महेन्द्राय वरं दत्त्वा वाञ्छितं चापि दुर्लभम् । जगाम सा च गोलोकं ययुर्देवादयो गृहम्
महेंद्रास इच्छित आणि दुर्मीळ वर देऊन, ती देवी गोळोकात गेली आणि देव-देवता आपापल्या घरी परतले.
बभूव विश्वं सहसा दुग्धपूर्णं च नारद । दुग्धं घृतं ततो यज्ञस्ततः प्रीतिः सुरस्य च
नारद, अचानक सगळं विश्व दूधाने भरून गेलं; त्या दूधापासून तूप निर्माण झालं, त्यातून यज्ञ झाला आणि मग देवांना आनंद मिळाला.
इदं स्तोत्रं महापुण्यं भक्तियुक्तश्च यः पठेत् । स गोमान् धनवांश्चैव कीर्तिमान्पुत्रवांस्तथा
जो कोणी हे पुण्यवान स्तोत्र भक्तीने म्हणतो, त्याला गायी, धन, कीर्ती आणि पुत्र मिळतात.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । इह लोके सुखं भुक्त्वा यात्यन्ते कृष्णमन्दिरे
तो जणू सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केलेला आणि सर्व यज्ञांत दीक्षित झालेला असतो; या जगात सुख उपभोगून शेवटी कृष्णाच्या धामात जातो.
सुचिरं निवसेत्तत्र करोति कृष्णसेवनम् । न पुनर्भवनं तत्र ब्रह्मपुत्रो भवेत्ततः
तो तिथे दीर्घकाळ राहतो, कृष्णाची सेवा करतो; पुन्हा जन्म घेत नाही आणि तिथेच ब्रह्माचा पुत्र होतो.
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां नवमस्कन्धे सुरभ्युपाख्यानवर्णनं नामेकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे अठरा हजार श्लोकांच्या श्रीमद्देवीभागवत महापुराणाच्या नवव्या स्कंधातील 'सुरभीच्या कथावर्णन' नावाचा एकोणपन्नासावा अध्याय समाप्त.
देव्या आवरणपूजाविधिवर्णनम् नारद उवाच श्रुतं सर्वमुपाख्यानं प्रकृतीनां यथातथम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्
देवीच्या आवरणपूजेच्या पद्धतीचे वर्णन नारद म्हणाले: मी सगळं उपाख्यान जसं आहे तसं ऐकलं, ज्याचं श्रवण केल्याने जीव जन्मसंसाराच्या बंधनातून मुक्त होतो.
अधुना श्रोतुमिच्छामि रहस्यं वेदगोपितम् । राधायाश्चैव दुर्गाया विधानं श्रुतिचोदितम्
आता मला वेदांनी गुप्त ठेवलेलं रहस्य आणि राधा व दुर्गेची शास्त्रांनी सांगितलेली पूजा-पद्धती ऐकायची आहे.
महिमा वर्णितोऽतीव भवता परयोर्द्वयोः । श्रुत्वा तं तद्गतं चेतो न कस्य स्यान्मुनीश्वर
तुम्ही या दोन्ही परम देवींचं मोठेपण फार सुंदर सांगितलं; ते ऐकून कोणाचं मन त्यांच्यात गुंतणार नाही, हेच आश्चर्य.
ययोरंशो जगत्सर्वं यन्नियम्यं चराचरम् । ययोर्भक्त्या भवेन्मुक्तिस्तद्विधानं वदाधुना
ज्यांच्यापासून हे सगळं चराचर जग निर्माण झालं, ज्यांच्या भक्तीने मुक्ती मिळते, त्या पूजेची पद्धत मला सांगा.
श्रीनारायण उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि रहस्यं श्रुतिचोदितम् । यन्न कस्यापि चाख्यातं सारात्सारं परात्परम्
श्रीनारायण म्हणाले: नारद, ऐक, मी तुला वेदांनी सांगितलेलं अत्यंत गूढ आणि कुणालाही न सांगितलेलं, सारांशाचं सार असं रहस्य सांगतो.
श्रुत्वा परस्मै नो वाच्यं यतोऽतीव रहस्यकम् । मूलप्रकृतिरूपिण्याः संविदो जगदुद्भवे
हे ऐकल्यावर दुसऱ्याला सांगू नकोस, कारण हे फारच गुप्त आहे; मूळ प्रकृतीच्या ज्या जाणीवेतून जगाची उत्पत्ती झाली, त्याच्याशी हे संबंधित आहे.
प्रादुर्भूतं शक्तियुग्मं प्राणबुद्ध्यधिदैवतम् । जीवानां चैव सर्वेषां नियन्तृप्रेरकं सदा
त्या वेळी दोन शक्ती प्रकट झाल्या, ज्या प्राण आणि बुद्धी यांचे अधिदैवत आहेत आणि सर्व जीवांचे नेहमीच नियंता व प्रेरक आहेत.
तदधीनं जगत्सर्वं विराडादिचराचरम् । यावत्तयोः प्रसादो न तावन्मोक्षो हि दुर्लभः
संपूर्ण जग, विराटासह सर्व चराचर, त्या दोघींवर अवलंबून आहे; त्यांचा प्रसाद मिळेपर्यंत मुक्ती मिळणं कठीणच आहे.
ततस्तयोः प्रसादार्थं नित्यं सेवेत तद्द्वयम् । तत्रादौ राधिकामन्त्रं शृणु नारद भक्तितः
त्यांच्या कृपेकरता, नेहमी त्या दोघांची सेवा करावी. आता, नारद, भक्तिभावाने राधिकेचा मंत्र प्रथम ऐक.
ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्नित्यं सेवितो यः परात्परः । श्रीराधेति चतुर्थ्यन्तं वह्नेर्जाया ततः परम्
जो परम मंत्र ब्रह्मा, विष्णू आणि इतर देवांनी नेहमी सेविला आहे, तो म्हणजे 'श्रीराधे' या चतुर्थी विभक्तीत, अग्नीच्या पत्नींपैकी श्रेष्ठ.
षडक्षरो महामन्त्रो धर्माद्यर्थप्रकाशकः । मायाबीजादिकश्चायं वाञ्छाचिन्तामणिः स्मृतः
हा सहा अक्षरांचा महान मंत्र धर्म वगैरे अर्थ प्रकट करणारा आहे; यात मायेचे बीज आहे आणि हा सर्व इच्छा पूर्ण करणारा रत्न म्हणून ओळखला जातो.
वक्त्रकोटिसहस्रैस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि । एतन्मन्त्रस्य माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते
कोट्यवधी तोंडांनी आणि शेकडो कोटी जिभांनी देखील या मंत्राचे माहात्म्य सांगता येत नाही.
जग्राह प्रथमं मन्त्रं श्रीकृष्णो भक्तितत्परः । उपदेशान्मूलदेव्या गोलोके रासमण्डले
श्रीकृष्ण, भक्तीत मग्न असलेला, हा मंत्र प्रथम मूळ देवीकडून गोलोकात, रासमंडळात ऐकला.
विष्णुस्तेनोपदिष्टस्तु तेन ब्रह्मा विराट् तथा । तेन धर्मस्तेन चाहमित्येषा हि परम्परा
तो मंत्र विष्णूला सांगितला, मग विष्णूने विराट ब्रह्माला, ब्रह्माने धर्माला, आणि धर्माने मला; हीच परंपरा आहे.
अहं जपामि तं मन्त्रं तेनाहमृषिरीडितः । ब्रह्माद्याः सकला देवा नित्यं ध्यायन्ति तां मुदा
मी तो मंत्र जपतो, म्हणून मला ऋषी म्हणतात; ब्रह्मा आणि सर्व देव नेहमी आनंदाने तिचे ध्यान करतात.
कृष्णार्चायां नाधिकारो यतो राधार्चनं विना । वैष्णवैः सकलैस्तस्मात्कर्तव्यं राधिकार्चनम्
राधेची पूजा न करता कृष्णाची पूजा करण्याचा अधिकार नाही; म्हणून सर्व वैष्णवांनी राधिकेची पूजा करावी.
कृष्णप्राणाधिदेवी सा तदधीनो विभुर्यतः । रासेश्वरी तस्य नित्यं तया हीनो न तिष्ठति
ती कृष्णाच्या प्राणांची अधिष्ठात्री देवी आहे आणि भगवान तिच्यावर अवलंबून आहेत; रासाची राणी म्हणून तो तिच्याविना कधीच राहू शकत नाही.
राध्नोति सकलान्कामांस्तस्माद्राधेति कीर्तिता । अत्रोक्तानां मनूनां च ऋषिरस्म्यहमेव च
ती सर्व इच्छा पूर्ण करते म्हणून तिला 'राधा' म्हणतात; येथे सांगितलेल्या मंत्रांचा ऋषी मीच आहे.
छन्दश्च देवी गायत्री देवतात्र च राधिका । तारो बीजं शक्तिबीजं शक्तिस्तु परिकीर्तिता
या मंत्राचे छंद म्हणजे देवी गायत्री, देवता राधिका आहे; बीज म्हणजे तारा, शक्तीबीज आणि शक्ती अशी सांगितली आहे.
मूलावृत्त्या षडङ्गानि कर्तव्यानीतरत्र च । अथ ध्यायेन्महादेवीं राधिकां रासनायिकाम्
मूळ जपासह सहा अंगांची पूजा करावी लागते, मग रासनायिका, महादेवी राधिकेचे ध्यान करावे.
पूर्वोक्तरीत्या तु मुने सामवेदे विगीतया । श्वेतचम्पकवर्णाभां शरदिन्दुसमाननाम्
पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने आणि सामवेदात गायल्यानुसार, तिला पांढऱ्या चंपकासारख्या तेजस्वी रूपात, शरदचंद्रासारख्या मुखाने ध्यान करावे.
कोटिचन्द्रप्रतीकाशां शरदम्भोजलोचनाम् । बिम्बाधरां पृथुश्रोणीं काञ्चीयुतनितम्बिनीम्
ती कोटी चंद्रांसारखी उजळ आहे, तिचे डोळे शरद ऋतूतील कमळासारखे, ओठ बिंब फळासारखे, कंबर रुंद आणि कटिपटीने सुशोभित आहे.
कुन्दपङ्क्तिसमानाभदन्तपङ्क्तिविराजिताम् । क्षौमाम्बरपरीधानां वह्निशुद्धांशुकान्विताम्
तिचे दात कुंदाच्या माळेसारखे चमकतात, ती सूक्ष्म वस्त्र परिधान करते आणि अग्नीशुद्ध वस्त्रांनी अलंकृत आहे.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां करिकुम्भयुगस्तनीम् । सदा द्वादशवर्षीयां रत्नभूषणभूषिताम्
तिच्या मुखावर हलकी स्मित आणि प्रसन्नता आहे, स्तन हत्तीच्या कुंभासारखे, ती नेहमी बारा वर्षांची तरुणी आहे आणि रत्नांनी सजलेली आहे.