.
देवीचरित्रसहितं सावर्णिमनुवृतान्तवर्णनम् मुनिरुवाच महिषीगर्भसम्भूतो महाबलपराक्रमः । देवान्सर्वान्पराजित्य महिषोऽभूज्जगत्प्रभुः ॥ १ सर्वेषां लोकपालानामधिकारान्महासुरः । बलानिर्जित्य बुभुजे त्रैलोक्यैश्वर्यमद्भुतम्
देवीच्या चरित्रासह सावर्णी मनुच्या कथेचं वर्णन — ऋषी म्हणाले: महिषीच्या गर्भातून जन्मलेला, महाबलवान आणि पराक्रमी असा महिषासुर, सर्व देवांना पराभूत करून जगाचा स्वामी झाला.
ततः पराजिताः सर्वे देवाः स्वर्गपरिच्युताः । ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य ते जग्मुर्लोकमुत्तमम्
मग सर्व पराभूत देव, स्वर्गातून हाकलले गेलेले, ब्रह्मदेवांना पुढे घेऊन, ते सर्वजण श्रेष्ठ लोकात गेले.
यत्रोत्तमौ देवदेवौ संस्थितौ शङ्कराच्युतौ । वृत्तान्तं कथयामासुर्महिषस्य दुरात्मनः
जिथे दोन्ही श्रेष्ठ देव, शंकर आणि अच्युत, उपस्थित होते, तिथे त्यांनी त्या दुष्ट महिषासुराच्या कृत्यांची कथा सांगितली.
देवानां चैव सर्वेषां स्थानानि तरसासुरः । विनिर्जित्य स्वयं भुङ्क्ते बलवीर्यमदोद्धतः
त्या दुष्ट महिषासुरानं, सर्व देवांच्या जागा जबरदस्तीने जिंकून, स्वतःच त्या भोगायला सुरुवात केली; आणि आपल्या बळाचा व पराक्रमाचा गर्व त्याला चढला आहे.
महिषासुरनामासौ दुष्टदैत्योऽमरेश्वरौ । वधोपायश्च तस्याशु चिन्त्यतामसुरार्दनौ
तो दुष्ट दैत्य महिषासुर, हे अमरांचे अधिपती, त्याच्या वधाचा उपाय लवकर शोधा, हे दानवांचा संहार करणारे.
एवं श्रुत्वा स भगवान्देवानामार्तियुग्वचः । चकार कोपं सुबहुं तथा शङ्करपद्मजौ
देवतांच्या दुःखाने भरलेल्या शब्द ऐकून, भगवान आणि शंकर व पद्मज यांच्या पुत्रांसह फारच संतापले.
एवं कोपयुतस्यास्य हरेरास्यान्महीपते । तेजः प्रादुरभूद्दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति
राजन, जेव्हा हरि रागाने भरले, तेव्हा त्यांच्या तोंडातून हजार सूर्यांच्या तेजासारखे दिव्य तेज प्रकट झाले.
अथानुक्रमतस्तेजः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । शरीरादुद्भवं प्राप हर्षयद्विबुधाधिपान्
नंतर, स्वर्गातील सर्व देवतांच्या शरीरातून एकामागून एक तेज बाहेर आले आणि देवताधिपती आनंदित झाले.
यदभूच्छम्भुजं तेजो मुखमस्योदपद्यत । केशा बभूवुर्याम्येन वैष्णवेन च बाहवः
शंभूचे तेज तिच्या चेहऱ्याचे रूप झाले; यमाच्या तेजातून तिचे केस निर्माण झाले आणि विष्णूच्या तेजातून तिच्या भुजा घडल्या.
सौम्येन च स्तनौ जातौ माहेन्द्रेण च मध्यमः । वारुणेन ततो भूप जङ्घोरू सम्बभूवतुः
सोमाच्या तेजातून तिची स्तन, इंद्राच्या तेजातून तिचा कंबर, आणि वरुणाच्या तेजातून तिच्या मांड्या व पाय घडले, हे राजन.
नितम्बौ तेजसा भूमेः पादौ ब्राह्मेण तेजसा । पादाङ्गुल्यो भानवेन वासवेन कराङ्गुली
भूतेजाने तिचे नितंब, ब्रह्माच्या तेजाने तिचे पाय, सूर्याच्या तेजाने तिच्या पायांच्या बोटा, आणि वासवाच्या तेजाने तिच्या हातांच्या बोटा निर्माण झाल्या.