वौषडन्तेन मनुना वह्नेस्तु जुहुयात्ततः । महागणेशमन्त्रेण जुहुयादाहुतीर्दश
मग 'वौषट्' या शब्दाने संपणारा मंत्र म्हणत अग्नीमध्ये आहुती द्यावी; आणि महागणेश मंत्राने दहा आहुत्या अर्पण कराव्यात.
वह्नौ पीठं समभ्यर्च्य देयमन्त्रस्य देवताम् । वह्नौ ध्यात्वा तु तद्वक्त्रे पञ्चविंशतिसंख्यया
अग्नीमध्ये पिठाचे पूजन करून, देण्याच्या मंत्राच्या देवतेचे ध्यान करावे; त्या देवतेचे ध्यान अग्नीच्या तोंडात करून पंचवीस आहुत्या द्याव्यात.
मूलमन्त्रेण जुहुयाद्वक्त्रैकीकरणाय च । वह्निदेवतयोरैक्यं भावयन्नात्मना सह
मूलमंत्राने आहुती देतांना, तोंड एकरूप होण्यासाठी, अग्नीदेवता, मंत्रदेवता आणि स्वतः यांचे एकत्व मनात आणावे.
एकीभूतं भावयेत्तु ततस्तु साधकोत्तमः । षडङ्गं देवतानां च जुहुयादाहुतीः पृथक्
मग तो श्रेष्ठ साधक त्या एकत्वाचे ध्यान करावा आणि देवतांच्या षडंग रूपांना वेगवेगळ्या आहुत्या अर्पण कराव्यात.
एकादशैव जुहुयादाहुतीर्मुनिसत्तम । एतेन नाडीसन्धानं वह्निदेवतयोर्मुने
मग अकरा आहुत्या अचूक द्याव्यात, हे उत्तम मुनी; यामुळे अग्नी आणि देवतेमधील नाड्यांचा संयोग घडतो.
एकैकक्रमयोगेनाप्यावृत्तीनां तथैव च । एकैकक्रमयोगेन घृतेन जुहुयान्मुने
प्रत्येक आवृत्तीच्या क्रमाने, तसाच क्रम राखून घृताच्या आहुत्या द्याव्यात, हे मुनी.
ततः कल्पोक्तद्रव्यैस्तु जुहुयादथवा तिलैः । देवतामूलमन्त्रेण गजान्तकसहस्रकम्
नंतर विधीप्रमाणे सांगितलेल्या द्रव्यांनी किंवा तीळांनी, देवतेच्या मूलमंत्राने 'गजांतक' पर्यंत एक हजार आहुत्या द्याव्यात.
एवं हुत्वा ततो देवीं सन्तुष्टां भावयेन्मुने । तथैवावृतिदेवीश्च वह्न्याद्या देवता अपि
अशा प्रकारे हवन करून, मग देवी संतुष्ट झाली आहे असे ध्यान करावे, तसेच आवरणांच्या देवता, अग्नी व इतर देवतांचेही तसंच ध्यान करावे.
ततः शिष्यं च सुस्नातं कृतसम्यादिकक्रियम् । वस्त्रद्वययुतं स्वर्णाभरणेन समन्वितम्
मग शिष्याने नीट स्नान करून, योग्य पूर्वकर्मे करून, दोन वस्त्रे आणि सोन्याचे दागिने घालावे.
कमण्डलुकरं शुद्धं कुण्डस्यान्तिकमानयेत् । नमस्कृत्य ततः शिष्यो गुरूनथ सभासदः
हातात कमंडलू घेऊन, शुद्ध होऊन, त्याला कुंडाजवळ आणावे; मग शिष्याने गुरु आणि सभासदांना नमस्कार करावा.
कुलदेवं नमस्कृत्य विशेत्तत्राथ विष्टरे । गुरुस्ततस्तु तं शिष्यं कृपादृष्ट्या विलोकयेत्
कुलदेवताला नमस्कार करून, तो तिथे आसनावर बसावा; मग गुरुने त्या शिष्याकडे करुणेने पाहावे.
तच्चैतन्यं निजे देहे भावयेत्सङ्गतं त्विति । ततः शिष्यतनुस्थानामध्वनां परिशोधनम्
त्या चैतन्याचे स्वतःच्या देहाशी एकरूप झाले आहे असे ध्यान करावे; मग शिष्याच्या देहातील मार्गांची शुद्धी केली जाते.
कुर्यात्तु होमतो विद्वान्दिव्यदृष्ट्यवलोकनात् । येन जायेत शुद्धात्मा योग्यो देवाद्यनुग्रहे
हवनानंतर, दिव्यदृष्टीने हे कृत्य करावे; यामुळे आत्मा शुद्ध होतो आणि देवादींच्या कृपेचा अधिकारी होतो.
श्रीनारायण उवाच तनौ ध्यायेत्तु शिष्यस्य षडध्वनः कमेण तु । पादयोस्तु कलाध्वानमन्धौ तत्त्वाध्वकं पुनः
श्रीनारायण म्हणाले: शिष्याच्या देहात सहा मार्गांचे एकामागून एक ध्यान करावे; पायाजवळ कला मार्ग, गुडघ्याजवळ तत्त्व मार्ग.
नाभौ तु भुवनाध्वानं वर्णाध्वानं तथा हृदि । पदाध्वानं तथा भाले मन्त्राध्वानं तु मूर्धनि
नाभीवर भुवन मार्ग, हृदयात वर्ण मार्ग, भाळावर पद मार्ग आणि मस्तकावर मंत्र मार्ग.
शिष्यं स्पृशंस्तु कूर्चेन तिलैराज्यपरिप्लुतैः । शोधयाम्यमुमध्वानं स्वाहेति मनुमुच्चरन्
शिष्याला कुशाच्या गुच्छाने, जो तीळ आणि तुपात बुडवलेला आहे, स्पर्श करून, 'स्वाहा' हा मंत्र म्हणत त्या मार्गांची शुद्धी करावी.
ताराढ्यं जुहुयादष्टवारं प्रत्यध्वमेव हि । षडध्वनस्ततस्तांस्तु लीनान् ब्रह्मणि भावयेत्
तारादेवीला प्रत्येक मार्गासाठी आठ वेळा होम करावा. नंतर त्या सहा मार्गांना ब्रह्मात विलीन झाल्यासारखे ध्यानात घ्यावे.
पुनरुत्पादयेत्तस्मात्सृष्टिमार्गेण वै गुरुः । आत्मस्थितं तच्चैतन्यं पुनः शिष्ये तु योजयेत्
मग गुरु सृष्टीच्या मार्गाने आत्म्यात स्थिर असलेले ते चैतन्य पुन्हा निर्माण करतो आणि ते पुन्हा शिष्याशी एकरूप करतो.
पूर्णाहुतिं ततो हुत्वा देवतां कलशे नयेत् । पुनर्व्याहृतिभिर्हुत्वा वह्नेरङ्गाहुतीस्तथा
पूर्ण आहुती दिल्यावर देवतेला कलशात स्थापन करावे. नंतर व्याहृती म्हणत अग्निच्या अंगांना सुद्धा आहुती द्यावी.
एकैकशो गुरुर्दत्त्वा विसृजेद्वह्निमात्मनि । ततः शिष्यस्य नेत्रे तु बध्नीयाद्वाससा गुरुः
गुरु प्रत्येक आहुती दिल्यावर अग्नी स्वतःमध्ये विलीन करावा. त्यानंतर गुरु शिष्याच्या डोळ्यांवर वस्त्र बांधावे.
नेत्रमन्त्रेण तं शिष्यं कुण्डतो मण्डलं नयेत् । पुष्पाञ्जलिं मुख्यदेव्यां कारयेच्छिष्यहस्ततः
डोळ्याच्या मंत्राने गुरु शिष्याला कुंडापासून मंडपात नेतो. मग शिष्याच्या हातून मुख्य देवीला फुलांची अंजली अर्पण करवावी.
नेत्रबन्धं निराकृत्य वेशयेत्कुशविष्टरे । भूतशुद्धिं शिष्यदेहे कुर्यात्प्रोक्तेन वर्त्मना
डोळ्यावरील पट काढून शिष्याला कुशाच्या आसनावर बसवावे. मग सांगितलेल्या पद्धतीने शिष्याच्या देहातील पंचमहाभूतांची शुद्धी करावी.
मन्त्रोदितांस्तथा न्यासान्कृत्वा शिष्यतनौ ततः । मण्डले वेशयेच्छिष्यमन्यस्मिन्कुम्भसंस्थितान्
मंत्राने सांगितलेल्या न्यासांची शिष्याच्या अंगावर स्थापना करावी. मग शिष्याला मंडपात, आणि कलशात स्थापन केलेल्यांनाही तिथे बसवावे.
पल्लवाञ्छिष्यशिरसि विन्यसेन्मातृकां जपेत् । कलशस्थजलैः शिष्यं स्नापयेद्देवतात्मकैः
शिष्याच्या डोक्यावर पान ठेवून मातृका मंत्र म्हणावा. मग कलशातील देवतेच्या रूपातील पाण्याने शिष्याचे अभिषेक करावे.
वर्धनीजलसेकं च कुर्याद्रक्षार्थमञ्जसा । ततः शिष्यः समुत्थाय वाससी परिधाय च
संवर्धनासाठीचे पाणी शिष्यावर शिंपडावे. मग शिष्य उठून वस्त्र परिधान करावे.
कृतभस्मावलेपश्च संविशेद्गुरुसन्निधौ । ततो गुरुः स्वकीयात्तु हृदयान्निर्गतां शिवाम्
भस्म लावून शिष्य गुरूच्या समोर बसावा. मग गुरु आपल्या हृदयातील शुभ शक्ती शिष्याच्या हृदयात प्रवेशली आहे असे ध्यान करावे.
प्रविष्टां शिष्यहृदये भावयेत्करुणानिधिः । पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरैक्यं वै भावयंस्तयोः
करुणेने परिपूर्ण गुरु, शिष्याच्या हृदयात प्रवेशलेली ती शक्ती ध्यानात घ्यावी. सुगंध, फुले इत्यादींनी पूजा करून दोघांचे ऐक्य ध्यानात आणावे.
ततस्त्रिंशो दक्षकर्णे शिष्यस्योपदिशेद्गुरुः । महामन्त्रं महादेव्याः स्वहस्तं शिरसि न्यसन्
मग गुरु उजव्या कानात शिष्याला महादेवीचा महामंत्र शिकवावा आणि स्वतःचा हात शिष्याच्या डोक्यावर ठेवावा.
अष्टोत्तरशतं मन्त्रं शिष्योऽपि प्रजपेन्मुने । दण्डवत्प्रणमेद्भूमौ तं गुरुं देवतात्मकम्
शिष्याने तो मंत्र एकशेआठ वेळा म्हणावा आणि देवतेच्या रूपातील गुरुला पृथ्वीवर दंडवत घालावे.
सर्वस्वमर्पयेत्तस्मै यावज्जीवमनन्यधीः । ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दत्त्वा ब्राह्मणांश्चापि भोजयेत्
शिष्याने अखंड मनाने, आयुष्यभर सर्व काही गुरुला अर्पण करावे. ऋत्विजांना दक्षिणा द्यावी आणि ब्राह्मणांना जेवू घालावे.