तस्मिन्दिने निराहारः कालशेषं समापयेत् । प्रातः पर्वणि चाप्येवं कृत्वा होमावसानतः
त्या दिवशी उरलेल्या वेळात उपवास करावा; आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी, म्हणजे सणाच्या दिवशी, पुन्हा तसेच करून, होम झाल्यावर,
उपसंहृत्य रुद्राग्निं गृहीत्वा भस्म यत्नतः । ततश्च जटिलो मुण्डः शिखैकजट एव च
रुद्राग्नी संहित करून, काळजीपूर्वक भस्म गोळा करावे; त्यानंतर जटा, मुंड किंवा एकच शिखा ठेवावी.
भूत्वा स्नात्वा पुनर्वीतलज्जश्चेत्स्याद्दिगम्बरः । अन्यः काषायवसनश्चर्मचीराम्बरोऽथवा
असे होऊन, स्नान करून, कोणतीही लाज न बाळगता नग्न वावरावे; किंवा केशरी वस्त्र, किंवा जनावराच्या कातडीचे वस्त्र घालावे.
एकाम्बरो वल्कलवान्भवेद्दण्डी च मेखली । प्रक्षाल्य चरणौ पश्चाद्द्विराचम्यात्मनस्तनुम्
एकच वस्त्र, किंवा वल्कल (झाडाच्या सालीचे वस्त्र) परिधान करावे, दंड आणि मेखला घ्यावी; नंतर पाय धुऊन पुन्हा शरीर शुद्ध करावे.
सङ्कलीकृत्य तद्भस्म विरजानलसम्भवम् । अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैः षड्भिराथर्वणैः क्रमात्
त्या शुद्ध अग्नीपासून मिळालेल्या भस्माचे संकलन करून, 'अग्नी' पासून सुरू होणाऱ्या सहा अथर्वण मंत्रांनी,
विमृज्याङ्गानि मूर्धादिचरणान्तं च तैः स्पृशेत् । ततस्तेन क्रमेणैव समुद्धूल्य च भस्मना
त्या मंत्रांनी डोक्यापासून पायापर्यंत सर्व अंगांना चोळावे; आणि त्याच क्रमाने भस्माने अंगाला उडवावे.
सर्वाङ्गोद्धूलनं कुर्यात्प्रणवेन शिवेन वा । ततश्च पुण्ड्रं रचयेत्त्रियायुषसमाह्वयम्
संपूर्ण अंगावर प्राणव किंवा शिवमंत्राने भस्म उडवावे; नंतर 'त्रियायुष' नावाचे तीन रेघांचे पुंड्र शरीरावर काढावे.
शिवभावं समागम्य शिवभावमथाचरेत् । कुर्यात्त्रिसन्ध्यमप्येवमेतत्पाशुपतं व्रतम्
शिवभाव प्राप्त करून, त्याप्रमाणे वागावे; आणि दिवसातील तीन संध्याही कराव्यात—हेच पाशुपत व्रत आहे.
भुक्तिमुक्तिप्रदं चैव पशुत्वं विनिवर्तयेत् । तत्पशुत्वं परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं व्रतम्
हे व्रत भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते, आणि पाशुत्व दूर करते; पाशुत्व सोडून पाशुपत व्रत घ्यावे.
पूजनीयो महादेवो लिङ्गमूर्तिः सदाशिवः । भस्मस्नानं महापुण्यं सर्वसौख्यकरं परम्
महादेव, लिंगमूर्ती, सदाशिव यांची नेहमी पूजा करावी; भस्मस्नान हे मोठे पुण्य आहे आणि सर्व प्रकारचे सुख देणारे आहे.
आयुष्यं बलमारोग्यं श्रीपुष्टिवर्धनं यतः । रक्षार्थं मङ्गलार्थं च सर्वसम्पत्समृद्धये
कारण की, हे आयुष्य, बळ, आरोग्य, समृद्धी आणि पोषण वाढवते. तसेच, रक्षण, शुभत्व आणि सर्व प्रकारच्या संपत्तीच्या वृद्धीसाठी हे उपयुक्त आहे.
भस्मस्निग्धमनुष्याणां महामारीभयं न च । शान्तिकं पौष्टिकं भस्म कामदं च त्रिधा भवेत्
जेव्हा भस्म शरीरावर लावले जाते, तेव्हा मोठ्या रोगराईचे भय राहत नाही. हे भस्म तीन प्रकारचे असते—शांती देणारे, पोषण करणारे आणि इच्छित फळ देणारे.
त्रिविधभस्ममाहात्म्यवर्णनम् नारद उवाच त्रिविधत्वं कथं चास्य भस्मनः परिकीर्तितम् । एतत्कथय मे देव महत्कौतूहलं मम
नारद म्हणाले: या भस्माचे तीन प्रकार कसे सांगितले आहेत, हे मला सांगा. मला याची फारच उत्सुकता आहे.
श्रीनारायण उवाच त्रिविधत्वं प्रवक्ष्यामि देवर्षे भस्मनः शृणु । महापापक्षयकरं महाकीर्तिकरं परम्
श्री नारायण म्हणाले: देवरषे, मी तुला या भस्माचे तीन प्रकार सांगतो, नीट ऐक. हे मोठ्या पापांचा नाश करणारे आणि मोठी कीर्ती देणारे आहे.
गोमयं योनिसम्बद्धं तद्धस्तेनैव गृह्यते । ब्राह्मैर्मन्त्रैस्तु सन्दग्धं तच्छान्तिकृदिहोच्यते
गायीचे शेण, जे तिच्या मूळाशी जोडलेले असते, ते हाताने घ्यावे. ब्राह्मण मंत्रांनी ते जाळतात, तेव्हा ते येथे शांती देणारे भस्म म्हणतात.
सावधानस्तु गृह्णीयान्नरो वै गोमयं तु यत् । अन्तरिक्षे गृहीत्वा तत्षडङ्गेन दहेदतः
जो मनुष्य सावध असतो, त्याने गायीचे शेण हवेत धरून घ्यावे आणि शरीराच्या सहा भागांनी ते जाळावे.
पौष्टिकं तत्समाख्यातं कामदं च ततः शृणु । प्रासादेन दहेदेतत्कामदं भस्म कीर्तितम्
हेच पोषण करणारे भस्म म्हणून ओळखले जाते. आता इच्छित फळ देणाऱ्या भस्माबद्दल ऐक. जेव्हा ते भक्तीने जाळले जाते, तेव्हा ते इच्छित फळ देणारे भस्म म्हणतात.
प्रातरुत्थाय देवर्षे भस्मव्रतपरः शुचिः । गवां गोष्ठेषु गत्वा तु नमस्कृत्य तु गोकुलम्
देवरषे, जो भस्मव्रत पाळतो आणि शुद्ध असतो, त्याने सकाळी लवकर उठून गायींच्या गोठ्यात जावे आणि गायींना नमस्कार करावा.
गवां वर्णानुरूपाणां गृह्णीयाद्गोमयं शुभम् । ब्राह्मणस्य च गौः श्वेता रक्ता गौः क्षत्रियस्य च
गायींच्या रंगानुसार शुभ शेण घ्यावे. ब्राह्मणाची गाय पांढरी, क्षत्रियाची गाय लाल असते.
पीतवर्णा तु वैश्यस्य कृष्णा शूद्रस्य कथ्यते । पौर्णमास्याममावास्यामष्टम्यां वा विशुद्धधीः
वैश्याची गाय पिवळी आणि शूद्राची गाय काळी असते, असे सांगितले आहे. पौर्णिमा, अमावस्या किंवा अष्टमीच्या दिवशी शुद्ध मनाने हे करावे.
प्रासादेन तु मन्त्रेण गृहीत्वा गोमयं शुभम् । हृदयेन तु मन्त्रेण पिण्डीकृत्य तु गोमयम्
भक्तीच्या मंत्राने शुभ शेण घ्यावे आणि हृदयाच्या मंत्राने त्याचा गोळा करावा.
रविरश्मिसुसन्तप्तं शुचौ देशे मनोहरे । तुषेण वा बुसैर्वापि प्रासादेन तु निक्षिपेत्
सूर्याच्या किरणांनी चांगले तापवलेले ते शेण स्वच्छ आणि रम्य जागी ठेवावे, किंवा तुस किंवा गवतासह भक्तीने ठेवावे.
अरण्युद्भवमग्निं वा श्रोत्रियागारजं तु वा । तदग्नौ विन्यसेत्तं च शिवबीजेन मन्त्रतः
जंगलातील लाकडापासून मिळालेल्या अग्नीमध्ये किंवा विद्वान ब्राह्मणाच्या घरी मिळालेल्या अग्नीमध्ये, शिवबीज मंत्र म्हणत ते ठेवावे.
गृह्णीयादथ तत्राग्निकुण्डाद्भस्म विचक्षणः । नवपात्रं समादाय प्रासादेन तु निक्षिपेत्
नंतर, ज्ञानी मनुष्याने त्या अग्नीच्या कुंडातून भस्म घ्यावे, नवीन पात्रात ते भक्तीने ठेवावे.
केतकी पाटली तद्वदुशीरं चन्दनं तथा । नानासुगन्धिद्रव्याणि काश्मीरप्रभृतीनि च
त्यात केतकी, पाटली, उशीरा, चंदन आणि काश्मीरसह विविध सुगंधी द्रव्ये ठेवावीत.
निक्षिपेत्तत्र पात्रे तु सद्योमन्त्रेण शुद्धधीः । जलस्नानं पुरा कृत्वा भस्मस्नानमतः परम्
शुद्ध मनाने योग्य मंत्र म्हणत ती सर्व द्रव्ये पात्रात ठेवावीत. आधी पाण्याने स्नान करून, नंतर भस्माने स्नान करावे.
जलस्नाने त्वशक्तश्च भस्मस्नानं समाचरेत् । प्रक्षाल्य पादौ हस्तौ च शिरश्चेशानमन्त्रतः
पाण्याने स्नान करणे शक्य नसेल, तर भस्माने स्नान करावे. पाय, हात आणि डोके ईशान मंत्राने धुवावे.
समुद्धूल्य ततः पश्चादाननं तत्पुरुषेण तु । अघोरेण तु हृदयं नाभिं वामेन तत्परम्
नंतर भस्म उडवून, तात्पुरुष मंत्राने तोंड, अघोर मंत्राने हृदय आणि डाव्या हाताने नाभी स्पर्श करावी.
सद्योमन्त्रेण सर्वाङ्गं समूद्धूल्य विचक्षणः । पूर्ववस्त्रं परित्यज्य शुद्धवस्त्रं परिग्रहेत्
योग्य मंत्र म्हणत, ज्ञानी मनुष्याने संपूर्ण अंग नीट स्वच्छ धुवून घ्यावं, जुने वस्त्र काढून टाकावं आणि स्वच्छ कपडे घालावेत.
प्रक्षाल्य पादौ हस्तौ च पश्चादाचमनं चरेत् । भस्मनोद्धूलनाभावे त्रिपुण्ड्रं तु विधीयते
पाय आणि हात धुवून झाल्यावर नंतर आचमन करावं; आणि भस्म लावता येत नसेल तर त्रिपुंड काढावं.