मूलमन्त्रं षडङ्गं च न्यसेदङ्गेषु सत्तमः । अङ्गुष्ठादिष्वङ्गुलीषु हृदयादिषु च क्रमात्
श्रेष्ठ साधकाने मूळ मंत्राच्या सहा अंगांचा न्यास, अंगांवर, अंगठ्यापासून सुरुवात करून बोटांवर आणि हृदय व इतर ठिकाणी क्रमाने करावा.
नमः स्वाहावषड्युक्तैर्हुंवौषट्फट्पदान्वितैः । प्रणवादियुतैर्मन्त्रैः षड्भिरेव षडङ्गकम्
'नमः', 'स्वाहा', 'वषट्', 'हूं', 'वौषट्' आणि 'फट्' या शब्दांना प्रणव व इतर अक्षरांशी जोडून, या सहा शब्दांनी सहा अंगांचा मंत्र तयार होतो.
वर्णन्यासादिकं पश्चान्मूलमन्त्रस्य योजयेत् । स्थानेषु तत्तत्कल्पोक्तेष्विति न्यासविधिः स्मृतः
अक्षरांचा न्यास वगैरे केल्यानंतर, मूळ मंत्र ठरलेल्या जागांवर लावावा; हीच न्यासाची पद्धत मानली आहे.
ततो निजे शरीरेऽस्मिंश्चिन्तयेदासनं शुभम् । दक्षांसे च न्यसेद्धर्मं वामांसे ज्ञानमेव च
मग आपल्या शरीरात शुभ आसनाची कल्पना करावी; उजव्या मांडीवर धर्माचा, आणि डाव्या मांडीवर ज्ञानाचा न्यास करावा.
वामोरौ चापि वैराग्यं दक्षोरावथ विन्यसेत् । ऐश्वर्यं मुखदेशे तु मुने ध्यायेदधर्मकम्
डाव्या गुडघ्यावर वैराग्याचा, आणि उजव्या गुडघ्यावरही तसाच न्यास करावा; चेहऱ्यावर ऐश्वर्याची आणि त्याच ठिकाणी अधर्माचीही ध्यानपूर्वक कल्पना करावी.
वामपार्श्वे नाभिदेशे दक्षपार्श्वे तथा पुनः । नञादीश्चापि ज्ञानादीन्पूर्वोक्तानेव विन्यसेत्
डाव्या बाजूच्या नाभीच्या भागात, आणि पुन्हा उजव्या बाजूला, आधी सांगितलेल्या 'नञ्' वगैरे अक्षरांचा आणि ज्ञान वगैरे गुणांचा न्यास करावा.
पादा धर्मादयः प्रोक्ताः पीठस्य मुनिसत्तम । अधर्माद्यास्तु गात्राणि स्मृतानि मुनिपुङ्गवैः
हे श्रेष्ठ ऋषी, पायांना धर्म वगैरे गुणांचा आसन मानले आहे; पण अधर्म वगैरे गुणांना अंग मानले आहे, असे श्रेष्ठ ऋषींनी सांगितले आहे.
मध्येऽनन्तं हृदि स्थाने न्यसेन्मृद्वासने स्थले । प्रपञ्चपद्मं विमलं तस्मिन्सूर्येन्दुपावकान्
मधोमध, हृदयाच्या स्थानी, मऊ आसनावर अनंताचा न्यास करावा; त्यावर निर्मळ जगत्पद्माची रचना करावी, आणि त्यात सूर्य, चंद्र व अग्नी यांची कल्पना करावी.
न्यसेत्कलायुतान्मन्त्री संक्षेपात्ता वदाम्यहम् । सूर्यस्य द्वादश कलास्ता इन्दोः षोडश स्मृताः
साधकाने तिथे कला (किरण) न्यास कराव्यात; त्या थोडक्यात सांगतो: सूर्याच्या बारा कला, आणि चंद्राच्या सोळा कला सांगितल्या आहेत.
दश वह्नेः कलाः प्रोक्तास्ताभिर्युक्तांस्तु तान्स्मरेत् । सत्त्वं रजस्तमश्चैव न्यसेत्तेषामथोपरि
अग्नीच्या दहा कला सांगितल्या आहेत; त्या सर्वांचा एकत्र स्मरण करून, त्यावर सत्त्व, रज आणि तम यांचा न्यास करावा.
आत्मानमन्तरात्मानं परमात्मानमेव च । ज्ञानात्मानं न्यसेद्विद्वानित्थं पीठस्य कल्पना
ज्ञानी साधकाने आत्मा, अंतरात्मा, परमात्मा आणि ज्ञानात्मा यांचा न्यास करावा; अशी आसनाची कल्पना सांगितली आहे.
अमुकासनाय नम इति मन्त्रेण साधकः । आसनं पूजयित्वा तु तस्मिन्ध्यायेत्पराम्बिकाम्
'अमुक आसनाला नमः' या मंत्राने साधकाने आसनाची पूजा करून, त्या आसनावर परमंबिकेचे ध्यान करावे.
कल्पोक्तविधिना मन्त्री देयमन्त्रस्य देवताम् । मानसैरुपचारैश्च पूजयेत्तां यथाविधि
परंपरेने सांगितलेल्या पद्धतीने, साधकाने मंत्राच्या देवतेची पूजा, मनाने योग्य सेवा अर्पण करून करावी.
मुद्राः प्रदर्शयेद्विद्वान्कल्पोक्ता मोदकारिकाः । याभिर्विरचिताभिस्तु मोदो देव्यास्तु जायते
ज्ञानी साधकाने परंपरेने सांगितलेल्या मुद्रा दाखवाव्यात; त्या योग्य रीतीने केल्यास देवीला आनंद मिळतो.
श्रीनारायण उवाच ततः स्ववामभागाग्रे षट्कोणोपरि वर्तुलम् । चतुरस्रयुतं सम्यङ्मध्ये मण्डलमालिखेत्
श्री नारायण म्हणाले: मग आपल्या डाव्या बाजूच्या पुढील भागात, सहा कोनांच्या वर गोल आखावा; त्यात नीट चौकोन काढावा.
मध्ये त्रिकोणं संलिख्य शङ्खमुद्रां प्रदर्शयेत् । षडङ्गानि च षट्कोणेष्वर्चयेत्कुसुमादिभिः
मधोमध त्रिकोण काढून, शंखमुद्रा दाखवावी; आणि सहा कोपऱ्यांमध्ये, फुलांनी वगैरे सहा अंगांची पूजा करावी.
अग्न्यादिषु तु कोणेषु षडङ्गार्चनमाचरेत् । आधारपात्रमादाय शङ्खस्य मुनिसत्तम
अग्नीपासून सुरू होणाऱ्या कोपऱ्यांमध्ये, उत्तम ऋषी, शंखातून घेतलेल्या आधार पात्राने षडंगांची पूजा करावी.
अस्त्रमन्त्रेण सम्प्रोक्ष्य स्थापयेत्तत्र मण्डले । मं वह्निमण्डलायोक्त्वा ततो दशकलात्मने
अस्त्र मंत्राने शुद्ध करून, ते पात्र मंडळात ठेवावे. 'मं' असा उच्चार करून अग्नि मंडळासाठी, आणि नंतर दहा कलांसाठी ते अर्पण करावे.
अमुकदेव्या अर्घ्यपात्रस्थानाय नम इत्यपि । मन्त्रोऽयमुक्तः शङ्खस्याप्याधारस्थापने बुधैः
अमुक देवीच्या अर्घ्य पात्राच्या स्थानाला नमस्कार असा मंत्र उच्चारावा; शंखाचा आधार ठेवताना जाणकारांनी सांगितल्याप्रमाणे हा मंत्र म्हणावा.
आधारे पूर्वमारभ्य प्रदक्षिणक्रमेण तु । दश वह्निकलाः पूज्या वह्निमण्डलसंस्थिताः
आधारापासून सुरू करून, उजव्या हाताने फिरत, अग्नि मंडळात असलेल्या दहा अग्नि कलांची पूजा करावी.
ततो वै मूलमन्त्रेण प्रोक्षितं शङ्खमुत्तमम् । स्थापयेत्तत्र चाधारे मूलमन्त्रमनुस्मरन्
मूळ मंत्राने उत्तम शंख शुद्ध करून, तो आधारावर ठेवावा आणि मूळ मंत्र मनात आठवावा.
अं सूर्यमण्डलायोक्त्वा द्वादशान्ते कलात्मने । अमुकदेव्यर्घ्यपात्राय नम इत्युच्चरेत्ततः
'अं' असा उच्चार सूर्य मंडळासाठी आणि बारा कलांसाठी करावा; मग 'अमुक देवीच्या अर्घ्य पात्राला नमस्कार' असा मंत्र म्हणावा.
शं शङ्खाय पदं प्रोच्य नम इत्येतदुच्चरेत् । प्रोक्षयेत्तेन तं शङ्खं तस्मिन्द्वादश पूजयेत्
'शं' असा शंखासाठी आणि 'नमः' असा उच्चार करावा; त्या मंत्राने शंख शुद्ध करावा आणि तिथे बारा कलांची पूजा करावी.
सूर्यस्य द्वादश कलास्तपन्याद्या यथाक्रमम् । विलोममातृकां प्रोच्य मूलमन्त्रं विलोमकम्
सूर्याच्या बारा कलांमध्ये तापन वगैरे अनुक्रमे म्हणाव्यात; उलट मातेचे अक्षर आणि मूळ मंत्र उलट क्रमाने उच्चारावा.
जलैरापूरयेच्छङ्खं तत्र चेन्दोः कलां न्यसेत् । ॐ सोममण्डलायोक्त्वान्ते षोडशकलात्मने
शंखात पाणी भरावे आणि तिथे चंद्राची कला स्थापित करावी; 'ॐ' असा उच्चार चंद्र मंडळासाठी आणि शेवटी सोळा कलांसाठी करावा.
अमुकार्घ्यामृतायेति हृन्मन्त्रान्तो मनुः स्मृतः । पूजयेन्मनुना तेन जलं तु सृणिमुद्रया
'अमुक अर्घ्यामृताय' असा हृदय मंत्राचा शेवटचा भाग म्हणून मंत्र म्हणावा; त्या मंत्राने, जल आणि सृणि मुद्रा वापरून पूजा करावी.
तीर्थान्यावाह्य तत्रैवाप्यष्टकृत्वो जपेन्मनुम् । षडङ्गानि जले न्यस्य हृदा संपूजयेदपः
तीर्थांचे आवाहन करून, तिथे आठ वेळा मंत्र म्हणावा; सहा अंगांचे पाण्यात स्थान करून, हृदयाने त्या पाण्याची पूजा करावी.
अष्टकृत्वो जपेन्मूलं छादयेन्मत्स्यमुद्रया । ततो दक्षिणदिग्भागे शङ्खस्य प्रोक्षणीं न्यसेत्
मूळ मंत्र आठ वेळा म्हणावा, नंतर मत्स्य मुद्रा वापरून झाकावे; मग दक्षिण दिशेला शंखाच्या प्रक्षाळन पात्राचे स्थान करावे.
शङ्खाम्बु किञ्चिन्निक्षिप्य प्रोक्षयेत्तेन सर्वतः । पूजाद्रव्यं निजात्मानं विशुद्धं भावयेत्ततः
शंखातील थोडे पाणी घेऊन सर्वत्र शिंपडावे; त्यानंतर पूजा साहित्य आणि स्वतःचे मन शुद्ध झाले आहे असे ध्यान करावे.
श्रीनारायणाय उवाच ततः स्वपुरतो वेद्यां सर्वतोभद्रमण्डलम् । संलिख्य कर्णिकामध्यं पूरयेच्छालितण्डुलैः
श्रीनारायण म्हणाले: मग आपल्या समोर वेदीवर सर्व दिशांना शुभ मंडळ रेखाटावे; त्याच्या मध्यभागी स्वच्छ तांदूळ भरावे.