ततस्तु गत्वा नद्यादौ प्रातःस्नानं विशोधनम् । समाचरेन्मुनिश्रेष्ठ देहसंशुद्धिहेतवे
मुनिश्रेष्ठा, मग पहाटे नदी किंवा पाण्याजवळ जाऊन शुद्धीकरणासाठी सकाळचं स्नान करावं.
अत्यन्तमलिनो देहो नवद्वारैर्मलं वहन् । सदाऽऽस्ते तच्छोधनाय प्रातःस्नानं विधीयते
हे शरीर नेहमीच नवद्वारांतून मल वाहून नेते, म्हणून ते कायम अशुद्ध असतं; म्हणूनच सकाळचं स्नान सांगितलं आहे.
अगम्यागमनात्पापं यच्च पापं प्रतिग्रहात् । रहस्याचरितं पापं मुच्यते स्नानकर्मणा
अयोग्य स्त्रीसंग, अयोग्य दान घेणं आणि गुप्त पापं — या सर्वांचा दोष स्नान केल्याने दूर होतो.
अस्नातस्य क्रियाः सर्वा भवन्ति विफला यतः । तस्मात्प्रातश्चरेत्स्नानं नित्यमेव दिने दिने
स्नान न करता केलेली सर्व कर्मं व्यर्थ होतात; म्हणून दररोज सकाळी न चुकता स्नान करावं.
दर्भयुक्तश्चरेत्स्नानं तथा सन्ध्याभिवन्दनम् । सप्ताहं प्रातरस्नायी सन्ध्याहीनस्त्रिभिर्दिनैः
दर्भा घेऊन स्नान करावं आणि मग संध्यावंदन करावं; सात दिवस सकाळी स्नान करूनही जर तीन दिवस संध्यावंदन सोडलं, तर पुण्य नष्ट होतं.
द्वादशाहमनग्निः सन्द्विजः शूद्रत्वमाप्नुयात् । अल्पत्वाद्धोमकालस्य बहुत्वात्स्नानकर्मणः
द्विज जर बारा दिवस अग्नीशिवाय राहिला, तर तो शूद्रासारखा होतो; कारण अग्निकर्म कमी आणि स्नानकर्म जास्त असतं.
प्रातर्न तु तथा स्नायाद्धोमकाले विगर्हितः । गायत्र्यास्तु परं नास्ति इह लोके परत्र च
होमाच्या वेळी स्नान करणं योग्य नाही; या लोकात आणि परलोकात गायत्रीपेक्षा श्रेष्ठ काहीच नाही.
गायन्तं त्रायते यस्माद्गायत्रीत्यभिधीयते । प्रणवेन तु संयुक्तां व्याहृतित्रयसंयुताम्
जो गायन करतो त्याला जी रक्षण करते, तिला गायत्री म्हणतात; ती ॐ आणि तीन व्याहृतिंनी युक्त असते.
वायुं वायौ जयेद्विप्रः प्राणसंयमनत्रयात् । ब्राह्मणः श्रुतिसम्पन्नः स्वधर्मनिरतः सदा
जो ब्राह्मण वेदपाठी आहे आणि नेहमी आपल्या धर्मात तत्पर असतो, तो प्राणायामाच्या तीन प्रकारांनी वायूवर विजय मिळवतो.
स वैदिकं जपेन्मन्त्रं लौकिकं न कदाचन । गौशृङ्गे सर्षपो यावत् तावद्येषां न स स्थिरः
त्याने फक्त वैदिक मंत्रच जपावेत, कधीही लौकिक मंत्र नाही; जसा गायीच्या शिंगावर मोहरी तशीच त्याचं पुण्य अस्थिर असतं.
न तारयन्त्युभौ पक्षौ पितॄनेकोत्तरं शतम् । सगर्भो जपसंयुक्तस्त्वगर्भो ध्यानमात्रकः
दोनही पंख शंभर पिढ्यांपर्यंत पितरांना तारू शकत नाहीत; बीजासह जप केल्यानेच फल मिळतं, बीजाशिवाय ते फक्त ध्यानच राहातं.
स्नानाङ्गतर्पणं कृत्वा देवर्षिपितृतोषकम् । शुद्धे वस्त्रे परीधाय जलाद्बहिरुपागतः
देव, ऋषी आणि पितरांना तर्पण देऊन, स्वच्छ वस्त्र परिधान करून, पाण्यातून बाहेर यावं.
विभूतिधारणं कार्यं रुद्राक्षाणां च धारणम् । क्रमयोगेन कर्तव्यं सर्वदा जपसाधकैः
रुद्राक्ष धारण करणे हे आध्यात्मिक शक्तीचे चिन्ह आहे; जप आणि साधना करणाऱ्यांनी नेहमी योग्य क्रमाने रुद्राक्ष घालावे.
रुद्राक्षान्कण्ठदेशे दशनपरिमिता- न्मस्तके विंशती द्वे षट् षट् कर्णप्रदेशे करयुगलकृते द्वादश द्वादशैव । बाह्वोरिन्दोः कलाभिर्नयनयुगकृते त्वेकमेकं शिखायां वक्षस्यष्टाधिकं यः कलयति शतकं स स्वयं नीलकण्ठः
गळ्यात दहा, डोक्यावर वीस, प्रत्येक कानात सहा, प्रत्येक हातात बारा, प्रत्येक डोळ्यावर आणि शिखेत एक, आणि छातीवर एकशेआठ रुद्राक्ष घालावे; असे रुद्राक्ष मांडणारा स्वतः नीलकंठासारखा होतो.
बद्ध्वा स्वर्णेन रुद्राक्षं रजतेनाथवा मुने । शिखायां धारयेन्नित्यं कर्णयोर्वा समाहितः
सुवर्ण किंवा चांदीने रुद्राक्ष बांधून, शिखेत किंवा कानात नेहमी एकाग्रतेने घालावे.
यज्ञोपवीते हस्ते वा कण्ठे तुन्देऽथवा नरः । श्रीमत्पञ्चाक्षरेणैव प्रणवेन तथापि वा
यज्ञोपवीत, हात, गळा किंवा छातीवर रुद्राक्ष घालावे; पवित्र पंचाक्षरी मंत्र किंवा ॐ उच्चारत घालावे.
निर्व्याजभक्त्या मेधावी रुद्राक्षं धारयेन्मुदा । रुद्राक्षधारणं साक्षाच्छिवज्ञानस्य साधनम्
निर्भय भक्तीने आणि आनंदाने, ज्ञानी व्यक्तीने रुद्राक्ष घालावे; रुद्राक्ष धारण करणे हे शिवज्ञान मिळवण्याचा थेट मार्ग आहे.
रुद्राक्षं यच्छिखायां तत्तारतत्त्वमिति स्मरेत् । कर्णयोरुभयोर्ब्रह्मन् देवं देवीं च भावयेत्
शिखेत रुद्राक्ष घालताना सर्वोच्च तत्त्व आठवावे; दोन्ही कानात घालताना देव आणि देवीचे ध्यान करावे.
यज्ञोपवीते वेदांश्च तथा हस्ते दिशः स्मरेत् । कण्ठे सरस्वतीं देवीं पावकं चापि भावयेत्
यज्ञोपवीतावर रुद्राक्ष घालताना वेदांची आठवण करावी; हातावर घालताना दिशांचा विचार करावा; गळ्यात घालताना सरस्वती देवी आणि अग्नीचे ध्यान करावे.
सर्वाश्रमाणां वर्णानां रुद्राक्षाणां च धारणम् । कर्तव्यं मन्त्रतः प्रोक्तं द्विजानां नान्यवर्णिनाम्
सर्व आश्रम आणि वर्णातील द्विजांनी मंत्राने सांगितल्याप्रमाणे रुद्राक्ष घालावे; इतर वर्णातील लोकांनी घालू नये.
रुद्राक्षधारणाद्रुद्रो भवत्येव न संशयः । पश्यन्नपि निषिद्धांश्च तथा शृण्वन्नपि स्मरन्
रुद्राक्ष घालल्याने माणूस रुद्रासारखा होतो—यात शंका नाही; जरी तो निषिद्ध गोष्टी पाहत, ऐकत किंवा आठवत असला तरी.
जिघ्रन्नपि तथा चाश्नन् प्रलपन्नपि सन्ततम् । कुर्वन्नपि सदा गच्छन्विसृजन्नपि मानवः
जरी तो वास घेत, अन्न खात, बोलत, सतत काही करत, चालत किंवा विसर्जन करत असला तरी—
रुद्राक्षधारणादेव सर्वपापैर्न लिप्यते । अनेन भुक्तं देवेन भुक्तं यत्तु तथा भवेत्
फक्त रुद्राक्ष घालण्याने तो सर्व पापांपासून मुक्त राहतो; त्याने जे काही खाल्ले ते देवाने खाल्ल्यासारखेच मानले जाते.
पीतं रुद्रेण तत्पीतं घ्रातं घ्रातं शिवेन तत् । रुद्राक्षधारणे लज्जा येषामस्ति महामुने
जे काही प्याले ते रुद्राने प्यायल्यासारखे, जे काही वास घेतले ते शिवाने घेतल्यासारखे; हे महर्षे, ज्यांना रुद्राक्ष घालण्याची लाज वाटते—
तेषां नास्ति विनिर्मोक्षः संसाराज्जन्मकोटिभिः । रुद्राक्षधारिणं दृष्ट्वा परिवादं करोति यः
त्यांना जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून कोटी जन्मानंतरही मुक्ती मिळत नाही; आणि जो रुद्राक्ष घालणाऱ्याची निंदा करतो—
उत्पत्तौ तस्य साङ्कर्यमस्त्वेवेति विनिश्चयः । रुद्राक्षधारणादेव रुद्रो रुद्रत्वमाप्नुयात्
त्याच्या जन्मात गोंधळ निर्माण होतो, हे निश्चित; रुद्राक्ष घालण्याने रुद्राला रुद्रत्व मिळते.
मुनयः सत्यसङ्कल्पा ब्रह्मा ब्रह्मत्वमागतः । रुद्राक्षधारणाच्छ्रेष्ठं न किञ्चिदपि विद्यते
सत्यनिष्ठ ऋषी आणि ब्रह्मा, ब्रह्मत्व मिळवून, सांगतात की रुद्राक्ष घालण्यापेक्षा श्रेष्ठ काहीच नाही.
रुद्राक्षधारिणे भक्त्या वस्त्रं धान्यं ददाति यः । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं स गच्छति
जो रुद्राक्ष घालणाऱ्याला भक्तीने वस्त्र किंवा धान्य देतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि शिवलोकात जातो.
रुद्राक्षधारिणं श्राद्धे भोजयेत विमोदतः । पितृलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
श्राद्धात रुद्राक्ष घालणाऱ्याला आनंदाने जेवायला घालावे; त्यामुळे पितृलोक मिळतो—यात अजून विचार करण्याची गरज नाही.
रुद्राक्षधारिणः पादौ प्रक्षाल्याद्भिः पिबेन्नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते
जो रुद्राक्ष घालणाऱ्याचे पाय धुऊन आलेले पाणी पितो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि शिवलोकात सन्मानित होतो.