पर्वतो विन्ध्यनामास्ति मेरुद्वेष्टा महोन्नतः । भानुमार्गनिरोद्धा हि सर्वेषां दुःखदोऽनघ
एक पर्वत आहे, त्याचे नाव विंध्य, जो मेरूला वेढणारा आणि फार उंच आहे. तो सूर्याचा मार्ग अडवतो आणि सर्वांना दुःख देतो, हे निष्पापा.
तदवृद्धिं स्तम्भयेशान सर्वकल्याणकृद्भव । भानुसञ्चाररोधेन कालज्ञानं कथं भवेत्
हे ईशाना, त्याची वाढ थांबव, सर्वांचे कल्याण करणारा हो. सूर्याचा मार्ग अडवला गेला तर, काळाची मोजणी कशी होईल?
नष्टे स्वाहास्वधाकारे लोके कः शरणं भवेत् । अस्माकं च भयार्तानां भवानेव हि दृश्यते
स्वाहा आणि स्वधा या रूपांचा नाश झाला, तर जगात कोण आश्रय देईल? आणि आम्हा भयग्रस्तांना, फक्त तूच रक्षण करणारा दिसतोस.
दुःखनाशकरो देव प्रसीद गिरिजापते । श्रीशिव उवाच नास्माकं शक्तिरस्तीह तद्वृद्धिस्तम्भने सुराः
दुःख नष्ट करणारा देव, प्रसन्न हो, गिरिजेच्या पती. श्रीशिव म्हणाले — हे देवहो, त्याची वाढ थांबवण्याची आमच्यात शक्ती नाही.
इममेवं वदिष्यामो भगवन्तं रमाधवम् । सोऽस्माकं प्रभुरात्मा च पूज्यः कारणरूपधृक्
आपण असेच श्रीरामाधवाला सांगू. तोच आमचा स्वामी, आत्मा आणि पूज्य आहे, कारणरूप धारण करणारा आहे.
गोविन्दो भगवान्विष्णुः सर्वकारणकारणः । तं गत्वा कथयिष्यामः स दुःखान्तो भविष्यति
गोविंद, श्रीविष्णू, सर्व कारणांचा कारण आहे. आपण त्याच्याकडे जाऊन सांगू, म्हणजे आपले दुःख संपेल.
इत्येवमाकर्ण्य गिरीशभाषितं देवाश्च सेन्द्राः सपयोजसम्भवाः । रुद्रं पुरस्कृत्य च वेपमाना वैकुण्ठलोकं प्रतिजग्मुरञ्जसा
पर्वतराजांच्या वचनांनी देव, इंद्र आणि कमलातून जन्मलेले ब्रह्मा, हे सर्व रुद्रांना पुढे करून, भीतीने थरथरत, पटकन वैकुंठलोकाकडे गेले.
श्रीविष्णुना देवेभ्यो वरप्रदानम् सूत उवाच ते गत्वा देवदेवेशं रमानाथं जगद्गुरुम् । विष्णुं कमलपत्राक्षं ददृशुः प्रभयान्वितम्
सूतमुनी म्हणाले: ते सर्व देव, लक्ष्मीपती, जगाचे गुरु, कमलासारखी डोळे असलेले आणि तेजाने झळाळणारे विष्णू यांना भेटायला गेले.
स्तोत्रेण तुष्टुवुर्भक्त्या गद्गदस्वरसत्कृताः । देवा ऊचुः जय विष्णो रमेशाद्य महापुरुष पूर्वज
त्यांनी भक्तिभावाने, गदगदलेल्या स्वरात स्तोत्राने त्यांची स्तुती केली. देव म्हणाले: जय हो विष्णू, लक्ष्मीपती, आद्य महापुरुष!
दैत्यारे कामजनक सर्वकामफलप्रद । महावराह गोविन्द महायज्ञस्वरूपक
राक्षसांचे शत्रू, सर्व इच्छांचा जन्मदाता आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, महावराह, गोविंद, महायज्ञस्वरूप!
महाविष्णो ध्रुवेशाद्य जगदुत्पत्तिकारण । मत्स्यावतारे वेदानामुद्धाराधाररूपक
महाविष्णू, ध्रुवाचे स्वामी, जगाच्या उत्पत्तीचे कारण, मत्स्यावतारात वेदांचे रक्षण करणारा आणि त्यांना वर काढणारा!
सत्यव्रत धराधीश मत्स्यरूपाय ते नमः । जयाकूपार दैत्यारे सुरकार्यसमर्पक
सत्यव्रत, पृथ्वीचे अधिपती, मत्स्यरूप असलेल्या तुला नमस्कार! जय हो, राक्षसांचा नाश करणारा आणि देवांचे कार्य पूर्ण करणारा!
अमृताप्तिकरेशान कूर्मरूपाय ते नमः । जयादिदैत्यनाशार्थमादिसूकररूपधृक्
अमृत देणारा प्रभो, कूर्मरूप असलेल्या तुला नमस्कार! जय हो, आदिदैत्यांच्या नाशासाठी आदिसूकररूप धारण करणाऱ्या तुला!
मह्युद्धारकृतोद्योगकोलरूपाय ते नमः । नारसिंहं वपुः कृत्वा महादैत्यं ददार यः
पृथ्वीचे उद्धार करण्यासाठी कोलारूप धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार! नरसिंहरूप घेऊन मोठ्या राक्षसाचा नाश करणारा तूच!
करजैर्वरदृप्ताङ्गं तस्मै नृहरये नमः । वामनं रूपमास्थाय त्रैलोक्यैश्वर्यमोहितम्
वराने गर्विष्ठ झालेल्याचे शरीर नखांनी फाडणाऱ्या नरहरिला नमस्कार! वामनरूप धारण करून तीनही लोकांचे ऐश्वर्य चकित करणारा तूच!
बलिं सञ्छलयामास तस्मै वामनरूपिणे । दुष्टक्षत्रविनाशाय सहस्रकरशत्रवे
वामनरूप घेऊन बलीला हलवणाऱ्या तुला नमस्कार! सहस्त्रबाहूंचा शत्रू आणि दुष्ट क्षत्रियांचा नाश करणारा!
रेणुकागर्भजाताय जामदग्न्याय ते नमः । दुष्टराक्षसपौलस्त्यशिरश्छेदपटीयसे
रेणुकेच्या पोटी जन्मलेला, जमदग्नीचा पुत्र असलेल्या तुला नमस्कार! दुष्ट राक्षसांचे आणि पौलस्त्यांचे शिर कापण्यात कुशल असलेला!
श्रीमद्दाशरथे तुभ्यं नमोऽनन्तक्रमाय च । कंसदुर्योधनाद्यैश्च दैत्यैः पृथ्वीशलाञ्छनैः
श्रीदशरथपुत्रा, तुला आणि अनंत पावलांनी चालणाऱ्या तुला नमस्कार! कंस, दुर्योधन यांसारख्या पृथ्वीला कलंक असलेल्या राक्षसांनी
भाराक्रान्तां महीं योऽसावुज्जहार महाविभुः । धर्मं संस्थापयामास पापं कृत्वा सुदूरतः
जेव्हा पृथ्वी भाराने दबली होती, तेव्हा तू, महाप्रभु, तिला हलकी केलीस; तू धर्माची स्थापना केलीस आणि पाप दूर केलेस.
तस्मै कृष्णाय देवाय नमोऽस्तु बहुधा विभो । दुष्टयज्ञविघाताय पशुहिंसानिवृत्तये
कृष्ण, देव, तुला अनेक प्रकारे नमस्कार! दुष्ट यज्ञांचा नाश करणारा आणि पशुहिंसा थांबवणारा!
बौद्धरूपं दधौ योऽसौ तस्मै देवाय ते नमः । म्लेच्छप्रायेऽखिले लोके दुष्टराजन्यपीडिते
ज्याने बुद्धरूप धारण केले त्या देवाला नमस्कार! जेव्हा साऱ्या जगात म्लेच्छ भरले आणि दुष्ट राजांनी त्रास दिला,
कल्किरूपं समादध्यौ देवदेवाय ते नमः । दशावतारास्ते देव भक्तानां रक्षणाय वै
काळ्की रूप धारण करणार्या देवदेवाला नमस्कार! हे दहा अवतार, देवा, भक्तांच्या रक्षणासाठीच आहेत.
दुष्टदैत्यविघाताय तस्मात्त्वं सर्वदुःखहृत् । जय भक्तार्तिनाशाय धृतं नारीजलात्मसु
दुष्ट दैत्यांचा नाश करण्यासाठी तू सर्व दुःख दूर करणारा आहेस. भक्तांच्या दुःखाचा नाश करणारा, स्त्री आणि जलातून जन्म घेणाऱ्या रूपात आलेल्या तुला जय हो!
रूपं येन त्वया देव कोऽन्यस्त्वत्तो दयानिधिः । इत्येवं देवदेवेशं स्तुत्वा श्रीपीतवाससम्
हे देवा, ही रूपे तुझ्याशिवाय दुसरा कोण धारण करू शकतो? तूच दयाचा खजिना आहेस. अशा प्रकारे, पिवळ्या वस्त्रातील देवदेवेशाची स्तुती केली.
प्रणेमुर्भक्तिसहिताः साष्टाङ्गं विबुधर्षभाः । तेषां स्तवं समाकर्ण्य देवः श्रीपुरुषोत्तमः
देवतांमधील श्रेष्ठांनी भक्तिभावाने, अष्टांग नमस्कार करत श्रीपुरुषोत्तमाला वंदन केले. त्यांच्या स्तोत्राचे श्रवण करून भगवान अत्यंत प्रसन्न झाले.
उवाच विबुधान्सर्वान् हर्षयच्छ्रीगदाधरः । श्रीभगवानुवाच - प्रसन्नोऽस्मि स्तवेनाहं देवास्तापं विमुञ्चथ
गदाधर भगवान सर्व देवांना आनंद देत म्हणाले —
भवतां नाशयिष्यामि दुःखं परमदुःसहम् । वृणुध्वं च वरं मत्तो देवाः परमदुर्लभम्
“मी या स्तोत्रामुळे अत्यंत प्रसन्न आहे. हे देवहो, तुमचा सारा दुःख दूर करा. मी तुमचे ते दुःख नाहीसे करीन, जे सहन करणे खूप कठीण आहे. माझ्याकडून तुम्ही कोणताही, अगदी दुर्लभ असा वर मागा.”
ददामि परमप्रीतः स्तवस्यास्य प्रसादतः । य एतत्पठते स्तोत्रं कल्य उत्थाय मानवः
“या स्तोत्रामुळे मी फारच संतुष्ट आहे. जो मनुष्य रोज सकाळी उठून भक्तीभावाने हे स्तोत्र म्हणेल —”
मयि भक्तिं परां कृत्वा न तं शोकः स्पृशेत्कदा । अलक्ष्मीः कालकर्णी च नाक्रामेत्तद्गृहं सुराः
“माझ्यावर पराकोटीची भक्ती ठेवून जो हे म्हणेल, त्याला कधीच शोक स्पर्श करणार नाही. हे देवहो, त्याच्या घरी दारिद्र्य किंवा अपशकुन कधीच येणार नाहीत.”
नोपसर्गा न वेताला न ग्रहा ब्रह्मराक्षसाः । न रोगा वातिकाः पैत्ताः श्लेष्मसम्भविनस्तथा
“त्याला कोणतेही विघ्न, वेताळ, ग्रह किंवा ब्रह्मराक्षस त्रास देणार नाहीत. वायू, पित्त, कफ यापासून होणारे रोगही त्याला होणार नाहीत.”