उदुत्यमिति सूक्तेन सूर्योपस्थानमेव च । चित्रं देवानामिति च सूर्योपस्थानमाचरेत्
'उदुत्यं' या सूक्ताने सूर्यपूजन करावं; 'चित्रं देवानाम्' या मंत्रानेही सूर्यपूजन करावं.
ततो जपं प्रकुर्वीत मन्त्रसाधनतत्परः । जपस्यापि प्रकारं तु वक्ष्यामि शृणु नारद
मग, मंत्रसाधनेत मन लावून जप करावा; आता मी जपाची पद्धत सांगतो — ऐक, हे नारद.
कृत्वोत्तानौ करौ प्रातः सायं चाधः करौ तथा । मध्याह्ने हृदयस्थौ तु कृत्वा जपमुदीरयेत्
प्रातःकाळी आणि संध्याकाळी हात वर करून, तसेच हात खाली करून, आणि दुपारी हात हृदयावर ठेवून, मंत्राचा जप करावा.
पर्वद्वयमनामिक्याः कनिष्ठादिक्रमेण तु । तर्जनीमूलपर्यन्तं करमाला प्रकीर्तिता
लहान बोटापासून सुरुवात करून, अनुक्रमे बोटांच्या दोन सांध्यांपर्यंत, आणि तर्जनीच्या मुळापर्यंत, हातावरील माळा म्हणून ओळखली जाते.
गोघ्नः पितृघ्नो मातृघ्नो भ्रूणहा गुरुतल्पगः । ब्रह्मस्वक्षेत्रहारी च यश्च विप्रः सुरां पिबेत्
गायी मारणारा, वडिलांना मारणारा, आईला मारणारा, गर्भ नष्ट करणारा, गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा, ब्राह्मणांचे धन चोरणारा आणि ब्राह्मण असून मद्यपान करणारा—
स गायत्र्या सहस्रेण पूतो भवति मानवः । मानसं वाचिकं पापं विषयेन्द्रियसङ्गजम्
असा मनुष्य गायत्रीच्या हजार जपांनी शुद्ध होतो; मनाने आणि वाणीने, तसेच विषय आणि इंद्रियांच्या संगतीमुळे झालेले पाप—
तत्किल्बिषं नाशयति त्रीणि जन्मानि मानवः । गायत्रीं यो न जानाति वृथा तस्य परिश्रमः
ते पाप तीन जन्मांसाठी नष्ट होते; जो गायत्री जाणत नाही, त्याचा सारा परिश्रम व्यर्थ आहे.
पठेच्च चतुरो वेदान् गायत्रीं चैकतो जपेत् । वेदानां चावृतेस्तद्वद्गायत्रीजप उत्तमः
कोणी चारही वेद वाचला, पण गायत्री फक्त एकदाच जपली, तरी वेदांच्या पुनरावृत्तीपेक्षा गायत्रीचा जप श्रेष्ठ आहे.
इति मध्याह्नसन्ध्यायाः प्रकारः कीर्तितो मया । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मयज्ञविधिक्रमम्
मध्याह्न संध्येची पद्धत मी सांगितली आहे; आता पुढे ब्रह्मयज्ञाची विधी सांगतो.
ब्रह्मयज्ञादिकीर्तनम् श्रीनारायण उवाच त्रिराचम्य द्विजः पूर्वं द्विर्मार्जनमथाचरेत् । उपस्पृशेत्सव्यपाणिं पादौ च प्रोक्षयेत्ततः
ब्रह्मयज्ञाचे महत्त्व सांगणे. श्रीनारायण म्हणाले: द्विजाने प्रथम तीन वेळा आचमन करावे, मग दोनदा शुद्धी करावी; नंतर उजवा हात आणि पाय स्पर्श करून त्यावर पाणी शिंपडावे.
शिरसि चक्षुषि तथा नासायां श्रोत्रदेशके । हृदये च तथा मौलौ प्रोक्षणं सम्यगाचरेत्
डोके, डोळे, नाक, कान, हृदय आणि शिरावर नीट पाणी शिंपडावे.
देशकालौ समुच्चार्य ब्रह्मयज्ञमथाचरेत् । द्वौ दर्भौ दक्षिणे हस्ते वामे त्रीनासने सकृत्
ज्या ठिकाणी आणि ज्या वेळी आहे ते जाहीर करून, ब्रह्मयज्ञ करावा; उजव्या हातात दोन आणि डाव्या हातात तीन कुशा घेऊन, एकदा आसनावर बसावे.
उपवीते शिखायां च पादमूले सकृत्सकृत् । विमुक्तये सर्वपापक्षयार्थं चैवमेव हि
कुशा उपवीतावर, शिखेवर आणि पायाच्या मुळाशी प्रत्येकी एकदा ठेवाव्यात; हे सर्व पाप नष्ट होण्यासाठी आणि मुक्तीसाठी आहे.
सूत्रोक्तदेवताप्रीत्यै ब्रह्मयज्ञं करोम्यहम् । गायत्रीं त्रिर्जपेत्पूर्वं चाग्निमीळे ततः परम्
सूत्रात सांगितलेल्या देवतांना प्रसन्न करण्यासाठी मी ब्रह्मयज्ञ करतो; प्रथम गायत्री तीनदा जपावी, मग 'अग्निमीळे' म्हणावे.
यदङ्गेति ततः प्रोच्य अग्निर्वै इति कीर्तयेत् । अथ महाव्रतं चैव पन्था एतच्च कीर्तयेत्
'यदंगे' असे म्हणून, 'अग्निर्वै' असे सांगावे; नंतर 'महाव्रत' आणि 'पंथ' असेही म्हणावे.
अथातः संहितायाश्च विदा मघवदित्यपि । महाव्रतस्येति तथा इषे त्वोर्जे इतीव हि
मग 'अथातः संहितायाश्च', 'विदा मघवद', 'महाव्रतस्य', 'इषे त्वर्जे' इत्यादी म्हणावे.
अग्न आयाहि चेत्येवं शन्तो देवीरितीति च । अथ तस्य समाम्नायो वृद्धिरादैजितीव हि
'अग्ने आयाहि', 'शान्तो देवी' असे म्हणावे, मग 'अथ तस्य समाम्नाय', 'वृद्धिरादैजिती' असेही म्हणावे.
अथ शिक्षां प्रवक्ष्यामि पञ्चसंवत्सरेति च । मयरसतजभनेत्येव गौर्ग्मा इत्येव कीर्तयेत्
मग मी शिक्षण सांगतो: 'पंचसंवत्सर', 'मयरसतजब्हन', 'गौर्ग्मा' इत्यादी म्हणावे.
अथातो धर्मजिज्ञासा अथातो ब्रह्म इत्यपि । तच्छंयोरिति च प्रोच्य ब्रह्मणे नम इत्यपि
मग 'अथातो धर्मजिज्ञासा', 'अथातो ब्रह्म', 'तच्छंयो', आणि 'ब्रह्मणे नमः' असे म्हणावे.
तर्पणं चैव देवानां ततः कुर्यात्प्रदक्षिणम् । प्रजापतिश्च ब्रह्मा च वेदा देवास्तथर्षयः
देवतांना तर्पण द्यावे, मग प्रदक्षिणा करावी; प्रजापती, ब्रह्मा, वेद, देवता आणि ऋषी यांना नमस्कार करावा.
सर्वाणि चैव छन्दांसि तथोङ्कारस्तथैव च । वषट्कारो व्याहृतयः सावित्री च ततः परम्
सर्व वेदातील छंद, ओंकार, वषट् असा उच्चार, व्याहृती आणि सावित्री — हे सर्व नंतर सांगावेत.
गायत्री चैव यज्ञाश्च द्यावापृथिवी इत्यपि । अन्तरिक्षं त्वहोरात्राणि च सांख्या अतः परम्
गायत्री, यज्ञ, आकाश आणि पृथ्वी, मधील अवकाश, दिवस-रात्र आणि संख्या — हेही पुढे सांगावेत.
सिद्धाः समुद्रा नद्यश्च गिरयश्च ततः परम् । क्षेत्रौषधिवनस्पत्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा
सिद्ध, समुद्र, नद्या आणि मग पर्वत; शेत, औषधी, झाडे, तसेच गंधर्व आणि अप्सरा — हेही सांगावेत.
नागा वयांसि गावश्च साध्या विप्रास्तथैव च । यक्षा रक्षांसि भूतानीत्येवमन्तानि कीर्तयेत्
नाग, पक्षी, गायी, साध्य, ब्राह्मण; यक्ष, राक्षस आणि भूत — हे सर्वही आवर्जून सांगावेत.
अथो निवीती भूत्वा च ऋषीन्सन्तर्पयेदपि । शतर्चिनो माध्यमाश्च गृत्समदस्तथैव च
मग उजव्या खांद्यावर उपवित घेऊन, ऋषींची तृप्ती करावी — शतरच, माध्यम, आणि गृत्समद यांचीसुद्धा.
विश्वामित्रो वामदेवोऽत्रिर्भरद्वाज एव च । वसिष्ठश्च प्रगाथश्च पावमान्यस्ततः परम्
विश्वामित्र, वामदेव, अत्रि, भरद्वाज; तसेच वसिष्ठ, प्रगाथ आणि पावमानी — हेही.
क्षुद्रसूक्ता महासूक्ताः सनकश्च सनन्दनः । सनातनस्तथैवात्र सनत्कुमार एव च
लहान आणि मोठ्या सूक्तांचा, सनक, सनंदन, सनातन आणि येथे सनत्कुमार यांचाही उल्लेख करावा.
कपिलासुरिनामानौ वोहलिः पञ्चशीर्षकः । प्राचीनावीतिना तच्च कर्तव्यमथ तर्पणम्
कपिल आणि असुरी, वोहली, पंचशीर्षक; प्राचीनावीतिने तर्पण करावे.
सुमन्तुर्जैमिनिर्वैशम्पायनः पैलसूत्रयुक् । भाष्यभारतपूर्वं च महाभारत इत्यपि
सुमंतु, जैमिनि, वैशंपायन, पैल (सूत्रासह); भाष्य आणि भारत याआधी महाभारत याचाही उल्लेख करावा.
धर्माचार्या इमे सर्वे तृप्यन्त्विति च कीर्तयेत् । जानन्ति बाहविगार्ग्यगौतमाश्चैव शाकलः
हे सर्व धर्मशिक्षक तृप्त व्हावेत असे म्हणावे; जानंती, बाह्विक, गार्ग्य, गौतम आणि शाकल — हेही.