नाकालमरणं तस्य कदापि च भविष्यति । सन्ततिश्चिरकालस्था भोगाः सर्वे सुखादयः
“त्याला कधीही अकाली मृत्यू येणार नाही. त्याची संतती दीर्घकाळ टिकेल आणि सर्व सुखभोग त्याला मिळतील.”
सम्भविष्यन्ति तन्मर्त्यगृहे यः स्तोत्रपाठकः । किं पुनर्बहुनोक्तेन स्तोत्रं सर्वार्थसाधकम्
“जो मनुष्य हे स्तोत्र म्हणतो, त्याच्या घरी हे सर्व लाभ मिळतात. यापेक्षा जास्त काय सांगावे? हे स्तोत्र सर्व इच्छित फल देणारे आहे.”
एतस्य पठनानॄणां भुक्तिमुक्ती न दूरतः । देवा भवत्सु यद्दुःखं कथ्यतां तदसंशयम्
“या स्तोत्राच्या पठणामुळे लोकांना सुख आणि मोक्ष सहज मिळू शकतात. हे देवहो, तुम्हाला जे दुःख आहे ते निःसंशयपणे सांगा.”
नाशयामि न सन्देहश्चात्र कार्योऽणुरेव च । एवं श्रीभगवद्वाक्यं श्रुत्वा सर्वे दिवौकसः । प्रसन्नमनसः सर्वे पुनरूचुर्वृषाकपिम्
“मी ते दुःख नाहीसे करीन — याबद्दल कणभरही शंका ठेवू नका.” असे भगवान म्हणाले. त्यांचे हे वचन ऐकून सर्व देवांचे मन आनंदित झाले आणि त्यांनी पुन्हा वृषध्वजाला संबोधून सांगितले.
अगस्त्याश्वासनवर्णनम् सूत उवाच श्रीशस्य वचनाद्देवाः सन्तुष्टाः सर्व एव हि । प्रसन्नमनसो भूत्वा पुनरेनं समूचिरे
सूतमुनी म्हणाले — श्रीभगवानांच्या वचनामुळे सर्व देवता संतुष्ट झाल्या. त्यांच्या मनात आनंद निर्माण झाला आणि त्यांनी पुन्हा त्यांना विचारले.
देवा ऊचुः देवदेव महाविष्णो सृष्टिस्थित्यन्तकारण । विष्णो विन्ध्यनगोऽर्कस्य मार्गरोधं करोति हि
देवता म्हणाले — “देवाधिदेव, महाविष्णू, सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचे कारण असणारे, हे विष्णू, विंध्य पर्वत सूर्याचा मार्ग अडवत आहे.”
तेन भानुविरोधेन सर्व एव महाविभो । अलब्धभोगभागा हि किं कुर्मः कुत्र याम हि
“या सूर्याच्या विरोधामुळे, हे महाप्रभू, आम्हा सर्वांना आमचे सुखभोग मिळत नाहीत. आम्ही काय करावे? कुठे जावे?”
श्रीभगवानुवाच या कर्त्री सर्वजगतामाद्या च कुलवर्धनी । देवी भगवती तस्याः पूजकः परमद्युतिः
श्रीभगवान म्हणाले — “जी सर्व जगाची जननी आणि वंश वाढवणारी आहे, ती भगवती देवी — तिचा उपासक, तपस्वी आणि तेजस्वी —”
अगस्त्यो मुनिवर्योऽसौ वाराणस्यां समासते । तत्तेजोवञ्चकोऽगस्त्यो भविष्यति सुरोत्तमाः
“तो श्रेष्ठ ऋषी अगस्त्य, जो वाराणसीमध्ये वास करतो. हे उत्तम देवहो, अगस्त्यच त्या शक्तीला नमवेल.”
तं प्रसाद्य द्विजवरमगस्त्यं परमौजसम् । याचध्वं विबुधाः काशीं गत्वा निःश्रेयसः पदीम्
“त्या तेजस्वी द्विजश्रेष्ठ अगस्त्याला प्रसन्न करून, हे देवहो, तुम्ही काशीला जाऊन त्याच्याकडून परम कल्याण मागा.”
सूत उवाच एवं समुपदिष्टास्ते विष्णुना विबुधोत्तमाः । प्रतीताः प्रणताः सर्वे जग्मुर्वाराणसीं पुरीम्
सूता म्हणाले — विष्णूने असे सांगितल्यावर, सर्व श्रेष्ठ देवता श्रद्धेने आणि नम्रतेने वाराणसी नगरीकडे निघाले.
क्षणेन विबुधश्रेष्ठा गत्वा काशीपुरीं शुभाम् । मणिकर्णीं समाप्लुत्य सचैलं भक्तिसंयुताः
क्षणातच श्रेष्ठ देवता शुभ काशी नगरीत पोहोचले. त्यांनी भक्तिभावाने, वस्त्रासह, मणिकर्णिकेत स्नान केले.
सन्तर्प्य देवांश्च पितॄन्दत्त्वा दानं विधानतः । आगत्य मुनिवर्यस्य चाश्रमं परमं महत्
ठरलेल्या विधीनुसार देवता आणि पितरांना तृप्त करून, दान दिल्यावर, ते सर्वजण त्या महान आणि थोर ऋषींच्या आश्रमात आले.
प्रशान्तश्वापदाकीर्णं नानापादपसङ्कुलम् । मयूरैः सारसैर्हंसैश्चक्रवाकैरुपाश्रितम्
तो आश्रम शांत होता, तिथे कोणतीही हिंस्र जनावरे नव्हती, विविध झाडांनी तो दाटलेला होता आणि तिथे मोर, सारस, हंस आणि चक्रवाक पक्षी वावरत होते.
महावराहैः कोलैश्च व्याघ्रैः शार्दूलकैरपि । मृगै रुरुभिरत्यर्थं खड्गैः शरभकैरपि
त्या ठिकाणी मोठे रानडुक्कर, मुंगूस, वाघ, बिबटे, हरिण, कुरंग, तसेच गेंडे आणि शरभ भरपूर प्रमाणात होते.
समाश्रितं परमया लक्ष्म्या मुनिवरं तदा । दण्डवत्पतिताः सर्वे प्रणेमुश्च पुनः पुनः
त्या थोर ऋषींकडे उत्तम समृद्धी होती; सर्वजण त्यांच्या जवळ गेले, पाया पडले आणि पुन्हा पुन्हा नमस्कार केला.
देवा ऊचुः जय द्विजगणाधीश मान्य पूज्य धरासुर । वातापीबलनाशाय नमस्ते कुम्भयोनये
देवतांनी म्हटले: द्विजांचा अधिपती, देव आणि दैत्य ज्यांना मान देतात आणि पूजतात, वातापीचा पराभव करणाऱ्या कुम्भयोनि, तुम्हाला विजय असो, आम्ही तुम्हाला नमस्कार करतो.
लोपामुद्रापते श्रीमन्मित्रावरुणसम्भव । सर्वविद्यानिधेऽगस्त्य शास्त्रयोने नमोऽस्तु ते
लोपाामुद्रांचे पती, श्रीमंत, मित्र आणि वरुण यांचे पुत्र, सर्व विद्या ज्यांच्यात आहेत असे अगस्त्य, शास्त्रांचे मूळ, तुम्हाला नमस्कार.
यस्योदये प्रसन्नानि भवन्त्युज्ज्वलभांज्यपि । तोयानि तोयराशीनां तस्मै तुभ्यं नमोऽस्तु ते
ज्यांच्या उदयाने समुद्रातील तेजस्वी पाणीही शांत होते, अशा तुम्हाला आम्ही नमस्कार करतो.
काशपुष्पविकासाय लङ्कावासप्रियाय च । जटामण्डलयुक्ताय सशिष्याय नमोऽस्तु ते
काशफुलांचे फुलणे ज्यांच्यामुळे होते, लंका वासीयांना प्रिय असणारे, जटांनी सुशोभित आणि शिष्यांसह असणारे, तुम्हाला नमस्कार.
जय सर्वामरस्तव्य गुणराशे महामुने । वरिष्ठाय च पूज्याय सस्त्रीकाय नमोऽस्तु ते
सर्व देवतांनी ज्यांचे गुण गायले, असे महर्षी, श्रेष्ठ आणि पूज्य, पत्नींसह असणारे, तुम्हाला विजय असो, नमस्कार असो.
प्रसादः क्रियतां स्वामिन् वयं त्वां शरणं गताः । दुस्तराच्छैलजाद्दुःखात्पीडिताः परमद्युते
स्वामी, आम्ही तुमच्या शरण आलो आहोत; पर्वतराजकन्येच्या असह्य दुःखाने त्रस्त झालो आहोत, म्हणून कृपा करा, हे तेजस्वी.
इत्येवं संस्तुतोऽगस्त्यो मुनिः परमधार्मिकः । प्राह प्रसन्नया वाचा विहसन् द्विजसत्तमः
अशा प्रकारे स्तुती ऐकून, परमधार्मिक आणि श्रेष्ठ द्विज अगस्त्य ऋषींनी प्रसन्न हसत उत्तर दिले.
मुनिरुवाच भवन्तः परमश्रेष्ठा देवास्त्रिभुवनेश्वराः । लोकपाला महात्मानो निग्रहानुग्रहक्षमाः
मुनिने म्हटले: तुम्ही सर्व देवता त्रैलोक्याचे स्वामी, लोकांचे रक्षण करणारे, महान आत्मे आणि दंड व कृपा देण्यास समर्थ आहात.
योऽमरावत्यधीशानः कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं च यद्द्वारि स शक्रो मरुतां पतिः
जो अमरावतीचा स्वामी आहे, ज्याचे शस्त्र वज्र आहे, ज्याच्या दाराशी आठ सिद्धी उभ्या आहेत, तोच मरुतांचा अधिपती शक्र आहे.
वैश्वानरः कृशानुर्हि हव्यकव्यवहोऽनिशम् । मुखं सर्वामराणां हि सोऽग्निः किं तस्य दुष्करम्
वैश्वानर अग्नी, जो देव आणि पितरांसाठी नेहमी हविर्दान नेतो, तो सर्व देवतांचा तोंड आहे; मग त्याच्यासाठी काय कठीण आहे?
रक्षोगणाधिपो भीमः सर्वेषां कर्मसाक्षिकः । दण्डव्यग्रकरो देवः किं तस्यासुकरं सुराः
जो राक्षसांचा भयंकर अधिपती आहे, सर्व कर्मांचा साक्षीदार आहे, आणि दंड हातात असणारा देव आहे, त्याच्यासाठी काय अशक्य आहे, हे देवहो?
तथापि यदि देवेशाः कार्यं मच्छक्तिसिद्धिभृत् । अस्ति चेदुच्यतां देवाः करिष्यामि न संशयः
तरीही, हे देवाधिदेव, माझ्या शक्तीची आवश्यकता असलेले काही कार्य असेल तर सांगा, मी ते नक्कीच करीन.
एवं मुनिवरेणोक्तं निशम्य विबुधर्षभाः । प्रतीताः प्रणयोद्विग्नाः कार्यं निजगदुर्निजम्
महर्षीने असे बोलल्यावर, श्रेष्ठ देवता विश्वासाने आणि प्रेमाने भारावून, आपापले कार्य सांगू लागले.
महर्षे विन्ध्यगिरिणा निरुद्धोऽर्कविनिर्गमः । त्रैलोक्यं तेन संविष्टं हाहाभूतमचेतनम्
महर्षे, विंध्यगिरीमुळे सूर्याचा मार्ग अडवला गेला आहे; त्यामुळे त्रैलोक्य अंधारात आणि जणू निर्जीव झाले आहे.