प्रभावती जया शान्ता कान्ता दुर्गा सरस्वती । विद्रुमा च विशालेशा व्यापिनी विमला तथा
प्रभावती, जया, शांत, कांता, दुर्गा, सरस्वती, विद्रुमा, विशालेशा, व्यापिनी आणि विमला या आहेत.
तमोऽपहारिणी सूक्ष्मा विश्वयोनिर्जया वशा । पद्मालया परा शोभा भद्रा च त्रिपदा स्मृता
अंधार दूर करणारी, सूक्ष्मा, विश्वाची जननी, जया, वशा, पद्मालय, परा, शोभा, भद्रा आणि त्रिपदा अशी ओळखली जाते.
चतुर्विंशतिवर्णानां शक्तयः समुदाहृताः । अतः परं वर्णवर्णान्व्याहरामि यथातथम्
ही चोवीस अक्षरांची शक्ती सांगितली. आता मी अक्षरांचे रंग योग्य क्रमाने सांगतो.
चम्पका अतसीपुष्पसन्निभं विद्रुमं तथा । स्फटिकाकारकं चैव पद्मपुष्पसमप्रभम्
चंपक आणि अतसी फुलांसारखा, विद्रुमासारखा, स्फटिकासारखा आणि कमळाच्या फुलासारखा तेजस्वी रंग.
तरुणादित्यसङ्काशं शङ्खकुन्देन्दुसन्निभम् । प्रवालपद्यपत्राभं पद्मरागसमप्रभम्
तारुण्याने उजळलेल्या सूर्यासारखा, शंख, कुंद आणि चंद्रासारखा, कोवळ्या पानासारखा आणि पद्मराग मण्यासारखा तेजस्वी रंग.
इन्द्रनीलमणिप्रख्यं मौक्तिकं कुङ्कुमप्रभम् । अञ्जनाभं च रक्तं च वैदूर्यं क्षौद्रसन्निभम्
इंद्रनील मण्यासारखा, मोत्यासारखा, कुंकवासारखा, अंजनासारखा, लाल, वैदूर्य मण्यासारखा आणि मधासारखा रंग.
हारिद्रं कुन्ददुग्धाभं रविकान्तिसमप्रभम् । शुकपुच्छनिभं तद्वच्छतपत्रनिभं तथा
हळदीसारखा, कुंद फुलाच्या दुधासारखा, सूर्याच्या तेजासारखा, पोपटाच्या शेपटीसारखा आणि शतपत्राच्या पानासारखा रंग.
केतकीपुष्पसंकाशं मल्लिकाकुसुमप्रभम् । करवीरश्च इत्येते क्रमेण परिकीर्तिताः
केतकी फुलासारखा, मल्लिका फुलाच्या तेजासारखा आणि करवीर फुलासारखा असे हे रंग क्रमाने सांगितले आहेत.
वर्णाः प्रोक्ताश्च वर्णानां महापापविशोधनाः । पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाश एव च
हे अक्षरांचे रंग सांगितले, जे मोठ्या पापांना दूर करतात. पृथ्वी, पाणी, तेज, वायु आणि आकाश असे पंचमहाभूत.
गन्धो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शस्तथैव च । उपस्थं पायुपादं च पाणी वागपि च क्रमात्
गंध, रस, रूप, शब्द आणि स्पर्श; उपस्थ, पायु, पाय, हात आणि वाणी असे अनुक्रमे सांगितले.
प्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्श्रोत्रं च ततः परम् । प्राणोऽपानस्तथा व्यानः समानश्च ततः परम्
प्राण, जिभ, डोळे, त्वचा आणि नंतर कान; प्राण, अपान, व्यान आणि त्यानंतर समान.
तत्त्वान्येतानि वर्णानां क्रमशः कीर्तितानि तु । अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्णमुद्राः कमेण तु
ही अक्षरांची तत्त्वे क्रमाने सांगितली. आता मी अक्षरांच्या मुद्रा एकेक करून सांगतो.
सुमुखं सम्पुटं चैव विततं विस्मृतं तथा । द्विमुखं त्रिमुखं चैव चतुःपञ्चमुखं तथा
सुमुख, संपुट, वितत, विस्मृत, द्विमुख, त्रिमुख, चतुर्मुख आणि पंचमुख.
षण्मुखाधोमुखं चैव व्यापकाज्जलिकं तथा । शकटं यमपाशं च ग्रथितं सन्मुखोन्मुखम्
षण्मुख, अधोमुख, व्यापका, जलिका, शकट, यमपाश, ग्रथित, सन्मुख आणि उन्मुख.
विलम्बं मुष्टिकं चैव मत्स्यं कूर्मं वराहकम् । सिंहाक्रान्तं महाक्रान्तं मुद्गरं पल्लवं तथा
विलंब, मुष्टिक, मत्स्य, कूर्म, वराह, सिंहाक्रांत, महाक्रांत, मूद्गर आणि पल्लव.
त्रिशूलयोनी सुरभिश्चाक्षमाला च लिङ्गकम् । अम्बुजं च महामुद्रास्तुर्यरूपाः प्रकीर्तिताः
त्रिशूल, योनी, सुरभि, अक्षमाला, लिंगक, अंबुज आणि महामुद्रा—ही महामुद्रांच्या चार प्रकारच्या रूपात सांगितली आहेत.
इत्येताः कीर्तिता मुद्रा वर्णानां ते महामुने । महापापक्षयकराः कीर्तिदाः कान्तिदा मुने
हे महर्षे, या वर्णांच्या मुद्रा मी तुला सांगितल्या. या मोठ्या पापांचा नाश करतात आणि कीर्ती व तेज देतात, हे मुनिवर.
गायत्रीमन्त्रकवचवर्णनम् नारद उवाच स्वामिन्सर्वजगन्नाथ संशयोऽस्ति मम प्रभो । चतुःषष्टिकलाभिज्ञ पातकाद्योगविद्वर
नारद म्हणाले: सर्व जगाचे स्वामी, मला एक शंका आहे. चौर्याऐंशी कला जाणणारे, पाप व त्याच्या नाशाचे मार्ग जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असणारे प्रभो—
मुच्यते केन पुण्येन ब्रह्मरूपः कथं भवेत् । देहश्च देवतारूपो मन्त्ररूपो विशेषतः
कोणत्या पुण्यामुळे माणूस मुक्त होतो? ब्रह्मस्वरूप कसा होतो? आणि विशेषतः देह देवतेसारखा व मंत्रमय कसा होतो?
कर्म तच्छ्रोतुमिच्छामि न्यासं च विधिपूर्वकम् । ऋषिश्छन्दोऽधिदैवं च ध्यानं च विधिवद्विभो
हे विभो, ते कर्म आणि योग्य रीतीने न्यास कसा करावा, तसेच ऋषी, छंद, अधिदैवत आणि योग्य ध्यान हे सर्व मी ऐकू इच्छितो.
श्रीनारायण उवाच अस्त्येकं परमं गुह्यं गायत्रीकवचं तथा । पठनाद्धारणान्मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते
श्री नारायण म्हणाले: एक अत्यंत गुप्त गायत्री कवच आहे. ते पठण आणि धारण केल्याने मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सर्वान्कामानवाप्नोति देवीरूपश्च जायते । गायत्रीकवचस्यास्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि देवीच्या स्वरूपात जन्म घेतो. या गायत्री कवचाचे ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर—
ऋषयो ऋग्यजुःसामाथर्वश्छन्दांसि नारद । ब्रह्मरूपा देवतोक्ता गायत्री परमा कला
ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि अथर्ववेद हेच ऋषी आहेत. हे छंद ब्रह्मस्वरूप आहेत, आणि गायत्री हीच देवीने सांगितलेली सर्वोच्च कला आहे.
तद्बीजं भर्ग इत्येषा शक्तिरुक्ता मनीषिभिः । कीलकं च धियः प्रोक्तं मोक्षार्थे विनियोजनम्
त्याचे बीज 'भर्ग' आहे, हे ज्ञानी लोक शक्ती मानतात. 'धियः' हे किलक आहे, आणि त्याचा उपयोग मोक्षासाठी केला जातो.
चतुर्भिर्हृदयं प्रोक्तं त्रिभिर्वर्णेः शिरः स्मृतम् । चतुर्भिः स्याच्छिखा पश्चात् त्रिभिस्तु कवचं स्मृतम्
चार अक्षरांनी हृदय, तीन अक्षरांनी शिर, चार अक्षरांनी शिखा आणि तीन अक्षरांनी कवच सांगितले आहे.
चतुर्भिर्नेत्रमुद्दिष्टं चतुर्भिः स्यात्तदस्त्रकम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकाभीष्टदायकम्
चार अक्षरांनी नेत्र, चार अक्षरांनी अस्त्र सांगितले आहे. आता मी साधकांच्या इच्छापूर्ती करणारे ध्यान सांगतो.
मुक्ताविद्रुमहेमनीलधवलच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणै- र्युक्तामिन्दुनिबद्धरत्नमुकुटां तत्त्वार्थवर्णात्मिकाम् । गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाः शुभ्रं कपालं गुणं शङ्खं चक्रमथारविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्तीं भजे
मोती, प्रवाळ, सोने, निळा आणि शुभ्र अशा छटा असलेल्या पाच मुखांनी, तीन डोळ्यांनी, चंद्रमणी जडलेल्या मुकुटाने अलंकृत, तत्त्वार्थ अक्षरांनी युक्त अशा, वरद आणि अभय देणाऱ्या, अंकुश, पाश, शुभ्र कवटी, माळा, शंख, चक्र आणि दोन कमळ हातात धारण करणाऱ्या गायत्रीचे मी ध्यान करतो.
गायत्री पूर्वतः पातु सावित्री पातु दक्षिणे । ब्रह्मसन्ध्या तु मे पश्चादुत्तरायां सरस्वती
पूर्वेला गायत्री माझे रक्षण करो, दक्षिणेला सावित्री, पश्चिमेला ब्रह्मसंध्या आणि उत्तरेस सरस्वती माझे रक्षण करो.
पार्वती मे दिशं रक्षेत्पावकीं जलशायिनी । यातुधानी दिशं रक्षेद्यातुधानभयङ्करी
पार्वती, अग्निस्वरूप आणि जलात वास करणारी, माझ्या दिशेचे रक्षण करो. यातुधानी, राक्षसांना भयभीत करणारी, त्या दिशेचे रक्षण करो.
पावमानी दिशं रक्षेत्पवमानविलासिनी । दिशं रौद्री च मे पातु रुद्राणी रुद्ररूपिणी
पावमानी, पवित्र वाऱ्यात रमणारी, त्या दिशेचे रक्षण करो. रौद्री, रुद्राणी, रुद्रस्वरूप, माझ्या दिशेचे रक्षण करो.