सूर्यलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा । शतदीपांस्तथा दद्यात्सहस्रान्वा समाहितः
यामुळे सूर्यलोक प्राप्त होतो, यात शंका नाही; मन लावून शंभर किंवा हजारो दिवे अर्पण करावेत.
नैवेद्यं पुरतो देव्याः स्थापयेत्पर्वताकृतिम् । लेह्यैश्चोष्यैस्तथा पेयैः षड्रसैस्तु समाहितैः
देवीसमोर पर्वतासारखा आकार करून, चाटण्याचे, चावण्याचे आणि पिण्याचे, सहा रसांनी बनवलेले आणि भक्तीने तयार केलेले नैवेद्य ठेवावे.
नानाफलानि दिव्यानि स्वादूनि रसवन्ति च । स्वर्णपात्रस्थितान्नानि दद्याद्देव्यै निरन्तरम्
विविध दिव्य, गोड आणि रसाळ फळे, तसेच सुवर्णपात्रात ठेवलेले अन्न, देवीला नेहमी अर्पण करावे.
तृप्तायां श्रीमहादेव्यां भवेत्तृप्तं जगत्त्रयम् । यतस्तदात्मकं सर्वं रज्जौ सर्पो यथा तथा
श्रीमहादेवी तृप्त झाली की, तीनही जग तृप्त होते; कारण सर्व काही तिचेच स्वरूप आहे, जसे दोरीला साप समजतात.
ततः पानीयकं दद्याच्छुभं गङ्गाजलं महत् । कर्पूरवालासंयुक्तं शीतलं कलशस्थितम्
यानंतर शुभ, थंड आणि कळशात ठेवलेले, गंगाजल, कर्पूर व वाळा मिसळून देवीला अर्पण करावे.
ताम्बूलं च ततो देव्यै कर्पूरशकलान्वितम् । एलालवङ्गसंयुक्तं मुखसौगन्ध्यदायकम्
त्यानंतर देवीला कर्पूराचे तुकडे, वेलची आणि लवंग मिसळलेले तांबूल अर्पण करावे, जे तोंडाला सुगंध देते.
दद्याद्देव्यै महाभक्त्या येन देवी प्रसीदति । मृदङ्गवीणामुरजढक्कादुन्दुभिनिःस्वनैः
महाभक्तीने हे सर्व देवीला अर्पण करावे, ज्यामुळे देवी प्रसन्न होते; तसेच मृदंग, वीणा, मुरज, ढक्क आणि दुंदुभी यांच्या निनादाने पूजा करावी.
तोषयेज्जगतां धात्रीं गायनैरतिमोहनैः । वेदपारायणैः स्तोत्रैः पुराणादिभिरप्युत
जगाची जननी असलेल्या देवीला मोहक गाणी, वेदपठण, स्तोत्रे आणि पुराणादी ग्रंथांच्या वाचनाने आनंदित करावे.
छत्रं च चामरे द्वे च दद्याद्देव्यै समाहितः । राजोपचारान् श्रीदेव्यै नित्यमेव समर्पयेत्
एकाग्रतेने देवीला छत्र आणि दोन चामरे अर्पण करावेत, तसेच राजोपचार नेहमी श्रीदेवीला समर्पित करावेत.
प्रदक्षिणां नमस्कारं कुर्याद्देव्या अनेकधा । क्षमापयेज्जगद्धात्रीं जगदम्बां मुहुर्मुहुः
देवीला अनेक वेळा प्रदक्षिणा आणि नमस्कार करावा; जगाची जननी, जगदंबेला पुन्हा पुन्हा क्षमा मागावी.
सकृत्स्मरणमात्रेण यत्र देवी प्रसीदति । एतादृशोपचारैश्च प्रसीदेदत्र कः स्मयः
फक्त एकदाच तिचे स्मरण केले तरी देवी प्रसन्न होते; मग अशा उपचारांनी ती प्रसन्न होईल, यात कोणाला शंका राहील?
स्वभावतो भवेन्माता पुत्रेऽतिकरुणावती । तेन भक्तौ कृतायां तु वक्तव्यं किं ततः परम्
मातेचा स्वभावच आपल्या लेकरावर अत्यंत दयाळू असतो; म्हणून भक्ती केली तर त्यापुढे काय सांगावे?
अत्र ते कथयिष्यामि पुरावृत्तं सनातनम् । बृहद्रथस्य राजर्षेः प्रियं भक्तिप्रदायकम्
इथे मी तुला प्राचीन, सनातन कथा सांगतो, जी बृहद्रथ या राजर्षीला प्रिय होती आणि भक्ती देणारी आहे.
चक्रवाकोऽभवत्पक्षी क्वचिद्देशे हिमालये । भ्रमन्नानाविधान्देशान्ययौ काशीपुरं प्रति
कधीतरी हिमालयातील एका प्रदेशात चक्रवाक नावाचा पक्षी होता; तो वेगवेगळ्या देशांतून फिरत काशी नगरीकडे गेला.
अन्नपूर्णामहास्थाने प्रारब्धवशतो द्विजः । जगाम लीलया तत्र कणलोभादनाथवत्
अन्नपूर्णा देवीच्या मोठ्या मंदिरात, एका ब्राह्मणाने, नशिबाच्या ओढीने, धान्याच्या लोभाने, गरिबासारखे तिथे सहजपणे प्रवेश केला.
कृत्वा प्रदक्षिणामेकां जगाम स विहायसा । देशान्तरं विहायैव पुरीं मुक्तिप्रदायिनीम्
त्याने एक प्रदक्षिणा केली आणि मग आकाशमार्गे तिथून निघून, त्या भूमीला सोडून मुक्ती देणाऱ्या नगरीकडे गेला.
कालान्तरे ममारासौ गतः स्वर्गपुरीं प्रति । बुभुजे विषयान्सर्वान् दिव्यरूपधरो युवा
काळाच्या ओघात तो पुरुष मरण पावला आणि स्वर्गात गेला; तिथे त्याने दिव्य रूप धारण केले, तरुण झाला आणि सर्व सुखांचा अनुभव घेतला.
कल्पद्वयं तथा भुक्त्वा पुनः प्राप भुवं प्रति । क्षत्रियाणां कुले जन्म प्राप सर्वोत्तमोत्तमम्
अशा प्रकारे दोन कल्पेपर्यंत आनंद उपभोगून, तो पुन्हा पृथ्वीवर आला आणि क्षत्रियांच्या सर्वश्रेष्ठ कुळात जन्म घेतला.
बृहद्रथेति नाम्नाभूत्प्रसिद्धः क्षितिमण्डले । महायज्वा धार्मिकश्च सत्यवादी जितेन्द्रियः
तो पृथ्वीवर बृहद्रथ या नावाने प्रसिद्ध झाला; तो मोठा यज्ञकर्ता, धर्मनिष्ठ, सत्यवक्ता आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा होता.
त्रिकालज्ञः सार्वभौमो यमी परपुरञ्जयः । पूर्वजन्मस्मृतिस्तस्य वर्तते दुर्लभा भुवि
तो तीन काळांचे ज्ञान असणारा, संपूर्ण पृथ्वीचा अधिपती, शत्रूंच्या नगरींवर विजय मिळवणारा आणि पूर्वजन्माची आठवण असणारा, असा दुर्मिळ गुण असलेला राजा होता.
इति श्रुत्वा किंवदन्तीं मुनयः समुपागताः । कृतातिथ्या नृपेन्द्रेण विष्टरेषूषुरेव ते
ही गोष्ट ऐकून सर्व ऋषी एकत्र आले; राजाने त्यांचे आदरातिथ्य केले आणि ते सर्व त्या सभेतच थांबले.
पप्रच्छुर्मुनयः सर्वे संशयोऽस्ति महान्नृप । केन पुण्यप्रभावेण पूर्वजन्मस्मृतिस्तव
सर्व ऋषींनी विचारले, 'महान राजन, आम्हाला एक मोठा प्रश्न आहे: कोणत्या पुण्याच्या प्रभावामुळे तुला पूर्वजन्माची आठवण आहे?'
त्रिकालज्ञानमेवापि केन पुण्यप्रभावतः । ज्ञानं तवेति तज्ज्ञातुमागताः स्म तवान्तिकम्
'तीन काळांचे ज्ञान तुला कोणत्या पुण्यामुळे मिळाले? आम्ही तुझ्याकडे हे जाणून घेण्यासाठी आलो आहोत.'
वद निर्व्याजया वृत्त्या तदस्माकं यथातथम् । श्रीनारायण उवाच इति तेषां वचः श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः
'कृपया आम्हाला खरी आणि स्पष्ट गोष्ट सांग.' श्रीनारायण म्हणाले: त्यांच्या शब्दांनी प्रेरित होऊन, परमधार्मिक राजा—
उवाच सकलं ब्रह्मन् त्रिकालज्ञानकारणम् । श्रूयतां मुनयः सर्वे मम ज्ञानस्य कारणम्
—सर्व काही सांगू लागला, 'हे ब्राह्मण, माझ्या तीन काळांच्या ज्ञानाचे कारण ऐका. हे सर्व ऋषींनो, माझ्या ज्ञानामागचे कारण मी सांगतो.'
चक्रवाकः स्थितः पूर्वं नीचयोनिगतोऽपि वा । अज्ञानतोऽपि कृतवानन्नपूर्णाप्रदक्षिणाम्
'पूर्वी मी चक्रवाक पक्ष्याच्या नीच योनीत जन्मलो होतो, आणि अज्ञानानेसुद्धा मी एक अपूर्ण प्रदक्षिणा केली होती.'
तेन पुण्यप्रभावेण स्वर्गे कल्पद्वयस्थितिः । त्रिकालज्ञानताप्यस्मिन्नभूज्जन्मनि सुव्रताः
'त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे मला दोन कल्पेपर्यंत स्वर्गात राहण्याचे भाग्य मिळाले, आणि या जन्मात, हे सज्जनहो, मला तीन काळांचे ज्ञान प्राप्त झाले.'
को वेद जगदम्बायाः पदस्मृतिफलं कियत् । स्मृत्वा तन्महिमानं तु पतन्त्यश्रूणि मेऽनिशम्
'जगदंबेच्या चरणांची आठवण ठेवण्याचे फळ किती मोठे आहे, हे कोण जाणू शकतो? तिच्या महिम्याची आठवण झाली की, माझ्या डोळ्यातून सतत अश्रू येतात.'
धिगस्तु जन्म तेषां वै कृतघ्नानां तु पापिनाम् । ये सर्वमातरं देवीं स्वोपास्यां न भजन्ति हि
'जे कृतघ्न आणि पापी लोक सर्वांच्या आई असलेल्या देवीची भक्ती करत नाहीत, त्यांच्या जन्मावर खरं तर धिक्कार आहे.'
न शिवोपासना नित्या न विष्णूपासना तथा । नित्योपास्तिः परा देव्या नित्या श्रुत्यैव चोदिता
'शिवाची किंवा विष्णूची सतत उपासना अशी वेदांनी सांगितलेली नाही; पण परमेश्वरी देवीची अखंड उपासना हीच वेदांनी कायमची सांगितलेली आहे.'