प्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्श्रोत्रं च ततः परम् । प्राणोऽपानस्तथा व्यानः समानश्च ततः परम्
प्राण, जिभ, डोळे, त्वचा आणि नंतर कान; प्राण, अपान, व्यान आणि त्यानंतर समान.
तत्त्वान्येतानि वर्णानां क्रमशः कीर्तितानि तु । अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्णमुद्राः कमेण तु
ही अक्षरांची तत्त्वे क्रमाने सांगितली. आता मी अक्षरांच्या मुद्रा एकेक करून सांगतो.
सुमुखं सम्पुटं चैव विततं विस्मृतं तथा । द्विमुखं त्रिमुखं चैव चतुःपञ्चमुखं तथा
सुमुख, संपुट, वितत, विस्मृत, द्विमुख, त्रिमुख, चतुर्मुख आणि पंचमुख.
षण्मुखाधोमुखं चैव व्यापकाज्जलिकं तथा । शकटं यमपाशं च ग्रथितं सन्मुखोन्मुखम्
षण्मुख, अधोमुख, व्यापका, जलिका, शकट, यमपाश, ग्रथित, सन्मुख आणि उन्मुख.
विलम्बं मुष्टिकं चैव मत्स्यं कूर्मं वराहकम् । सिंहाक्रान्तं महाक्रान्तं मुद्गरं पल्लवं तथा
विलंब, मुष्टिक, मत्स्य, कूर्म, वराह, सिंहाक्रांत, महाक्रांत, मूद्गर आणि पल्लव.
त्रिशूलयोनी सुरभिश्चाक्षमाला च लिङ्गकम् । अम्बुजं च महामुद्रास्तुर्यरूपाः प्रकीर्तिताः
त्रिशूल, योनी, सुरभि, अक्षमाला, लिंगक, अंबुज आणि महामुद्रा—ही महामुद्रांच्या चार प्रकारच्या रूपात सांगितली आहेत.
इत्येताः कीर्तिता मुद्रा वर्णानां ते महामुने । महापापक्षयकराः कीर्तिदाः कान्तिदा मुने
हे महर्षे, या वर्णांच्या मुद्रा मी तुला सांगितल्या. या मोठ्या पापांचा नाश करतात आणि कीर्ती व तेज देतात, हे मुनिवर.
गायत्रीमन्त्रकवचवर्णनम् नारद उवाच स्वामिन्सर्वजगन्नाथ संशयोऽस्ति मम प्रभो । चतुःषष्टिकलाभिज्ञ पातकाद्योगविद्वर
नारद म्हणाले: सर्व जगाचे स्वामी, मला एक शंका आहे. चौर्याऐंशी कला जाणणारे, पाप व त्याच्या नाशाचे मार्ग जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असणारे प्रभो—
मुच्यते केन पुण्येन ब्रह्मरूपः कथं भवेत् । देहश्च देवतारूपो मन्त्ररूपो विशेषतः
कोणत्या पुण्यामुळे माणूस मुक्त होतो? ब्रह्मस्वरूप कसा होतो? आणि विशेषतः देह देवतेसारखा व मंत्रमय कसा होतो?
कर्म तच्छ्रोतुमिच्छामि न्यासं च विधिपूर्वकम् । ऋषिश्छन्दोऽधिदैवं च ध्यानं च विधिवद्विभो
हे विभो, ते कर्म आणि योग्य रीतीने न्यास कसा करावा, तसेच ऋषी, छंद, अधिदैवत आणि योग्य ध्यान हे सर्व मी ऐकू इच्छितो.
श्रीनारायण उवाच अस्त्येकं परमं गुह्यं गायत्रीकवचं तथा । पठनाद्धारणान्मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते
श्री नारायण म्हणाले: एक अत्यंत गुप्त गायत्री कवच आहे. ते पठण आणि धारण केल्याने मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सर्वान्कामानवाप्नोति देवीरूपश्च जायते । गायत्रीकवचस्यास्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि देवीच्या स्वरूपात जन्म घेतो. या गायत्री कवचाचे ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर—
ऋषयो ऋग्यजुःसामाथर्वश्छन्दांसि नारद । ब्रह्मरूपा देवतोक्ता गायत्री परमा कला
ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि अथर्ववेद हेच ऋषी आहेत. हे छंद ब्रह्मस्वरूप आहेत, आणि गायत्री हीच देवीने सांगितलेली सर्वोच्च कला आहे.
तद्बीजं भर्ग इत्येषा शक्तिरुक्ता मनीषिभिः । कीलकं च धियः प्रोक्तं मोक्षार्थे विनियोजनम्
त्याचे बीज 'भर्ग' आहे, हे ज्ञानी लोक शक्ती मानतात. 'धियः' हे किलक आहे, आणि त्याचा उपयोग मोक्षासाठी केला जातो.
चतुर्भिर्हृदयं प्रोक्तं त्रिभिर्वर्णेः शिरः स्मृतम् । चतुर्भिः स्याच्छिखा पश्चात् त्रिभिस्तु कवचं स्मृतम्
चार अक्षरांनी हृदय, तीन अक्षरांनी शिर, चार अक्षरांनी शिखा आणि तीन अक्षरांनी कवच सांगितले आहे.
चतुर्भिर्नेत्रमुद्दिष्टं चतुर्भिः स्यात्तदस्त्रकम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकाभीष्टदायकम्
चार अक्षरांनी नेत्र, चार अक्षरांनी अस्त्र सांगितले आहे. आता मी साधकांच्या इच्छापूर्ती करणारे ध्यान सांगतो.
मुक्ताविद्रुमहेमनीलधवलच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणै- र्युक्तामिन्दुनिबद्धरत्नमुकुटां तत्त्वार्थवर्णात्मिकाम् । गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाः शुभ्रं कपालं गुणं शङ्खं चक्रमथारविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्तीं भजे
मोती, प्रवाळ, सोने, निळा आणि शुभ्र अशा छटा असलेल्या पाच मुखांनी, तीन डोळ्यांनी, चंद्रमणी जडलेल्या मुकुटाने अलंकृत, तत्त्वार्थ अक्षरांनी युक्त अशा, वरद आणि अभय देणाऱ्या, अंकुश, पाश, शुभ्र कवटी, माळा, शंख, चक्र आणि दोन कमळ हातात धारण करणाऱ्या गायत्रीचे मी ध्यान करतो.
गायत्री पूर्वतः पातु सावित्री पातु दक्षिणे । ब्रह्मसन्ध्या तु मे पश्चादुत्तरायां सरस्वती
पूर्वेला गायत्री माझे रक्षण करो, दक्षिणेला सावित्री, पश्चिमेला ब्रह्मसंध्या आणि उत्तरेस सरस्वती माझे रक्षण करो.
पार्वती मे दिशं रक्षेत्पावकीं जलशायिनी । यातुधानी दिशं रक्षेद्यातुधानभयङ्करी
पार्वती, अग्निस्वरूप आणि जलात वास करणारी, माझ्या दिशेचे रक्षण करो. यातुधानी, राक्षसांना भयभीत करणारी, त्या दिशेचे रक्षण करो.
पावमानी दिशं रक्षेत्पवमानविलासिनी । दिशं रौद्री च मे पातु रुद्राणी रुद्ररूपिणी
पावमानी, पवित्र वाऱ्यात रमणारी, त्या दिशेचे रक्षण करो. रौद्री, रुद्राणी, रुद्रस्वरूप, माझ्या दिशेचे रक्षण करो.
ऊर्ध्वं ब्रह्माणी मे रक्षेदधस्ताद्वैष्णवी तथा । एवं दश दिशो रक्षेत्सर्वाङ्गं भुवनेश्वरी
वर ब्रह्माणी आणि खाली वैष्णवी माझे रक्षण करो. अशा प्रकारे, दहा दिशांना आणि सर्व अंगांचे रक्षण भुवनेश्वरी करो.
तत्पदं पातु मे पादौ जङ्घे मे सवितुः पदम् । वरेण्यं कटिदेशे तु नाभिं भर्गस्तथैव च
'तत्' हे शब्द माझ्या पायांचे रक्षण करो, 'सवितुः' माझ्या पिंडांचे, 'वरेण्यं' माझ्या कंबरेचे, आणि 'भर्ग' माझ्या नाभीचे रक्षण करो.
देवस्य मे तद्धृदयं धीमहीति च गल्लयोः । धियः पदं च मे नेत्रे यः पदं मे ललाटकम्
'देवस्य' माझ्या हृदयाचे, 'धीमहि' माझ्या गळ्याचे, 'धियः' माझ्या डोळ्यांचे, आणि 'यः' माझ्या कपाळाचे रक्षण करो.
नः पातु मे पदं मूर्ध्नि शिखायां मे प्रचोदयात् । तत्पदं पातु मूर्धानं सकारः पातु भालकम्
'नः' हे शब्द माझ्या शिराचे, 'प्रचोदयात्' शिखेचे, 'तत्' मस्तकाचे आणि 'स' भालाचे रक्षण करो.
चक्षुषी तु विकारार्णस्तुकारस्तु कपोलयोः । नासापुटं वकारार्णो रेकारस्तु मुखे तथा
'तु' या अक्षराने डोळे सुरक्षित राहतात, 'क' ने गाल, 'न' ने नाकपुड्या, आणि 'र' ने तोंड सांभाळले जाते.
णिकार ऊर्ध्वमोष्ठं तु यकारस्त्वधरोष्ठकम् । आस्यमध्ये भकारार्णो र्गोकारश्चिबुके तथा
'ण' या अक्षराने वरचा ओठ, 'य' ने खालचा ओठ, 'भ' ने तोंडाचा मध्यभाग, आणि 'ग' ने हनुवटी राखली जाते.
देकारः कण्ठदेशे तु वकारः स्कन्धदेशकम् । स्यकारो दक्षिणं हस्तं धीकारो वामहस्तकम्
'ड' या अक्षराने गळा, 'व' ने खांद्याचा भाग, 'स्य' ने उजवा हात, आणि 'धी' ने डावा हात सुरक्षित राहतो.
मकारो हृदयं रक्षेद्धिकार उदरे तथा । धिकारो नाभिदेशे तु योकारस्तु कटिं तथा
'म' या अक्षराने हृदय, 'धी' ने पोट, 'धी' ने नाभीचा भाग, आणि 'य' ने कंबर राखली जाते.
गुह्यं रक्षतु योकार ऊरू द्वौ नः पदाक्षरम् । प्रकारो जानुनी रक्षेच्चोकारो जङ्घदेशकम्
'य' या अक्षराने गुप्तांग, 'न' ने दोन्ही मांड्या, 'प्र' ने गुडघे, आणि 'चो' ने पोटरीचे भाग सुरक्षित राहतात.
दकारं गुल्फदेशे तु यकारः पदयुग्मकम् । तकारव्यञ्जनं चैव सर्वाङ्गं मे सदावतु
'द' या अक्षराने घोट्याचा भाग, 'य' ने दोन्ही पाय, आणि 'त' या व्यंजनाने सर्व अंग नेहमी सुरक्षित राहतात.