पठ्यते मुनिभिः सर्वैर्मया पुत्र तथैव च । रुद्राक्षस्य फलं चैव त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
हे पुत्रा, सर्व ऋषी आणि मीही हे वाचतो; आणि रुद्राक्षाचे फळ तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
फलस्य दर्शने पुण्यं स्पर्शात्कोटिगुणं भवेत् । शतकोटिगुणं पुण्यं धारणाल्लभते नरः
त्याचे फळ पाहिल्याने पुण्य मिळते; स्पर्श केल्याने कोटीपटीने पुण्य वाढते; आणि घातल्याने शंभर कोटीपटीने पुण्य मिळते.
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च । जपाच्च लभते नित्यं नात्र कार्या विचारणा
जप केल्याने नेहमीच लक्षावधी कोटी आणि लक्षावधी शेकडो कोटी फळ मिळते; याबद्दल काहीच शंका नाही.
हस्ते चोरसि कण्ठे च कर्णयोर्मस्तके तथा । रुद्राक्षं धारयेद्यस्तु स रुद्रो नात्र संशयः
जो कोणी रुद्राक्ष हातात, छातीवर, गळ्यात, कानात किंवा डोक्यावर घालतो, तोच रुद्र आहे; यात काहीच शंका नाही.
अवध्यः सर्वभूतानां रुद्रवद्धि चरेद्भुवि । सुराणामसुराणां च वन्दनीयो यथा शिवः
तो सर्व जीवांमध्ये कोणाच्याही हातून मारला जात नाही आणि पृथ्वीवर रुद्रासारखा वागतो; देव आणि दैत्य त्याला जसे शंकराला वंदन करतात तसेच सन्मान करतात.
रुद्राक्षधारी सततं वन्दनीयस्तथा नरैः । उच्छिष्टो वा विकर्मस्थो युक्तो वा सर्वपातकैः
रुद्राक्ष घालणारा माणूस नेहमीच लोकांनी वंदनीय असतो, तो अपवित्र असला, वाईट कर्मात गुंतलेला असला किंवा सर्व पापांनी ग्रासलेला असला तरीही.
मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् । कण्ठे रुद्राक्षमाबध्य श्वापि वा म्रियते यदि
रुद्राक्ष घातल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; गळ्यात रुद्राक्ष बांधून कुत्रा जरी मेला,
सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनर्मानुषोऽपि सः । जपध्यानविहीनोऽपि रुद्राक्षं यदि धारयेत्
तोही मुक्तीला पोहोचतो—मग माणसाचे काय सांगावे? जप किंवा ध्यान नसलं तरी, जर रुद्राक्ष घातलं,
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् । एकं वापि हि रुद्राक्षं कृत्वा यत्नेन धारयेत्
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च स्थान मिळवतो; एकच रुद्राक्ष जरी मन लावून घातलं,
एकविंशतिमुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते । अतः परं प्रवक्ष्यामि रुद्राक्षस्य पुनर्विधिम्
एकवीस रुद्राक्ष मिळवून तो रुद्राच्या लोकात मोठा मान मिळवतो; आता मी रुद्राक्षाच्या विधीचे पुढचे वर्णन सांगतो.
रुद्राक्षमाहात्म्ये गुणनिधिमोक्षवर्णनम् ईश्वर उवाच महासेन कुशग्रन्थिपुत्राजीवादयः परे । रुद्राक्षस्य तु नैकोऽपि कलामर्हति षोडशीम्
रुद्राक्षाच्या महात्म्याबद्दल—त्याच्या गुणांचा आणि मुक्तीचा वर्णन. ईश्वर म्हणतो: महासेन, कुशग्रंथी, पुत्र, आजीव आणि इतर जरी श्रेष्ठ असले, तरी रुद्राक्षाच्या सोळाव्या भागाइतकीही त्यांची सर नाही.
पुरुषाणां यथा विष्णुर्ग्रहाणां च यथा रविः । नदीनां तु यथा गङ्गा मुनीनां कश्यपो यथा
माणसांमध्ये जसा विष्णू, ग्रहांमध्ये जसा सूर्य, नद्यांमध्ये जशी गंगा आणि ऋषींमध्ये जसा कश्यप,
उच्चैःश्रवा यथाश्वानां देवानामीश्वरो यथा । देवीनां तु यथा गौरी तद्वच्छ्रेष्ठमिदं भवेत्
घोड्यांमध्ये उच्चैःश्रवा, देवांमध्ये ईश्वर, आणि देवींमध्ये गौरी जशी श्रेष्ठ, तशीच ही वस्तूही सर्वांत उत्तम आहे.
नातः परतरं स्तोत्रं नातः परतरं व्रतम् । अक्षय्येषु च दानेषु रुद्राक्षस्तु विशिष्यते
याहून मोठं स्तोत्र नाही, याहून मोठं व्रत नाही; आणि संपत न जाणाऱ्या दानांमध्ये रुद्राक्षच श्रेष्ठ आहे.
शिवभक्ताय शान्ताय दद्याद्रुद्राक्षमुत्तमम् । तस्य पुण्यफलस्यान्तं न चाहं वक्तुमुत्सहे
शांत आणि शंकरभक्ताला उत्तम रुद्राक्ष द्यावा; त्या पुण्याच्या फळाला मी मर्यादा सांगू शकत नाही.
धृतरुद्राक्षकण्ठाय यस्त्वन्नं सम्प्रयच्छति । त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य रुद्रलोकं स गच्छति
जो कोणी गळ्यात रुद्राक्ष घातलेल्या माणसाला अन्न देतो, तो आपल्या एकोणवीस पिढ्या तारून रुद्राच्या लोकात जातो.
यस्य भाले विभूतिर्न नाङ्गे रुद्राक्षधारणम् । न शम्भोर्भवने पूजा स विप्रः श्वपचाधमः
ज्याच्या कपाळावर भस्म नाही, अंगावर रुद्राक्ष नाही आणि जो शंकराच्या मंदिरात पूजा करत नाही, तो ब्राह्मण म्हणजे सर्वांत नीच आहे.
खादन्मांसं पिबन्मद्यं सङ्गच्छन्नन्त्यजानपि । पातकेभ्यो विमुच्येत रुद्राक्षं शिरसि स्थिते
मांस खात असला, दारू पित असला, किंवा नीच लोकांत वावरत असला तरी, डोक्यावर रुद्राक्ष ठेवला तर तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सर्वयज्ञतपोदानवेदाभ्यासैश्च यत्फलम् । तत्फलं लभते सद्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात्
सर्व यज्ञ, तप, दान आणि वेदाध्ययनाने जे फळ मिळते, ते रुद्राक्ष घातल्यावर लगेच मिळते.
वेदैश्चतुर्भिर्यत्पुण्यं पुराणपठनेन च । यत्तीर्थसेवनेनैव सर्वविद्यादिभिस्तथा
चारही वेदांनी, पुराण वाचनाने, तीर्थयात्रेने आणि सर्व विद्येने मिळणारे पुण्य,
तत्पुण्यं लभते सद्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् । प्रयाणकाले रुद्राक्षं बन्धयित्वा म्रियेद्यदि
रुद्राक्ष घातल्याने लगेचच ते पुण्य मिळतं; मृत्यूसमयी जर रुद्राक्ष बांधून माणूस मरण पावला—
स रुद्रत्वमवाप्नोति पुनर्जन्म न विद्यते । रुद्राक्षं धारयेत्कण्ठे बाह्वोर्वा म्रियते यदि
तो रुद्रपदाला पोहोचतो आणि त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही; जर कुणी गळ्यात किंवा हातावर रुद्राक्ष घालून मरण पावला—
कुलैकविंशमुत्तार्य रुद्रलोके वसेन्नरः । ब्राह्मणो वापि चाण्डालो निर्गुणः सगुणोऽपि च
तो आपल्या वंशातील एकवीस पिढ्या तारतो आणि रुद्राच्या लोकात राहतो; तो ब्राह्मण असो वा चांडाळ, गुणी असो वा अगुणी—
भस्मरुद्राक्षधारी यः स देवत्वं शिवं व्रजेत् । शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि तथाभक्ष्यस्य भक्षकः
जो राख आणि रुद्राक्ष घालतो, तो देवपदाला आणि शिवाकडे पोहोचतो; तो शुद्ध असो वा अशुद्ध, निषिद्ध अन्न खाणारा असो—
म्लेच्छो वाप्यथ चाण्डालो युतो वा सर्वपातकैः । रुद्राक्षधारणादेव स रुद्रो नात्र संशयः
तो म्लेच्छ असो वा चांडाळ, सर्व पापांनी ग्रस्त असो, फक्त रुद्राक्ष घातल्याने तो रुद्रच होतो—यात शंका नाही.
शिरसा धारिते कोटिः कर्णयोर्दशकोटयः । शतकोटिर्गले बद्धो मूर्ध्नि कोटिसहस्रकम्
डोक्यावर घातल्यास दहा लाख पुण्य मिळतं; कानात घातल्यास दहा कोटी; गळ्यात बांधल्यास शंभर कोटी; मस्तकावर ठेवले तर कोटी हजार पुण्य मिळतं.
अयुतं चोपवीते तु लक्षकोटिर्भुजे स्थिते । मणिबन्धे तु रुद्राक्षो मोक्षसाधनकः परः
यज्ञोपवीतासारखं घातल्यास दहा हजार पुण्य; हातावर घातल्यास लक्ष कोटी पुण्य; आणि मनगटावर रुद्राक्ष घातल्यास तोच सर्वोच्च मुक्तीचा मार्ग आहे.
रुद्राक्षधारको भूत्वा यत्किञ्चित्कर्म वैदिकम् । कुर्वन्विप्रः सदा भक्त्या महदाप्नोति तत्फलम्
रुद्राक्ष घालून जो ब्राह्मण भक्तीने कोणतंही वैदिक कर्म करतो, त्याला त्या कर्माचं मोठं फळ नेहमी मिळतं.
रुद्राक्षमालिकां कण्ठे धारयेद्भक्तिवर्जितः । पापकर्मा तु यो नित्यं स मुक्तः सर्वबन्धनात्
जो भक्तीशिवाय गळ्यात रुद्राक्षमाळ घालतो आणि नेहमी पाप कर्म करतो, तोही सर्व बंधनांतून मुक्त होतो.
रुद्राक्षार्पितचेता यो रुद्राक्षस्तु न वै धृतः । असौ माहेश्वरो लोके नमस्यः स तु लिङ्गवत्
ज्याचं मन रुद्राक्षात एकरूप झालंय, जरी त्याने प्रत्यक्ष रुद्राक्ष घातलं नसलं, तरी तो या जगात महेश्वर मानला जातो आणि शिवलिंगासारखा वंदनीय असतो.