पुण्यलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् । रुद्राक्षं धारयन्पापं कुर्वन्नपि च मानवः
रुद्राक्ष घालणारे, जरी त्यांनी पाप केले तरी, पुन्हा परत येणे कठीण अशा पुण्यलोकात जातात.
सर्वं तरति पाप्मानं जाबालश्रुतिराह हि । पशवो हि च रुद्राक्षधारणाद्यान्ति रुद्रताम्
तो सर्व पापांवर मात करतो—असे जबालश्रुती सांगते; अगदी प्राणीही रुद्राक्ष घालून रुद्रपदाला पोहोचतात.
किमु ये धारयन्ति स्म नरा रुद्राक्षमालिकाम् । रुद्राक्षः शिरसा ह्येको धार्यो रुद्रपरैः सदा
मग जे माणसे रुद्राक्षांची माळ घालतात त्यांचे काय वर्णन करावे? रुद्रभक्तांनी नेहमी डोक्यावर रुद्राक्ष घालावा.
ध्वंसनं सर्वदुःखानां सर्वपापविमोचनम् । व्याहरन्ति च नामानि ये शम्भोः परमात्मनः
शंभू या परमात्म्याची नावे घेणारे सर्व दुःखांचा नाश करतात आणि सर्व पापांपासून मुक्त करतात.
रुद्राक्षालङ्कृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः । रुद्राक्षधारणं कार्यं सर्वश्रेयोऽर्थिभिर्नृभिः
रुद्राक्षाने शोभलेले हेच खरे भगवद्भक्तांमध्ये श्रेष्ठ आहेत; सर्वश्रेष्ठ कल्याण शोधणाऱ्यांनी रुद्राक्ष घालावा.
कर्णपाशे शिखायां च कण्ठे हस्ते तथोदरे । महादेवश्च विष्णुश्च ब्रह्मा तेषां विभूतयः
कानाच्या टोकावर, शिखा, गळा, हात आणि पोटावर—महादेव, विष्णू आणि ब्रह्मा यांच्या शक्ती त्यांच्यात असतात.
देवाश्चान्ये तथा भक्त्या खलु रुद्राक्षधारिणः । गोत्रर्षयश्च सर्वेषां कूटस्था मूलरूपिणः
इतर देवताही भक्तीने रुद्राक्ष घालतात; आणि सर्व गोत्रांचे ऋषी, जे मूळस्वरूपात कायम आहेत, तेही रुद्राक्षधारी आहेत.
तेषां वंशप्रसूताश्च मुनयः सकला अपि । श्रौतधर्मपराः शुद्धाः खलु रुद्राक्षधारिणः
त्यांच्या वंशात जन्मलेले सर्व ऋषी, जे वेदधर्म पाळतात आणि शुद्ध आहेत, तेही रुद्राक्ष घालतात.
श्रद्धा न जायते साक्षाद्वेदसिद्धे विमुक्तिदे । बहूनां जन्मनामन्ते महादेवप्रसादतः
मुक्ती देणारे जे वेदांनी सिद्ध केले आहे, त्यावरही श्रद्धा सहजपणे येत नाही; ती अनेक जन्मांनंतर महादेवाच्या कृपेनेच मिळते.
रुद्राक्षधारणे वाञ्छा स्वभावादेव जायते । रुद्राक्षस्य तु माहात्म्यं जाबालैरादरेण तु
रुद्राक्ष घालण्याची इच्छा आपोआप निर्माण होते; आणि रुद्राक्षाचे माहात्म्य जबालांनी आदराने सांगितले आहे.
पठ्यते मुनिभिः सर्वैर्मया पुत्र तथैव च । रुद्राक्षस्य फलं चैव त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
हे पुत्रा, सर्व ऋषी आणि मीही हे वाचतो; आणि रुद्राक्षाचे फळ तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
फलस्य दर्शने पुण्यं स्पर्शात्कोटिगुणं भवेत् । शतकोटिगुणं पुण्यं धारणाल्लभते नरः
त्याचे फळ पाहिल्याने पुण्य मिळते; स्पर्श केल्याने कोटीपटीने पुण्य वाढते; आणि घातल्याने शंभर कोटीपटीने पुण्य मिळते.
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च । जपाच्च लभते नित्यं नात्र कार्या विचारणा
जप केल्याने नेहमीच लक्षावधी कोटी आणि लक्षावधी शेकडो कोटी फळ मिळते; याबद्दल काहीच शंका नाही.
हस्ते चोरसि कण्ठे च कर्णयोर्मस्तके तथा । रुद्राक्षं धारयेद्यस्तु स रुद्रो नात्र संशयः
जो कोणी रुद्राक्ष हातात, छातीवर, गळ्यात, कानात किंवा डोक्यावर घालतो, तोच रुद्र आहे; यात काहीच शंका नाही.
अवध्यः सर्वभूतानां रुद्रवद्धि चरेद्भुवि । सुराणामसुराणां च वन्दनीयो यथा शिवः
तो सर्व जीवांमध्ये कोणाच्याही हातून मारला जात नाही आणि पृथ्वीवर रुद्रासारखा वागतो; देव आणि दैत्य त्याला जसे शंकराला वंदन करतात तसेच सन्मान करतात.
रुद्राक्षधारी सततं वन्दनीयस्तथा नरैः । उच्छिष्टो वा विकर्मस्थो युक्तो वा सर्वपातकैः
रुद्राक्ष घालणारा माणूस नेहमीच लोकांनी वंदनीय असतो, तो अपवित्र असला, वाईट कर्मात गुंतलेला असला किंवा सर्व पापांनी ग्रासलेला असला तरीही.
मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् । कण्ठे रुद्राक्षमाबध्य श्वापि वा म्रियते यदि
रुद्राक्ष घातल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; गळ्यात रुद्राक्ष बांधून कुत्रा जरी मेला,
सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनर्मानुषोऽपि सः । जपध्यानविहीनोऽपि रुद्राक्षं यदि धारयेत्
तोही मुक्तीला पोहोचतो—मग माणसाचे काय सांगावे? जप किंवा ध्यान नसलं तरी, जर रुद्राक्ष घातलं,
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् । एकं वापि हि रुद्राक्षं कृत्वा यत्नेन धारयेत्
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च स्थान मिळवतो; एकच रुद्राक्ष जरी मन लावून घातलं,
एकविंशतिमुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते । अतः परं प्रवक्ष्यामि रुद्राक्षस्य पुनर्विधिम्
एकवीस रुद्राक्ष मिळवून तो रुद्राच्या लोकात मोठा मान मिळवतो; आता मी रुद्राक्षाच्या विधीचे पुढचे वर्णन सांगतो.
रुद्राक्षमाहात्म्ये गुणनिधिमोक्षवर्णनम् ईश्वर उवाच महासेन कुशग्रन्थिपुत्राजीवादयः परे । रुद्राक्षस्य तु नैकोऽपि कलामर्हति षोडशीम्
रुद्राक्षाच्या महात्म्याबद्दल—त्याच्या गुणांचा आणि मुक्तीचा वर्णन. ईश्वर म्हणतो: महासेन, कुशग्रंथी, पुत्र, आजीव आणि इतर जरी श्रेष्ठ असले, तरी रुद्राक्षाच्या सोळाव्या भागाइतकीही त्यांची सर नाही.
पुरुषाणां यथा विष्णुर्ग्रहाणां च यथा रविः । नदीनां तु यथा गङ्गा मुनीनां कश्यपो यथा
माणसांमध्ये जसा विष्णू, ग्रहांमध्ये जसा सूर्य, नद्यांमध्ये जशी गंगा आणि ऋषींमध्ये जसा कश्यप,
उच्चैःश्रवा यथाश्वानां देवानामीश्वरो यथा । देवीनां तु यथा गौरी तद्वच्छ्रेष्ठमिदं भवेत्
घोड्यांमध्ये उच्चैःश्रवा, देवांमध्ये ईश्वर, आणि देवींमध्ये गौरी जशी श्रेष्ठ, तशीच ही वस्तूही सर्वांत उत्तम आहे.
नातः परतरं स्तोत्रं नातः परतरं व्रतम् । अक्षय्येषु च दानेषु रुद्राक्षस्तु विशिष्यते
याहून मोठं स्तोत्र नाही, याहून मोठं व्रत नाही; आणि संपत न जाणाऱ्या दानांमध्ये रुद्राक्षच श्रेष्ठ आहे.
शिवभक्ताय शान्ताय दद्याद्रुद्राक्षमुत्तमम् । तस्य पुण्यफलस्यान्तं न चाहं वक्तुमुत्सहे
शांत आणि शंकरभक्ताला उत्तम रुद्राक्ष द्यावा; त्या पुण्याच्या फळाला मी मर्यादा सांगू शकत नाही.
धृतरुद्राक्षकण्ठाय यस्त्वन्नं सम्प्रयच्छति । त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य रुद्रलोकं स गच्छति
जो कोणी गळ्यात रुद्राक्ष घातलेल्या माणसाला अन्न देतो, तो आपल्या एकोणवीस पिढ्या तारून रुद्राच्या लोकात जातो.
यस्य भाले विभूतिर्न नाङ्गे रुद्राक्षधारणम् । न शम्भोर्भवने पूजा स विप्रः श्वपचाधमः
ज्याच्या कपाळावर भस्म नाही, अंगावर रुद्राक्ष नाही आणि जो शंकराच्या मंदिरात पूजा करत नाही, तो ब्राह्मण म्हणजे सर्वांत नीच आहे.
खादन्मांसं पिबन्मद्यं सङ्गच्छन्नन्त्यजानपि । पातकेभ्यो विमुच्येत रुद्राक्षं शिरसि स्थिते
मांस खात असला, दारू पित असला, किंवा नीच लोकांत वावरत असला तरी, डोक्यावर रुद्राक्ष ठेवला तर तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सर्वयज्ञतपोदानवेदाभ्यासैश्च यत्फलम् । तत्फलं लभते सद्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात्
सर्व यज्ञ, तप, दान आणि वेदाध्ययनाने जे फळ मिळते, ते रुद्राक्ष घातल्यावर लगेच मिळते.
वेदैश्चतुर्भिर्यत्पुण्यं पुराणपठनेन च । यत्तीर्थसेवनेनैव सर्वविद्यादिभिस्तथा
चारही वेदांनी, पुराण वाचनाने, तीर्थयात्रेने आणि सर्व विद्येने मिळणारे पुण्य,