तत्पुण्यं लभते सद्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् । प्रयाणकाले रुद्राक्षं बन्धयित्वा म्रियेद्यदि
रुद्राक्ष घातल्याने लगेचच ते पुण्य मिळतं; मृत्यूसमयी जर रुद्राक्ष बांधून माणूस मरण पावला—
स रुद्रत्वमवाप्नोति पुनर्जन्म न विद्यते । रुद्राक्षं धारयेत्कण्ठे बाह्वोर्वा म्रियते यदि
तो रुद्रपदाला पोहोचतो आणि त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही; जर कुणी गळ्यात किंवा हातावर रुद्राक्ष घालून मरण पावला—
कुलैकविंशमुत्तार्य रुद्रलोके वसेन्नरः । ब्राह्मणो वापि चाण्डालो निर्गुणः सगुणोऽपि च
तो आपल्या वंशातील एकवीस पिढ्या तारतो आणि रुद्राच्या लोकात राहतो; तो ब्राह्मण असो वा चांडाळ, गुणी असो वा अगुणी—
भस्मरुद्राक्षधारी यः स देवत्वं शिवं व्रजेत् । शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि तथाभक्ष्यस्य भक्षकः
जो राख आणि रुद्राक्ष घालतो, तो देवपदाला आणि शिवाकडे पोहोचतो; तो शुद्ध असो वा अशुद्ध, निषिद्ध अन्न खाणारा असो—
म्लेच्छो वाप्यथ चाण्डालो युतो वा सर्वपातकैः । रुद्राक्षधारणादेव स रुद्रो नात्र संशयः
तो म्लेच्छ असो वा चांडाळ, सर्व पापांनी ग्रस्त असो, फक्त रुद्राक्ष घातल्याने तो रुद्रच होतो—यात शंका नाही.
शिरसा धारिते कोटिः कर्णयोर्दशकोटयः । शतकोटिर्गले बद्धो मूर्ध्नि कोटिसहस्रकम्
डोक्यावर घातल्यास दहा लाख पुण्य मिळतं; कानात घातल्यास दहा कोटी; गळ्यात बांधल्यास शंभर कोटी; मस्तकावर ठेवले तर कोटी हजार पुण्य मिळतं.
अयुतं चोपवीते तु लक्षकोटिर्भुजे स्थिते । मणिबन्धे तु रुद्राक्षो मोक्षसाधनकः परः
यज्ञोपवीतासारखं घातल्यास दहा हजार पुण्य; हातावर घातल्यास लक्ष कोटी पुण्य; आणि मनगटावर रुद्राक्ष घातल्यास तोच सर्वोच्च मुक्तीचा मार्ग आहे.
रुद्राक्षधारको भूत्वा यत्किञ्चित्कर्म वैदिकम् । कुर्वन्विप्रः सदा भक्त्या महदाप्नोति तत्फलम्
रुद्राक्ष घालून जो ब्राह्मण भक्तीने कोणतंही वैदिक कर्म करतो, त्याला त्या कर्माचं मोठं फळ नेहमी मिळतं.
रुद्राक्षमालिकां कण्ठे धारयेद्भक्तिवर्जितः । पापकर्मा तु यो नित्यं स मुक्तः सर्वबन्धनात्
जो भक्तीशिवाय गळ्यात रुद्राक्षमाळ घालतो आणि नेहमी पाप कर्म करतो, तोही सर्व बंधनांतून मुक्त होतो.
रुद्राक्षार्पितचेता यो रुद्राक्षस्तु न वै धृतः । असौ माहेश्वरो लोके नमस्यः स तु लिङ्गवत्
ज्याचं मन रुद्राक्षात एकरूप झालंय, जरी त्याने प्रत्यक्ष रुद्राक्ष घातलं नसलं, तरी तो या जगात महेश्वर मानला जातो आणि शिवलिंगासारखा वंदनीय असतो.
अविद्यो वा सविद्यो वा रुद्राक्षस्य तु धारणात् । शिवलोकं प्रपद्येत कीकटे गर्दभो यथा
तो अज्ञानी असो वा विद्वान, रुद्राक्ष घातल्याने तो शंकराच्या लोकात पोहोचतो, जसं किकट प्रदेशात गाढव पोहोचतं.
स्कन्द उवाच रुद्राक्षान्सन्दधे देव गर्दभः केन हेतुना । कीकटे केन वा दत्तस्तद्ब्रूहि परमेश्वर
स्कंद म्हणाला: देवा, गाढवाने रुद्राक्ष का घातले? आणि ते किकट प्रदेशात कसं गेलं? हे परमेश्वरा, ते मला सांगा.
श्रीभगवानुवाच शृणु पुत्र पुरावृत्तं गर्दभो विन्ध्यपर्वते । धत्ते रुद्राक्षभारं तु वाहितः पथिकेन तु
श्रीभगवान म्हणाले: पुत्रा, पूर्वी काय घडलं ते ऐक—विंध्य पर्वतावर एका प्रवाशाने गाढवावर रुद्राक्षांचं ओझं ठेवून नेलं.
श्रान्तोऽसमर्थस्तद्भारं वोढुं पतितवान्भुवि । प्राणैस्त्वक्तस्त्रिनेत्रस्तु शूलपाणिर्महेश्वरः
ते गाढव दमून गेलं आणि ओझं पेलू न शकल्याने जमिनीवर कोसळलं; तेव्हा त्याचा प्राण जात असताना त्रिनेत्रधारी, त्रिशूलधारी महेश्वर प्रकट झाले.
मत्प्रसादान्महासेन मदन्तिकमुपागतः । यावद्वक्त्रस्य संख्यानं रुद्राक्षाणां सुदुर्लभम्
माझ्या कृपेने, महासेन, ते माझ्याकडे आलं; त्याच्या अंगावर जितके रुद्राक्ष मोजले गेले, तितक्या हजार युगं ते शिवलोकात सन्मानित झालं.
तावद्युगसहस्राणि शिवलोके महीयते । स्वशिष्येभ्यस्तु वक्तव्यं नाशिष्येभ्यः कदाचन
तितक्या युगसहस्त्र काळ ते शिवलोकात सन्मानित होतं; हे केवळ आपल्या शिष्यांना सांगावं, इतरांना कधीच सांगू नये.
अभक्तेभ्योऽपि मूर्खेभ्यः कदाचिन्न प्रकाशयेत् । अभक्तो वास्तु भक्तो वा नीचो नीचतरोऽपि वा
अभक्त किंवा मूर्ख यांना कधीही हे सांगू नये; तो भक्त असो वा अभक्त, नीच असो वा अधिक नीच—
रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः । रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत्
जो रुद्राक्ष घालतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; रुद्राक्ष घालण्याच्या पुण्याला दुसरं कोणतं पुण्य समकक्ष ठरू शकतं?
महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः । सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः
सत्य जाणणारे ऋषी हे व्रत फार मोठं आहे असं सांगतात. जो आपलं व्रत पाळून हजार रुद्राक्ष घालतो—
तं नमन्ति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः । अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश
त्याला सर्व देवता ज्या प्रकारे रुद्राला वंदन करतात, तसंच वंदन करतात. पण हजार रुद्राक्ष घालता येत नसतील, तर दोन्ही हातांवर सोळा-सोळा घालावे.
एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव तु । द्वात्रिंशत्कण्ठदेशे तु चत्वारिंशच्च मस्तके
शिखेवर एक, प्रत्येक हातावर बारा, गळ्यात बत्तीस आणि डोक्यावर चाळीस रुद्राक्ष घालावे—
एकैकं कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान् रुद्रवत्स तु पूज्यते
प्रत्येक कानात एक, छातीवर शंभर आठ आणि प्रत्येक कानात सहा रुद्राक्ष घालावे. जो अशा प्रकारे रुद्राक्ष घालतो, त्याची पूजा रुद्रासारखीच होते.
मुक्ताप्रवालस्कटिकरौप्यवैदूर्यकाञ्चनैः । समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्
जो रुद्राक्ष मोती, प्रवाळ, चांदी, वैडूर्य आणि सोने यांच्यात ओवून घालतो, तो शिवासारखा होतो.
केवलानपि रुद्राक्षान्यद्यालस्याद्बिभर्ति यः । तं न स्पृशन्ति पापानि तमांसीव विभावसुम्
कोणी आळशीपणामुळे फक्त साधे रुद्राक्ष घालत असेल, तरी त्याला पापं स्पर्श करत नाहीत, जसं अंधार अग्नीला स्पर्श करत नाही.
रुद्राक्षमालया मन्त्रो जप्तोऽनन्तफलप्रदः । यस्याङ्गे नास्ति रुद्राक्ष एकोऽपि बहुपुण्यदः
रुद्राक्षाच्या माळेवर मंत्र जपल्यास अनंत फळ मिळतं. शरीरावर एक जरी रुद्राक्ष असला, तरी तो पुष्कळ पुण्य देतो.
तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुण्ड्ररहितं यथा । रुद्राक्षं मस्तके धृत्वा शिरःस्नानं करोति यः
ज्याच्या अंगावर एकही रुद्राक्ष नाही, त्याचं जन्म व्यर्थ जातं, जसं त्रिपुंड नसल्यास होतं. पण जो डोक्यावर रुद्राक्ष घालून डोक्याचं स्नान करतो—
गङ्गास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः । एकवक्त्रः पञ्चवक्त्र एकादशमुखाः परे
त्याला गंगास्नानाचं फळ मिळतं—यात काहीच शंका नाही. काही रुद्राक्ष एकमुखी, काही पंचमुखी, तर काही अकरा मुखी असतात—
चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः । भक्त्या संपूज्यते नित्यं रुद्राक्षः शङ्करात्मकः
काही रुद्राक्ष चौदा मुखी असतात, आणि असे रुद्राक्ष जगात पूजले जातात. शंकराचा अंश असलेला रुद्राक्ष नेहमी भक्तीने पूजावा.
दरिद्रं वापि पुरुषं राजानं कुरुते भुवि । अत्र ते कथयिष्यामि पुराणं मतमुत्तमम्
हा रुद्राक्ष गरीबालाही पृथ्वीवर राजा करू शकतो. आता मी तुला यासंबंधीचं श्रेष्ठ पुराणमत सांगतो.
कोसलेषु द्विजः कश्चिद्गिरिनाथ इति श्रुतः । महाधनी च धर्मात्मा वेदवेदाङ्गपारगः
कोसल देशात गिरीनाथ नावाचा एक ब्राह्मण होता. तो फार श्रीमंत, धर्मात्मा आणि वेद-वेधांचं ज्ञान असलेला होता.