विष्णुत्वं लभते मर्त्यो यत्सुरेष्वपि दुर्लभम् । विष्णुनैतद्व्रतं पूर्वं कृतं स्वपदलब्धये
माणूस विष्णुपद प्राप्त करतो, जे देवांनाही दुर्लभ आहे; पूर्वी विष्णूने स्वतःचे स्थान मिळवण्यासाठी हे व्रत केले होते.
शतकोटिभिरप्येवं सूत्रात्मत्वं व्रजेद्ध्रुवम् । व्रतमेतत्पुरा सम्यक्कृतं भक्त्या प्रयत्नतः
शंभर कोटी फुलांनी पूजा केल्याने नक्कीच सूत्रात्मा पद मिळते; हे व्रत पूर्वी भक्तीने आणि प्रयत्नाने उत्तम प्रकारे केले गेले होते.
तेन व्रतप्रभावेण हिरण्योदरतां व्रजेत् । जपाकुसुमपुष्पस्य बन्धूककुसुमस्य च
त्या व्रताच्या प्रभावाने हिरण्यगर्भपद मिळते; जपाकुसुम आणि बंधूक फुलांबद्दल,
दाडिमीकुसुमस्यापि विधिरेष उदीरितः । एवमन्यानि पुष्पाणि श्रीदेव्यै विधिनार्पयेत्
डाळिंबाच्या फुलाचाही हाच नियम सांगितला आहे; अशा प्रकारे इतर फुलेही श्रीदेवीला विधीपूर्वक अर्पण करावीत.
तस्य पुण्यफलस्यान्तं न जानातीश्वरोऽपि सः । तत्तदृतूद्भवैः पुष्पैर्नामसाहस्रसंख्यया
त्या पुण्यफळाचा अंत देवालाही माहीत नाही; प्रत्येक ऋतूत मिळणाऱ्या फुलांनी, हजार नावांच्या संख्येइतकी फुले,
समर्पयेन्महादेव्यै प्रतिवर्षमतन्द्रितः । य एवं कुरुते भक्त्या महापातकसंयुतः
महादेवीला दरवर्षी मन लावून अर्पण करावीत; जो हा विधी भक्तीने करतो, तो मोठ्या पापांनी जरी ग्रस्त असला,
उपपातकयुक्तोऽपि मुच्यते सर्वपातकैः । देहान्ते श्रीपदाम्भोजं दुर्लभं देवसत्तमैः
लहानसहान पापांनी ग्रस्त असला तरी सर्व पापांपासून मुक्त होतो; शरीराचा अंत झाल्यावर, तो श्रीच्या चरणकमळांना प्राप्त होतो, जे श्रेष्ठ देवांनाही दुर्लभ आहे.
प्राप्नोति साधकवरो मुने नास्त्यत्र संशयः । कृष्णागुरुं सकर्पूरं चन्दनेन समन्वितम्
तो साधक श्रेष्ठ पद प्राप्त करतो, हे नक्कीच; यात काहीच शंका नाही. कृष्णागुरू, कापूर आणि चंदन मिसळून अर्पण करावे.
सिल्हकं चाज्यसंयुक्तं गुग्गुलेन समन्वितम् । धूपं दद्यान्महादेव्यै येन स्याद्धूपितं गृहम्
शिल्हक आणि तुप मिसळून, गुग्गुळ घालून केलेला धूप महादेवीला अर्पण करावा, ज्यामुळे घरभर सुगंध दरवळेल.
तेन प्रसन्ना देवेशी ददाति भुवनत्रयम् । दीपं कर्पूरखण्डैश्च दद्याद्देव्यै निरन्तरम्
अशा प्रकारे देवी प्रसन्न होते आणि ती तीनही लोकांचा वर देते; तसेच कर्पूराच्या तुकड्यांनी दिवा अखंडपणे देवीला अर्पण करावा.
सूर्यलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा । शतदीपांस्तथा दद्यात्सहस्रान्वा समाहितः
यामुळे सूर्यलोक प्राप्त होतो, यात शंका नाही; मन लावून शंभर किंवा हजारो दिवे अर्पण करावेत.
नैवेद्यं पुरतो देव्याः स्थापयेत्पर्वताकृतिम् । लेह्यैश्चोष्यैस्तथा पेयैः षड्रसैस्तु समाहितैः
देवीसमोर पर्वतासारखा आकार करून, चाटण्याचे, चावण्याचे आणि पिण्याचे, सहा रसांनी बनवलेले आणि भक्तीने तयार केलेले नैवेद्य ठेवावे.
नानाफलानि दिव्यानि स्वादूनि रसवन्ति च । स्वर्णपात्रस्थितान्नानि दद्याद्देव्यै निरन्तरम्
विविध दिव्य, गोड आणि रसाळ फळे, तसेच सुवर्णपात्रात ठेवलेले अन्न, देवीला नेहमी अर्पण करावे.
तृप्तायां श्रीमहादेव्यां भवेत्तृप्तं जगत्त्रयम् । यतस्तदात्मकं सर्वं रज्जौ सर्पो यथा तथा
श्रीमहादेवी तृप्त झाली की, तीनही जग तृप्त होते; कारण सर्व काही तिचेच स्वरूप आहे, जसे दोरीला साप समजतात.
ततः पानीयकं दद्याच्छुभं गङ्गाजलं महत् । कर्पूरवालासंयुक्तं शीतलं कलशस्थितम्
यानंतर शुभ, थंड आणि कळशात ठेवलेले, गंगाजल, कर्पूर व वाळा मिसळून देवीला अर्पण करावे.
ताम्बूलं च ततो देव्यै कर्पूरशकलान्वितम् । एलालवङ्गसंयुक्तं मुखसौगन्ध्यदायकम्
त्यानंतर देवीला कर्पूराचे तुकडे, वेलची आणि लवंग मिसळलेले तांबूल अर्पण करावे, जे तोंडाला सुगंध देते.
दद्याद्देव्यै महाभक्त्या येन देवी प्रसीदति । मृदङ्गवीणामुरजढक्कादुन्दुभिनिःस्वनैः
महाभक्तीने हे सर्व देवीला अर्पण करावे, ज्यामुळे देवी प्रसन्न होते; तसेच मृदंग, वीणा, मुरज, ढक्क आणि दुंदुभी यांच्या निनादाने पूजा करावी.
तोषयेज्जगतां धात्रीं गायनैरतिमोहनैः । वेदपारायणैः स्तोत्रैः पुराणादिभिरप्युत
जगाची जननी असलेल्या देवीला मोहक गाणी, वेदपठण, स्तोत्रे आणि पुराणादी ग्रंथांच्या वाचनाने आनंदित करावे.
छत्रं च चामरे द्वे च दद्याद्देव्यै समाहितः । राजोपचारान् श्रीदेव्यै नित्यमेव समर्पयेत्
एकाग्रतेने देवीला छत्र आणि दोन चामरे अर्पण करावेत, तसेच राजोपचार नेहमी श्रीदेवीला समर्पित करावेत.
प्रदक्षिणां नमस्कारं कुर्याद्देव्या अनेकधा । क्षमापयेज्जगद्धात्रीं जगदम्बां मुहुर्मुहुः
देवीला अनेक वेळा प्रदक्षिणा आणि नमस्कार करावा; जगाची जननी, जगदंबेला पुन्हा पुन्हा क्षमा मागावी.
सकृत्स्मरणमात्रेण यत्र देवी प्रसीदति । एतादृशोपचारैश्च प्रसीदेदत्र कः स्मयः
फक्त एकदाच तिचे स्मरण केले तरी देवी प्रसन्न होते; मग अशा उपचारांनी ती प्रसन्न होईल, यात कोणाला शंका राहील?
स्वभावतो भवेन्माता पुत्रेऽतिकरुणावती । तेन भक्तौ कृतायां तु वक्तव्यं किं ततः परम्
मातेचा स्वभावच आपल्या लेकरावर अत्यंत दयाळू असतो; म्हणून भक्ती केली तर त्यापुढे काय सांगावे?
अत्र ते कथयिष्यामि पुरावृत्तं सनातनम् । बृहद्रथस्य राजर्षेः प्रियं भक्तिप्रदायकम्
इथे मी तुला प्राचीन, सनातन कथा सांगतो, जी बृहद्रथ या राजर्षीला प्रिय होती आणि भक्ती देणारी आहे.
चक्रवाकोऽभवत्पक्षी क्वचिद्देशे हिमालये । भ्रमन्नानाविधान्देशान्ययौ काशीपुरं प्रति
कधीतरी हिमालयातील एका प्रदेशात चक्रवाक नावाचा पक्षी होता; तो वेगवेगळ्या देशांतून फिरत काशी नगरीकडे गेला.
अन्नपूर्णामहास्थाने प्रारब्धवशतो द्विजः । जगाम लीलया तत्र कणलोभादनाथवत्
अन्नपूर्णा देवीच्या मोठ्या मंदिरात, एका ब्राह्मणाने, नशिबाच्या ओढीने, धान्याच्या लोभाने, गरिबासारखे तिथे सहजपणे प्रवेश केला.
कृत्वा प्रदक्षिणामेकां जगाम स विहायसा । देशान्तरं विहायैव पुरीं मुक्तिप्रदायिनीम्
त्याने एक प्रदक्षिणा केली आणि मग आकाशमार्गे तिथून निघून, त्या भूमीला सोडून मुक्ती देणाऱ्या नगरीकडे गेला.
कालान्तरे ममारासौ गतः स्वर्गपुरीं प्रति । बुभुजे विषयान्सर्वान् दिव्यरूपधरो युवा
काळाच्या ओघात तो पुरुष मरण पावला आणि स्वर्गात गेला; तिथे त्याने दिव्य रूप धारण केले, तरुण झाला आणि सर्व सुखांचा अनुभव घेतला.
कल्पद्वयं तथा भुक्त्वा पुनः प्राप भुवं प्रति । क्षत्रियाणां कुले जन्म प्राप सर्वोत्तमोत्तमम्
अशा प्रकारे दोन कल्पेपर्यंत आनंद उपभोगून, तो पुन्हा पृथ्वीवर आला आणि क्षत्रियांच्या सर्वश्रेष्ठ कुळात जन्म घेतला.
बृहद्रथेति नाम्नाभूत्प्रसिद्धः क्षितिमण्डले । महायज्वा धार्मिकश्च सत्यवादी जितेन्द्रियः
तो पृथ्वीवर बृहद्रथ या नावाने प्रसिद्ध झाला; तो मोठा यज्ञकर्ता, धर्मनिष्ठ, सत्यवक्ता आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा होता.
त्रिकालज्ञः सार्वभौमो यमी परपुरञ्जयः । पूर्वजन्मस्मृतिस्तस्य वर्तते दुर्लभा भुवि
तो तीन काळांचे ज्ञान असणारा, संपूर्ण पृथ्वीचा अधिपती, शत्रूंच्या नगरींवर विजय मिळवणारा आणि पूर्वजन्माची आठवण असणारा, असा दुर्मिळ गुण असलेला राजा होता.