इष्टशक्तिस्वस्तिकाभीर्धारकं मङ्गलं परम् । परिषिञ्चेत्ततः कुण्डं मेखलोपरि मन्त्रवित्
इच्छित शक्तींच्या आणि स्वस्तिकाच्या शुभ चिन्हांनी साधकाने वेदी शुद्ध करावी, त्यामुळे ती अत्यंत मंगलमय होते. त्यानंतर मंत्र जाणणाऱ्याने मेखला ओलांडून कुंडावर पाणी शिंपडावे.
दर्भैः परिस्तरेत्पश्चात्परिधीन्विन्यसेदथ । त्रिकोणवृत्तषट्कोणं साष्टपत्रं सभूपुरम्
नंतर कुंडाभोवती दुर्वा घालाव्यात, मग त्रिकोण, वर्तुळ, षटकोण, आठ पाकळ्यांचे कमळ आणि भोवतालची चौकट अशा सीमा आखाव्यात.
यन्त्रं विभावयेद्वह्नेः पूर्वं वा संलिखेदथ । तन्मध्ये पूजयेद्वह्निं मन्त्रेणानेन वै मुने
आधी अग्नीचे यंत्र मनात ठसवावे किंवा ते काढावे; मग त्या यंत्राच्या मध्यभागी, हे मुनी, या मंत्राने अग्नीची पूजा करावी.
वैश्वानर ततो जातवेदः पश्चादिहावह । लोहिताक्षपदं प्रोक्त्वा सर्वकर्माणि साधय
सर्वप्रथम 'वैश्वानर', मग 'जातवेद', त्यानंतर 'इहावह' या नावांचा उच्चार करावा; लाल डोळ्याच्या रूपाचा स्मरण करून सर्व कर्मे साध्य करावीत.
वह्निजायान्तको मन्त्रस्तेन वह्निं तु पूजयेत् । मध्ये षट्स्वपि कोणेषु हिरण्या गगना तथा
'वह्निजयान्तक' या मंत्राने अग्नीची पूजा करावी; मध्यभागी आणि सहा कोपऱ्यांमध्ये सोनं आणि आकाश यांचीही स्थापना करावी.
रक्ता कृष्णा सुप्रभा च बहुरूपातिरक्तिका । पूजयेत्सप्तजिह्वास्ताः केसरेष्वङ्गपूजनम्
लाल, काळी, तेजस्वी, अनेक रूपांची, फारच लाल अशा सात जिभांची पूजा करावी आणि केसरांमध्ये अंगांची पूजा करावी.
दलेषु पूजयेन्मूर्तीः शक्तिस्वस्तिकधारिणी । जातवेदाः सप्तजिह्वो हव्यवाहन एव च
पाकळ्यांमध्ये शक्ती आणि स्वस्तिक धारण करणाऱ्या मूर्तींची पूजा करावी; जातवेद, सप्तजिह्वा आणि हव्यासाठी अग्नी यांचीही पूजा करावी.
अश्वोदरजसंज्ञोऽन्यः पुनर्वैश्वानराह्वयः । कौमारतेजाः स्याद्विश्वमुखो देवमुखः स्मृतः
एकाला 'अश्वोदर' म्हणतात, दुसरा 'वैश्वानर' आहे; 'कौमारतेज', 'विश्वमुख' आणि 'देवमुख' अशी नावे स्मरणात ठेवावीत.
ताराग्नये पदाद्याः स्युर्नत्यन्ता वह्निमूर्तयः । लोकपालांश्चतुर्दिक्षु वज्राद्यायुधसंयुतान्
ताराग्नीपासून पदादि अग्नीच्या सर्व रूपांची स्थापना करावी; चार दिशांना वज्र वगैरे शस्त्रांनी सज्ज असलेले लोकपाल ठेवावेत.
श्रीनारायण उवाच ततः स्रुक्स्रुवसंस्कारावाज्यसंस्कार एव च । कृत्वा होमं ततः कुर्यात्स्रुवेणादाय वै घृतम्
श्री नारायण म्हणाले: मग स्रुक् आणि स्रुव यांची तयारी करावी, तूपही तयार ठेवावे; हवन करून स्रुवाने तूप घेऊन पुढील विधी करावा.
दक्षिणाद्घृतभागात्तु वह्नेर्दक्षिणलोचने । जुहुयादग्नये स्वाहेत्येवं वै वामतोऽन्यतः
तुपाच्या दक्षिण भागातून अग्नीच्या उजव्या डोळ्यात 'अग्ने स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी; तसेच डाव्या बाजूने दुसरी आहुती द्यावी.
सोमाय स्वाहेति मध्याद्घृतमादाय सत्तम । अग्नीषोमाभ्यां स्वाहेति मध्यनेत्रे हुनेत्ततः
मधल्या भागातील तूप घेऊन 'सोमाय स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी; मग 'अग्नीसोमाभ्यां स्वाहा' म्हणत मध्य डोळ्यात आहुती द्यावी.
पुनर्दक्षिणभागात्तु घृतमादाय वै मुखे । अग्नये स्विष्टकृत्स्वाहेत्यनेनैव हुनेत्ततः
पुन्हा दक्षिण भागातील तूप घेऊन अग्नीच्या तोंडात 'अग्ने स्विष्टकृत् स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी.
सताराभिर्व्याहृतिभिर्जुहुयादथ साधकः । जुहुयादग्निमन्त्रेण त्रिवारं तु ततः परम्
तारासहित व्याहृतींच्या अक्षरांनी साधकाने आहुती द्यावी; नंतर अग्नीच्या मंत्राने तीन वेळा आहुती द्यावी.
ततस्तु प्रणवेनैवाप्यष्टावष्टौ घृताहुतीः । गर्भाधानादिसंस्कारकृते तु जुहुयान्मुने
मग ॐकाराने आठ किंवा सोळा तुपाच्या आहुत्या, गर्भाधानापासून सुरू होणाऱ्या संस्कारांसाठी, हे मुनी, द्याव्यात.
गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनं ततः । जातकर्म नामकर्माप्युपनिष्क्रमणं तथा
गर्भाधान, पुंसवन, सीमंत, जन्मसंस्कार, नामकरण आणि बाहेर नेण्याचा विधी असे संस्कार आहेत.
अन्नाशनं तथा चूडा व्रतबन्धस्तथैव च । महानाम्न्यं व्रतं पश्चात्तथौपनिषदं व्रतम्
अन्नप्राशन, चूडाकर्म, उपनयनाचा व्रत, त्यानंतर महाव्रत आणि नंतर उपनिषद व्रत असे संस्कार आहेत.
गोदानोद्वाहकौ प्रोक्ताः संस्काराः श्रुतिचोदिताः । ततः शिवं पार्वतीं च पूजयित्वा विसर्जयेत्
गाईचे दान आणि विवाह हे शास्त्राने सांगितलेले संस्कार आहेत; मग शिव आणि पार्वती यांची पूजा करून त्यांना निरोप द्यावा.
जुहुयात्पञ्च समिधो वह्निमुद्दिश्य साधकः । पश्चादावरणानां चाप्येकैकामाहुतिं हुनेत्
साधकाने अग्नीसमोर पाच समिधा अर्पण कराव्यात, आणि मग आजूबाजूच्या देवतांसाठी प्रत्येकी एक आहुती द्यावी.
घृतं स्रुचि समादाय चतुर्वारं स्रुवेण च । पिधाय तां तु तेनैव मुने तिष्ठन्निजासने
मग घृत स्रुचिने घ्यावे आणि स्रुवाने चार वेळा अर्पण करावे, नंतर ते झाकून स्वतःच्या आसनावर शांतपणे बसावे.
वौषडन्तेन मनुना वह्नेस्तु जुहुयात्ततः । महागणेशमन्त्रेण जुहुयादाहुतीर्दश
मग 'वौषट्' या शब्दाने संपणारा मंत्र म्हणत अग्नीमध्ये आहुती द्यावी; आणि महागणेश मंत्राने दहा आहुत्या अर्पण कराव्यात.
वह्नौ पीठं समभ्यर्च्य देयमन्त्रस्य देवताम् । वह्नौ ध्यात्वा तु तद्वक्त्रे पञ्चविंशतिसंख्यया
अग्नीमध्ये पिठाचे पूजन करून, देण्याच्या मंत्राच्या देवतेचे ध्यान करावे; त्या देवतेचे ध्यान अग्नीच्या तोंडात करून पंचवीस आहुत्या द्याव्यात.
मूलमन्त्रेण जुहुयाद्वक्त्रैकीकरणाय च । वह्निदेवतयोरैक्यं भावयन्नात्मना सह
मूलमंत्राने आहुती देतांना, तोंड एकरूप होण्यासाठी, अग्नीदेवता, मंत्रदेवता आणि स्वतः यांचे एकत्व मनात आणावे.
एकीभूतं भावयेत्तु ततस्तु साधकोत्तमः । षडङ्गं देवतानां च जुहुयादाहुतीः पृथक्
मग तो श्रेष्ठ साधक त्या एकत्वाचे ध्यान करावा आणि देवतांच्या षडंग रूपांना वेगवेगळ्या आहुत्या अर्पण कराव्यात.
एकादशैव जुहुयादाहुतीर्मुनिसत्तम । एतेन नाडीसन्धानं वह्निदेवतयोर्मुने
मग अकरा आहुत्या अचूक द्याव्यात, हे उत्तम मुनी; यामुळे अग्नी आणि देवतेमधील नाड्यांचा संयोग घडतो.
एकैकक्रमयोगेनाप्यावृत्तीनां तथैव च । एकैकक्रमयोगेन घृतेन जुहुयान्मुने
प्रत्येक आवृत्तीच्या क्रमाने, तसाच क्रम राखून घृताच्या आहुत्या द्याव्यात, हे मुनी.
ततः कल्पोक्तद्रव्यैस्तु जुहुयादथवा तिलैः । देवतामूलमन्त्रेण गजान्तकसहस्रकम्
नंतर विधीप्रमाणे सांगितलेल्या द्रव्यांनी किंवा तीळांनी, देवतेच्या मूलमंत्राने 'गजांतक' पर्यंत एक हजार आहुत्या द्याव्यात.
एवं हुत्वा ततो देवीं सन्तुष्टां भावयेन्मुने । तथैवावृतिदेवीश्च वह्न्याद्या देवता अपि
अशा प्रकारे हवन करून, मग देवी संतुष्ट झाली आहे असे ध्यान करावे, तसेच आवरणांच्या देवता, अग्नी व इतर देवतांचेही तसंच ध्यान करावे.
ततः शिष्यं च सुस्नातं कृतसम्यादिकक्रियम् । वस्त्रद्वययुतं स्वर्णाभरणेन समन्वितम्
मग शिष्याने नीट स्नान करून, योग्य पूर्वकर्मे करून, दोन वस्त्रे आणि सोन्याचे दागिने घालावे.
कमण्डलुकरं शुद्धं कुण्डस्यान्तिकमानयेत् । नमस्कृत्य ततः शिष्यो गुरूनथ सभासदः
हातात कमंडलू घेऊन, शुद्ध होऊन, त्याला कुंडाजवळ आणावे; मग शिष्याने गुरु आणि सभासदांना नमस्कार करावा.