कुलदेवं नमस्कृत्य विशेत्तत्राथ विष्टरे । गुरुस्ततस्तु तं शिष्यं कृपादृष्ट्या विलोकयेत्
कुलदेवताला नमस्कार करून, तो तिथे आसनावर बसावा; मग गुरुने त्या शिष्याकडे करुणेने पाहावे.
तच्चैतन्यं निजे देहे भावयेत्सङ्गतं त्विति । ततः शिष्यतनुस्थानामध्वनां परिशोधनम्
त्या चैतन्याचे स्वतःच्या देहाशी एकरूप झाले आहे असे ध्यान करावे; मग शिष्याच्या देहातील मार्गांची शुद्धी केली जाते.
कुर्यात्तु होमतो विद्वान्दिव्यदृष्ट्यवलोकनात् । येन जायेत शुद्धात्मा योग्यो देवाद्यनुग्रहे
हवनानंतर, दिव्यदृष्टीने हे कृत्य करावे; यामुळे आत्मा शुद्ध होतो आणि देवादींच्या कृपेचा अधिकारी होतो.
श्रीनारायण उवाच तनौ ध्यायेत्तु शिष्यस्य षडध्वनः कमेण तु । पादयोस्तु कलाध्वानमन्धौ तत्त्वाध्वकं पुनः
श्रीनारायण म्हणाले: शिष्याच्या देहात सहा मार्गांचे एकामागून एक ध्यान करावे; पायाजवळ कला मार्ग, गुडघ्याजवळ तत्त्व मार्ग.
नाभौ तु भुवनाध्वानं वर्णाध्वानं तथा हृदि । पदाध्वानं तथा भाले मन्त्राध्वानं तु मूर्धनि
नाभीवर भुवन मार्ग, हृदयात वर्ण मार्ग, भाळावर पद मार्ग आणि मस्तकावर मंत्र मार्ग.
शिष्यं स्पृशंस्तु कूर्चेन तिलैराज्यपरिप्लुतैः । शोधयाम्यमुमध्वानं स्वाहेति मनुमुच्चरन्
शिष्याला कुशाच्या गुच्छाने, जो तीळ आणि तुपात बुडवलेला आहे, स्पर्श करून, 'स्वाहा' हा मंत्र म्हणत त्या मार्गांची शुद्धी करावी.
ताराढ्यं जुहुयादष्टवारं प्रत्यध्वमेव हि । षडध्वनस्ततस्तांस्तु लीनान् ब्रह्मणि भावयेत्
तारादेवीला प्रत्येक मार्गासाठी आठ वेळा होम करावा. नंतर त्या सहा मार्गांना ब्रह्मात विलीन झाल्यासारखे ध्यानात घ्यावे.
पुनरुत्पादयेत्तस्मात्सृष्टिमार्गेण वै गुरुः । आत्मस्थितं तच्चैतन्यं पुनः शिष्ये तु योजयेत्
मग गुरु सृष्टीच्या मार्गाने आत्म्यात स्थिर असलेले ते चैतन्य पुन्हा निर्माण करतो आणि ते पुन्हा शिष्याशी एकरूप करतो.
पूर्णाहुतिं ततो हुत्वा देवतां कलशे नयेत् । पुनर्व्याहृतिभिर्हुत्वा वह्नेरङ्गाहुतीस्तथा
पूर्ण आहुती दिल्यावर देवतेला कलशात स्थापन करावे. नंतर व्याहृती म्हणत अग्निच्या अंगांना सुद्धा आहुती द्यावी.
एकैकशो गुरुर्दत्त्वा विसृजेद्वह्निमात्मनि । ततः शिष्यस्य नेत्रे तु बध्नीयाद्वाससा गुरुः
गुरु प्रत्येक आहुती दिल्यावर अग्नी स्वतःमध्ये विलीन करावा. त्यानंतर गुरु शिष्याच्या डोळ्यांवर वस्त्र बांधावे.
नेत्रमन्त्रेण तं शिष्यं कुण्डतो मण्डलं नयेत् । पुष्पाञ्जलिं मुख्यदेव्यां कारयेच्छिष्यहस्ततः
डोळ्याच्या मंत्राने गुरु शिष्याला कुंडापासून मंडपात नेतो. मग शिष्याच्या हातून मुख्य देवीला फुलांची अंजली अर्पण करवावी.
नेत्रबन्धं निराकृत्य वेशयेत्कुशविष्टरे । भूतशुद्धिं शिष्यदेहे कुर्यात्प्रोक्तेन वर्त्मना
डोळ्यावरील पट काढून शिष्याला कुशाच्या आसनावर बसवावे. मग सांगितलेल्या पद्धतीने शिष्याच्या देहातील पंचमहाभूतांची शुद्धी करावी.
मन्त्रोदितांस्तथा न्यासान्कृत्वा शिष्यतनौ ततः । मण्डले वेशयेच्छिष्यमन्यस्मिन्कुम्भसंस्थितान्
मंत्राने सांगितलेल्या न्यासांची शिष्याच्या अंगावर स्थापना करावी. मग शिष्याला मंडपात, आणि कलशात स्थापन केलेल्यांनाही तिथे बसवावे.
पल्लवाञ्छिष्यशिरसि विन्यसेन्मातृकां जपेत् । कलशस्थजलैः शिष्यं स्नापयेद्देवतात्मकैः
शिष्याच्या डोक्यावर पान ठेवून मातृका मंत्र म्हणावा. मग कलशातील देवतेच्या रूपातील पाण्याने शिष्याचे अभिषेक करावे.
वर्धनीजलसेकं च कुर्याद्रक्षार्थमञ्जसा । ततः शिष्यः समुत्थाय वाससी परिधाय च
संवर्धनासाठीचे पाणी शिष्यावर शिंपडावे. मग शिष्य उठून वस्त्र परिधान करावे.
कृतभस्मावलेपश्च संविशेद्गुरुसन्निधौ । ततो गुरुः स्वकीयात्तु हृदयान्निर्गतां शिवाम्
भस्म लावून शिष्य गुरूच्या समोर बसावा. मग गुरु आपल्या हृदयातील शुभ शक्ती शिष्याच्या हृदयात प्रवेशली आहे असे ध्यान करावे.
प्रविष्टां शिष्यहृदये भावयेत्करुणानिधिः । पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरैक्यं वै भावयंस्तयोः
करुणेने परिपूर्ण गुरु, शिष्याच्या हृदयात प्रवेशलेली ती शक्ती ध्यानात घ्यावी. सुगंध, फुले इत्यादींनी पूजा करून दोघांचे ऐक्य ध्यानात आणावे.
ततस्त्रिंशो दक्षकर्णे शिष्यस्योपदिशेद्गुरुः । महामन्त्रं महादेव्याः स्वहस्तं शिरसि न्यसन्
मग गुरु उजव्या कानात शिष्याला महादेवीचा महामंत्र शिकवावा आणि स्वतःचा हात शिष्याच्या डोक्यावर ठेवावा.
अष्टोत्तरशतं मन्त्रं शिष्योऽपि प्रजपेन्मुने । दण्डवत्प्रणमेद्भूमौ तं गुरुं देवतात्मकम्
शिष्याने तो मंत्र एकशेआठ वेळा म्हणावा आणि देवतेच्या रूपातील गुरुला पृथ्वीवर दंडवत घालावे.
सर्वस्वमर्पयेत्तस्मै यावज्जीवमनन्यधीः । ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दत्त्वा ब्राह्मणांश्चापि भोजयेत्
शिष्याने अखंड मनाने, आयुष्यभर सर्व काही गुरुला अर्पण करावे. ऋत्विजांना दक्षिणा द्यावी आणि ब्राह्मणांना जेवू घालावे.
सुवासिनीः कुमारीश्च बटुकांश्चैव सर्वशः । दीनानाथान्दरिद्रांश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः
सर्व सुवासिनी, कुमारिका, बटुके, तसेच गरीब, अनाथ आणि दरिद्री यांना कुठलीही कंजुषी न करता सन्मान द्यावा.
कृतार्थतां स्वस्य बुद्ध्वा नित्यमाराधयेन्मनुम् । इति ते कथितः सम्यग्दीक्षाविधिरनुत्तमः
आपले कार्य पूर्ण झाले आहे हे जाणून नेहमी त्या मंत्राची उपासना करावी. अशी ही श्रेष्ठ दीक्षाविधी तुला सांगितली आहे.
विमृश्यैतदशेषेण भज देवीपदाम्बुजम् । नान्यस्तु परमो धर्मो ब्राह्मणस्यात्र विद्यते
हे सर्व नीट विचारात घेऊन देवीच्या चरणकमळांची भक्ती कर. ब्राह्मणासाठी याहून श्रेष्ठ धर्म नाही.
वैदिकः स्वस्वगृह्योक्तक्रमेणोपदिशेन्मनुम् । तान्त्रिकस्तन्त्ररीत्या तु स्थितिरेषा सनातनी
वैदिक गुरु आपल्या परंपरेनुसार मंत्र शिकवावा, आणि तांत्रिक गुरु तंत्राच्या पद्धतीने शिकवावा. हीच सनातन प्रथा आहे.
तत्तदुक्तप्रयोगांस्ते ते ते कुर्युर्न चान्यथा । श्रीनारायण उवाच इति सर्वं मयाख्यातं यत्पृष्टं नारद त्वया
ते सर्वजण सांगितलेल्या विधीनुसारच ते कृत्ये करतील, वेगळ्या प्रकारे नाहीत. श्रीनारायण म्हणाले: नारद, तू विचारलेले सर्व काही मी तुला सांगितले आहे.
अतः परं पराम्बाया भज नित्यं पदाम्बुजम् । नित्यमाराध्य तच्चाहं निर्वृतिं परमां गतः
म्हणून, तू नेहमी त्या परात्पर आईच्या चरणकमळांची भक्ती कर. मीही तिची अखंड आराधना करून परम आनंद मिळवला आहे.
व्यास उवाच इति राजन्नारदाय प्रोक्त्वा सर्वमनुत्तमम् । समाधिमीलिताक्षस्तु दध्यौ देवीपदाम्बुजम्
व्यास म्हणाले: राजन, नारदाला हे सर्व उत्तम ज्ञान सांगून, त्याने डोळे मिटले आणि देवीच्या चरणकमळांचे ध्यान धरले.
नारायणस्तु भगवान् मुनिवर्यशिखामणिः । नारदोऽपि ततो नत्वा गुरुं नारायणं परम् । जगाम सद्यस्तपसे देवीदर्शनलालसः
भगवान नारायण, जो ऋषीमध्ये श्रेष्ठ आहे, आणि नारद, यांनी आपल्या परम गुरु नारायणांना वंदन केले आणि मग देवीच्या दर्शनाची आस धरून तपश्चर्येसाठी त्वरित निघून गेले.
पराशक्तेराविर्भाववर्णनम् जनमेजय उवाच भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रवतांवर । द्विजातीनां तु सर्वेषां शक्त्युपास्तिः श्रुतीरिता
पराशक्तीच्या प्रकट होण्याचे वर्णन जनमेजय म्हणाला: भगवंत, सर्व धर्मांचे जाणकार आणि सर्व शास्त्रांमध्ये श्रेष्ठ असलेले, द्विजांना शक्तीची उपासना वेदांनी सांगितली आहे.
सन्ध्याकालत्रयेऽन्यस्मिन् काले नित्यतया विभो । तां विहाय द्विजाः कस्माद्गृह्णीयुश्चान्यदेवताः
प्रभो, संध्याकाळच्या तिन्ही वेळा आणि इतर वेळीही, द्विज लोक ती उपासना सोडून दुसऱ्या देवतांची पूजा का करतात?