भस्मस्नानेन पुरुषः कुलस्योद्धारको भवेत् । भस्मस्नानं जलस्नानादसंख्येयगुणान्वितम्
भस्मस्नान केल्याने मनुष्य आपल्या कुलाचा उद्धार करणारा होतो; भस्मस्नानाला पाण्याच्या स्नानापेक्षा असंख्य अधिक गुण आहेत.
सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । तत्फलं लभते सर्वं भस्मस्नानान्न संशयः
सर्व तीर्थांमध्ये जे पुण्य आणि फळ मिळते, ते सर्व भस्मस्नानाने मिळते—यात काहीच शंका नाही.
महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । भस्मस्नानेन तत्सर्वं दहत्यग्निरिवेन्धनम्
कोणताही मोठा किंवा लहान पाप असलेला मनुष्य, भस्मस्नान केल्याने, जसे अग्नी इंधन जाळतो तसे सर्व पापे जाळून टाकतो.
भस्मस्नानात्परं स्नानं पवित्रं नैव विद्यते । एवमुक्तं शिवेनादौ तदा स्नातः स्वयं शिवः
भस्मस्नानापेक्षा पवित्र असे दुसरे कोणतेही स्नान नाही; हेच शंकराने पूर्वी सांगितले आणि स्वतः शंकराने असे स्नान केले.
तदाप्रभृति ब्रह्माद्या मुनयश्च शिवार्थिनः । सर्वकर्मसु यत्नेन भस्मस्नानं प्रचक्रिरे
त्या वेळेपासून ब्रह्मा आणि इतर शंकरभक्त ऋषी सर्व कर्मांत भस्मस्नान मोठ्या श्रद्धेने करतात.
तस्मादेतच्छिरःस्नानमाग्नेयं यः समाचरेत् । अनेनैव शरीरेण स हि रुद्रो न संशयः
म्हणून जो कोणी हे अग्नीजन्य भस्माचे शिरस्नान करतो, तो या देहातच रुद्र होतो—यात शंका नाही.
ये भस्मधारिणं दृष्ट्वा परितृप्ता भवन्ति ते । देवासुरमुनीन्द्रैश्च पूज्या नित्यं न संशयः
जे लोक भस्मधारी पाहून संतुष्ट होतात, ते नेहमीच देव, दैत्य आणि मोठ्या ऋषींकडून पूजनीय असतात—यात काहीच शंका नाही.
भस्मसञ्छन्नसर्वाङ्गं दृष्ट्वोत्तिष्ठति यः पुमान् । तं दृष्ट्वा देवराजोऽपि दण्डवत्प्रणमिष्यति
जो कोणी भस्माने पूर्ण शरीर झाकलेला पुरुष पाहून उठतो, त्याला पाहून देवांचा राजा देखील दंडवत घालून नमस्कार करतो.
अभक्ष्यभक्षणं येषां भस्मधारणपूर्वकम् । तेषां तद्भक्ष्यमेव स्यान्मुने नात्र विचारणा
हे मुनी, ज्या लोकांनी भस्म धारण केल्यानंतर निषिद्ध अन्न खाल्ले, त्यांच्यासाठी ते अन्नच योग्य ठरते—यात विचार करण्याचे काहीच कारण नाही.
यः स्नाति भस्मना नित्यं जले स्नात्वा ततः परम् । ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽऽथवादरात्
जो कोणी दररोज पाण्याने स्नान करून नंतर भस्माने स्नान करतो, तो ब्रह्मचारी असो, गृहस्थ असो, वानप्रस्थ असो किंवा संन्यासी असो,
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् । आग्नेयं भस्मना स्नानं यतीनां च विशिष्यते
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च अवस्था प्राप्त करतो; अग्नीजन्य भस्मस्नान हे विशेषतः यतींसाठी श्रेष्ठ मानले जाते.
आर्द्रस्नानाद्वरं भस्मस्नानमार्द्रवधो ध्रुवः । आर्द्रं तु प्रकृतिं विद्यात्प्रकृतिं बन्धनं विदुः
ओले स्नानापेक्षा भस्मस्नान श्रेष्ठ आहे; ओलावा नाहीसा होणे हे निश्चित आहे. ओलावा म्हणजेच प्रकृती, आणि प्रकृती म्हणजे बंधन असे समजावे.
प्रकृतेस्तु प्रहाणाय भस्मना स्नानमिष्यते । भस्मना सदृशं ब्रह्यन्नास्ति लोकत्रयेष्वपि
प्रकृती दूर करण्यासाठी भस्माने स्नान करावे असे सांगितले आहे; या त्रैलोक्यात भस्मासारखे दुसरे काहीच नाही.
रक्षार्थं मङ्गलार्थं च पवित्रार्थं पुरा सुरैः । भस्म दृष्ट्वा मुने पूर्वं दत्तं देव्यै प्रियेण तु
रक्षण, मंगल आणि शुद्धतेसाठी, हे मुनी, पूर्वी देवांनी प्रेमाने देवीला भस्म दिले होते.
तस्मादेतच्छिरःस्नानमाग्नेयं यः समाचरेत् । भवपाशैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते
म्हणून जो कोणी हे अग्नीजन्य भस्माचे शिरस्नान करतो, तो भवबंधनातून मुक्त होतो आणि शंकराच्या लोकात सन्मान मिळवतो.
ज्वररक्षःपिशाचाश्च पूतनाकुष्ठगुल्मकाः । भगन्दराणि सर्वाणि चाशीतिर्वातरोगकाः
ज्वर, राक्षस, भुताखेत, पूतना, कुष्ठरोग, पोटाचे विकार, भगंदर आणि वायूचे ऐंशी प्रकारचे रोग—
चतुःषष्टिः पित्तरोगाः श्लेष्मा सप्तत्रिपञ्चकाः । व्याघ्रचौरभयं चैवाप्यन्ये दुष्टग्रहा अपि
चौसष्ट पित्ताचे आजार, पंच्याहत्तर कफाचे आजार, वाघ, चोर यांचा धोकाही, तसेच इतर वाईट शक्तींचे त्रास असतात.
भस्मस्नानेन नश्यन्ति सिंहेनैव यथा गजाः । शुद्धशीतजलेनैव भस्मना च त्रिपुण्ड्रकम्
या सगळ्यांचा नाश भस्माने स्नान केल्याने होतो, जसे सिंहामुळे हत्ती पळून जातात; तसेच शुद्ध थंड पाण्याने आणि भस्माचे त्रिपुंड लावल्यानेही हे दूर होते.
यो धारयेत्परं ब्रह्म स प्राप्नोति न संशयः । (भस्मना च त्रिपुण्ड्रं च यः कोऽपि धारयेत्परम् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति मुक्तपापो न संशयः
जो कोणी हे श्रेष्ठ ब्रह्म धारण करतो, तो नक्कीच ते प्राप्त करतो; आणि जो भस्माचे त्रिपुंड लावतो, तो पापमुक्त होऊन ब्रह्मलोकाला जातो, यात शंका नाही.
नाशयेल्लिखितां यामीं ललाटस्थां लिपिं ध्रुवम् । कण्ठोपरिकृतं पापं नाशयेत्तत्प्रधारणात्
कपाळावर लिहिलेली यमाची ओळ भस्मामुळे नक्कीच नष्ट होते, आणि गळ्यात घातल्याने गळ्याभोवती असलेले पापही नाहीसे होते.
कण्ठे च धारणात्कण्ठभोगादिकृतपातकम् । बाह्वोर्बाहुकृतं पापं वक्षसा मनसा कृतम्
गळ्यात घातल्याने गळ्याशी संबंधित पाप नष्ट होते; बाहूंवर लावल्याने बाहूंनी केलेले पाप, छातीवर लावल्याने मनाने केलेले पाप दूर होते.
नाभ्यां शिश्नकृतं पापं गुदे गुदकृतं हरेत् । पार्श्वयोर्धारणाद्ब्रह्मन् परस्त्र्यालिङ्गनादिकम्
नाभीवर लावल्याने गुप्तेंद्रियांनी केलेले पाप, गुदद्वारावर लावल्याने तिथे केलेले पाप, आणि कडेवर लावल्याने परस्त्रीला मिठी मारण्यासारखे पाप दूर होते, हे ब्राह्मण.
तद्भस्मधारणं शस्तं सर्वत्रैव त्रिलिङ्गकम् । ब्रह्मविष्णुमहेशानां त्रय्यग्नीनां च धारणम्
म्हणून हे त्रिपुंडरूप भस्म सर्वत्र धारण करणे योग्य आहे; हे ब्रह्मा, विष्णु, महेश आणि तीन वेदाग्नींचे चिन्ह आहे.
गुणलोकत्रयाणां च धारणं तेन वै कृतम् । भस्मच्छन्नो द्विजो विद्वान्महापातकसम्भवैः
या भस्मामुळे तीन गुण आणि तीन लोकांचे चिन्ह धारण होते; भस्माने झाकलेला ज्ञानी द्विज मोठ्या पापांपासून लगेच मुक्त होतो.
दोषैर्वियुज्यते सद्यो मुच्यते च न संशयः । भस्मनिष्ठस्य दह्यन्ते दोषा भस्माग्निसङ्गमात्
तो ताबडतोब दोषांपासून मुक्त होतो, यात शंका नाही; भस्मावर श्रद्धा असणाऱ्याचे दोष भस्म आणि अग्नी यांच्या संगतीने जळून जातात.
भस्मस्नानविशुद्धात्मा आत्मनिष्ठ इति स्मृतः । भस्मना दिग्धसर्वाङ्गो भस्मदीप्तत्रिपुण्ड्रकः
जो भस्माने स्नान करून अंतःकरण शुद्ध करतो, तो आत्मनिष्ठ मानला जातो; जो सर्वांगाने भस्म लावतो आणि तेजस्वी त्रिपुंड धारण करतो.
भस्मशायी च पुरुषो भस्मनिष्ठ इति स्मृतः । भूतप्रेतपिशाचाद्या रोगाश्चातीव दुःसहाः
जो भस्मावर झोपतो, तो भस्मनिष्ठ मानला जातो; भुते, प्रेत आणि इतर अतिशय कठीण रोग त्याच्याजवळ येत नाहीत.
भस्मनिष्ठस्य सान्निध्याद्विद्रवन्ति न संशयः । भासनाद्भसितं प्रोक्तं भस्म कल्मषभक्षणात्
भस्मनिष्ठाच्या उपस्थितीत हे सर्व निघून जातात, यात शंका नाही; भस्माला भास्म म्हणतात कारण ते तेजाने झळकते आणि पापे भक्षण करते.
भूतिर्भूतिकरी पुंसां रक्षा रक्षाकरी पुरा । त्रिपुण्ड्रधारिणं दृष्ट्वा भूतप्रेतपुरःसराः
भस्माला 'भूति' म्हणतात कारण ते माणसांना ऐश्वर्य देते; ते जुने रक्षण करणारे आणि रक्षण देणारे आहे; त्रिपुंडधारी व्यक्तीला पाहून भुते-प्रेतांचे प्रमुखही—
भीताः प्रकम्पिताः शीघ्रं नश्यन्त्येव न संशयः । स्मरणादेव रुद्रस्य यथा पापं प्रणश्यति
भयभीत होऊन थरथर कापतात आणि पटकन नाहीसे होतात, यात शंका नाही; जसे केवळ रुद्राचे स्मरण केल्याने पाप नष्ट होते.