दद्याद्देव्यै ततो मन्त्रं सहस्रावृत्तितो जपेत् । जपं समर्प्य चैशान्यां विकिरे दिशि संस्थिते
मग देवीस मंत्र अर्पण करावा, तो हजार वेळा जपावा; जप पूर्ण झाल्यावर, ईशान्य दिशेला तो विखुरावा.
कर्करीं स्थापयेत्तस्यां दुर्गामावाह्य पूजयेत् । रक्ष रक्षेति चोच्चार्य नालमुक्तेन वारिणा
एक सुप ठेवून, त्यात दुर्गेचे आवाहन करून पूजा करावी; 'रक्षा, रक्षा' असे म्हणावे आणि न धुतलेल्या पाण्याने अर्पण करावे.
अस्त्रमन्त्रं जपन्देशं सेचयेत्तु प्रदक्षिणम् । कर्करीं स्थापयेत्स्थाने पूजयेच्चास्त्रदेवताम्
अस्त्र मंत्र जपताना, तो जागा दक्षिणेकडून पाणी शिंपडावी; नंतर कळशी योग्य ठिकाणी ठेवावी आणि त्या अस्त्र मंत्राच्या देवतेची पूजा करावी.
पश्चाद्गुरुस्तु शिष्येण सह भुञ्जीत वाग्यतः । तस्यां रात्रौ तु तद्वेद्यां निद्रां कुर्यात्प्रयत्नतः
यानंतर गुरु आणि शिष्य दोघांनीही शांतपणे जेवावे; त्या रात्री, त्याच जागी, काळजीपूर्वक झोपावे.
श्रीनारायण उवाच ततः कुण्डस्य संस्कारं स्थण्डिलस्य च वा मुने । प्रवक्ष्यामि समासेन यथाविधि विधानतः
श्री नारायण म्हणाले: हे मुनी, आता मी तुला अग्निकुंड आणि वेदी यांची योग्य पद्धतीने, थोडक्यात सांगतो.
मूलमन्त्रं समुच्चार्य वीक्षयेदस्त्रमन्त्रतः । प्रोक्षयेत्ताडनं कुर्यात्तेनैव कवचेन तु
मूळ मंत्र उच्चारून, अस्त्र मंत्राने त्या दिशेकडे पाहावे, पाणी शिंपडावे, टपकवावे आणि त्याच कवचाने रक्षण करावे.
अभ्युक्षणं समुद्दिष्टं तिस्रस्तिस्रस्ततः परम् । प्रागग्रा उदगग्राश्च लिखेल्लेखाः समन्ततः
तीन वेळा पाणी शिंपडावे, मग पुन्हा तीन वेळा; नंतर चहुबाजूंनी, काही पूर्वेकडे आणि काही उत्तर दिशेकडे, रेषा काढाव्यात.
प्रणवेन समभ्युक्ष्य पीठं देव्याः समर्चयेत् । आधारशक्तिमारभ्य पीठमन्त्रावसानकम्
प्रणव मंत्राने आसनावर पाणी शिंपडून, देवीच्या आसनाची पूजा करावी; आधारा शक्तीपासून सुरू करून, आसन मंत्राने समाप्त करावे.
तस्मिन्पीठे समावाह्य शिवौ परमकारणौ । गन्धाद्यैरुपचारैश्च पूजयेत्तौ समाहितः
त्या आसनावर, शिव आणि शक्ती या परम कारणांना आवाहन करून, गंधादी उपचाऱ्यांनी, एकाग्रतेने त्यांची पूजा करावी.
देवीं ध्यायेदृतुस्नातां संसक्तां शङ्करेण तु । कामातुरां तयोः क्रीडां किञ्चित्कालं विभावयेत्
देवीला, ऋतूनंतर स्नान केलेली, शंकराशी एकरूप झालेली, कामाने भारलेली अशी ध्यानात घ्यावी आणि त्यांच्या खेळाचा थोडा काळ विचार करावा.
अथ वह्निं समादाय पात्रेण पुरतो न्यसेत् । क्रव्यादांशं परित्यज्य पूर्वोक्तैर्वीक्षणादिभिः
नंतर अग्नी घेऊन, तो भांड्यात पुढे ठेवावा, अशुद्ध भाग बाजूला काढावा आणि पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे पाहणे व इतर कृती कराव्यात.
संस्कृत्य वह्निं रं बीजमुच्चार्य तदनन्तरम् । चैतन्यं योजयेत्तस्मिन्प्रणवेनाभिमन्त्रयेत्
अग्नीची संस्कार करून, मग 'रं' बीज उच्चारावे, त्यात चेतना संचारावी आणि प्रणव मंत्राने त्याचे अभिमंत्रण करावे.
सप्तवारं ततो धेनुमुद्रां सन्दर्शयेद्गुरुः । शरेण रक्षितं कृत्वा तनुत्रेणावगुण्ठयेत्
यानंतर गुरुने गाईची मुद्रा सात वेळा दाखवावी, बाण मुद्रेने त्याचे रक्षण करावे आणि तनु मुद्रा करून झाकावे.
अर्चितं त्रिः परिभ्राम्य प्रादक्षिण्येन सत्तमः । कुण्डोपरि जपंस्तारं जानुस्पृष्टमहीतलः
पूजा झाल्यावर, तो तीन वेळा दक्षिणेकडून प्रदक्षिणा करावी; गुडघे जमिनीला लावून, कुंडावर जप करावा.
शिवबीजधिया देव्या योनौ वह्निं विनिक्षिपेत् । आचामयेत्ततो देवं देवीं च जगदम्बिकाम्
शिव बीजाचा विचार करून, अग्नी देवीच्या योनिमध्ये ठेवावा; नंतर देव आणि जगदंबा देवीस आचमन द्यावे.
चित्पिङ्गल हनदहपचयुग्मं ततः परम् । सर्वज्ञाज्ञापय स्वाहा मन्त्रोऽयं वह्निदीपने
'चित्पिंगळ हनदहपचयुग्मं सर्वज्ञाज्ञापय स्वाहा' हा मंत्र अग्नी प्रज्वलित करण्यासाठी आहे.
अग्निं प्रज्वलितं वन्दे जातवेदं हुताशनम् । सुवर्णवर्णममलं समिद्धं विश्वतोमुखम्
प्रज्वलित, सर्व जन्मांचा जाणणारा, होम स्वीकारणारा, सुवर्णवर्णाचा, निर्मळ, चांगला पेटलेला आणि सर्व दिशांना तोंड असलेल्या अग्नीला मी वंदन करतो.
मन्त्रेणानेन तं वह्निं स्तुवीत परमादरात् । ततो न्यसेद्वह्निमन्त्रं षडङ्गं देशिकोत्तमः
या मंत्राने अग्नीचे अत्यंत आदराने स्तवन करावे; त्यानंतर श्रेष्ठ गुरुने षडंग अग्नी मंत्र ठेवावा.
सहस्रार्चिः स्वस्तिपूर्ण उत्तिष्ठपुरुषः स्मृतः । धूमव्यापी सप्तजिह्वो धनुर्धर इति क्रमात्
तो हजार ज्योती असलेला, मंगलाने परिपूर्ण, उठलेला पुरुष, धुराने व्यापलेला, सात जिह्वा असलेला आणि धनुष्य धारण करणारा म्हणून ओळखला जातो.
जातियुक्ताः षडङ्गाः स्युः पूर्वस्थानेषु विन्यसेत् । ध्यायेद्वह्निं हेमवर्णं त्रिनेत्रं पद्मसंस्थितम्
षडंग मंत्र त्यांच्या त्यांच्या योग्य स्थानी ठेवावेत; अग्नीला सुवर्णवर्णाचा, तीन डोळे असलेला आणि कमळावर बसलेला म्हणून ध्यान करावे.
इष्टशक्तिस्वस्तिकाभीर्धारकं मङ्गलं परम् । परिषिञ्चेत्ततः कुण्डं मेखलोपरि मन्त्रवित्
इच्छित शक्तींच्या आणि स्वस्तिकाच्या शुभ चिन्हांनी साधकाने वेदी शुद्ध करावी, त्यामुळे ती अत्यंत मंगलमय होते. त्यानंतर मंत्र जाणणाऱ्याने मेखला ओलांडून कुंडावर पाणी शिंपडावे.
दर्भैः परिस्तरेत्पश्चात्परिधीन्विन्यसेदथ । त्रिकोणवृत्तषट्कोणं साष्टपत्रं सभूपुरम्
नंतर कुंडाभोवती दुर्वा घालाव्यात, मग त्रिकोण, वर्तुळ, षटकोण, आठ पाकळ्यांचे कमळ आणि भोवतालची चौकट अशा सीमा आखाव्यात.
यन्त्रं विभावयेद्वह्नेः पूर्वं वा संलिखेदथ । तन्मध्ये पूजयेद्वह्निं मन्त्रेणानेन वै मुने
आधी अग्नीचे यंत्र मनात ठसवावे किंवा ते काढावे; मग त्या यंत्राच्या मध्यभागी, हे मुनी, या मंत्राने अग्नीची पूजा करावी.
वैश्वानर ततो जातवेदः पश्चादिहावह । लोहिताक्षपदं प्रोक्त्वा सर्वकर्माणि साधय
सर्वप्रथम 'वैश्वानर', मग 'जातवेद', त्यानंतर 'इहावह' या नावांचा उच्चार करावा; लाल डोळ्याच्या रूपाचा स्मरण करून सर्व कर्मे साध्य करावीत.
वह्निजायान्तको मन्त्रस्तेन वह्निं तु पूजयेत् । मध्ये षट्स्वपि कोणेषु हिरण्या गगना तथा
'वह्निजयान्तक' या मंत्राने अग्नीची पूजा करावी; मध्यभागी आणि सहा कोपऱ्यांमध्ये सोनं आणि आकाश यांचीही स्थापना करावी.
रक्ता कृष्णा सुप्रभा च बहुरूपातिरक्तिका । पूजयेत्सप्तजिह्वास्ताः केसरेष्वङ्गपूजनम्
लाल, काळी, तेजस्वी, अनेक रूपांची, फारच लाल अशा सात जिभांची पूजा करावी आणि केसरांमध्ये अंगांची पूजा करावी.
दलेषु पूजयेन्मूर्तीः शक्तिस्वस्तिकधारिणी । जातवेदाः सप्तजिह्वो हव्यवाहन एव च
पाकळ्यांमध्ये शक्ती आणि स्वस्तिक धारण करणाऱ्या मूर्तींची पूजा करावी; जातवेद, सप्तजिह्वा आणि हव्यासाठी अग्नी यांचीही पूजा करावी.
अश्वोदरजसंज्ञोऽन्यः पुनर्वैश्वानराह्वयः । कौमारतेजाः स्याद्विश्वमुखो देवमुखः स्मृतः
एकाला 'अश्वोदर' म्हणतात, दुसरा 'वैश्वानर' आहे; 'कौमारतेज', 'विश्वमुख' आणि 'देवमुख' अशी नावे स्मरणात ठेवावीत.
ताराग्नये पदाद्याः स्युर्नत्यन्ता वह्निमूर्तयः । लोकपालांश्चतुर्दिक्षु वज्राद्यायुधसंयुतान्
ताराग्नीपासून पदादि अग्नीच्या सर्व रूपांची स्थापना करावी; चार दिशांना वज्र वगैरे शस्त्रांनी सज्ज असलेले लोकपाल ठेवावेत.
श्रीनारायण उवाच ततः स्रुक्स्रुवसंस्कारावाज्यसंस्कार एव च । कृत्वा होमं ततः कुर्यात्स्रुवेणादाय वै घृतम्
श्री नारायण म्हणाले: मग स्रुक् आणि स्रुव यांची तयारी करावी, तूपही तयार ठेवावे; हवन करून स्रुवाने तूप घेऊन पुढील विधी करावा.