दीर्घं च विस्तृतं चैव परितः शतयोजनम् । गोलोकेऽयं प्रसिद्धश्च सोऽपि क्षीरसरोवरः
ते सरोवर लांब आणि रुंद होते, चारही बाजूंनी शंभर योजन पसरलेले होते; हे प्रसिद्ध दूधाचे सरोवर गोलोकात आहे.
गोपिकानां च राधायाः क्रीडावापी बभूव सा । रत्नेन्द्ररचिता पूर्णं भूता चापीश्वरेच्छया
त्या सरोवरात गोपी आणि राधा यांच्या खेळासाठी सुंदर तलाव झाला; तो रत्नांनी सजवलेला, पूर्ण भरलेला आणि ईश्वराच्या इच्छेने निर्माण झाला.
बभूव कामधेनूनां सहसा लक्षकोटयः । यावन्तस्तत्र गोपाश्च सुरभ्या लोमकूपतः
अचानक हजारो लक्ष कामधेनू गायी प्रकट झाल्या; जितके गोप होते तितक्या त्या सुरभीच्या रोमकूपांतून निर्माण झाल्या.
तासां पुत्राश्च बहवः सम्बभूवुरसंख्यकाः । कथिता च गवां सृष्टिस्तया च पूरितं जगत्
त्या गायींच्या असंख्य पिल्लांचा जन्म झाला; अशा प्रकारे गायींची निर्मिती सांगितली गेली आणि जग त्या गायींनी भरून गेले.
पूजां चकार भगवान् सुरभ्याश्च पुरा मुने । ततो बभूव तत्पूजा त्रिषु लोकेषु दुर्लभा
पूर्वी भगवंताने सुरभीची पूजा केली होती, हे मुनिवर; त्यानंतर ती पूजा तिन्ही लोकांत दुर्मिळ झाली.
दीपान्वितापरदिने श्रीकृष्णस्याज्ञया हरेः । बभूव सुरभिः पूज्या धर्मवक्त्रादिदं श्रुतम्
दिवाळीनंतरच्या दुसऱ्या दिवशी, श्रीकृष्णाच्या आज्ञेने, सुरभी पूजनीय झाली, असे धर्माच्या वचनातून ऐकले आहे.
ध्यानं स्तोत्रं मूलमन्त्रं यद्यत्यूजाविधिक्रमम् । वेदोक्तं च महाभाग निबोध कथयामि ते
ध्यान, स्तोत्र, मूलमंत्र आणि पूजेची जी विधी आहे, तसेच वेदात सांगितलेले सर्व, हे महाभागा, मी तुला सांगतो, नीट ऐक.
ॐ सुरभ्यै नम इति मन्त्रस्तस्याः षडक्षरः । सिद्धो लक्षजपेनैव भक्तानां कल्पपादपः
'ॐ सुरभ्यै नमः' हा तिचा सहा अक्षरी मंत्र आहे; तो लक्ष वेळा जपल्याने सिद्ध होतो आणि भक्तांची सर्व इच्छा पूर्ण करतो.
ध्यानं यजुर्वेदगीतं तस्याः पूजा च सर्वतः । ऋद्धिदा वृद्धिदा चैव मुक्तिदा सर्वकामदा
तिचे ध्यान यजुर्वेदात गायले आहे, आणि तिची पूजा सर्वत्र केली जाते; ती समृद्धी, वृद्धी, मुक्ती आणि सर्व इच्छा देते.
लक्ष्मीस्वरूपां परमां राधासहचरीं पराम् । गवामधिष्ठातृदेवीं गवामाद्यां गवां प्रसूम्
मी लक्ष्मीच्या श्रेष्ठ रूपाला, राधेची सखी, गायींची अधिष्ठात्री देवी, गायींची आद्य माता, हिचे ध्यान करतो.
पवित्ररूपां पूतां च भक्तानां सर्वकामदाम् । यया पूतं सर्वविश्वं तां देवीं सुरभिं भजे
ती देवी सुरभी, पवित्र स्वरूपाची, भक्तांची सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, जिने सर्व विश्व शुद्ध केले, तिची मी भक्ती करतो.
घटे वा धेनुशिरसि बन्धस्तम्भे गवामपि । शालग्रामे जलाग्नौ वा सुरभिं पूजयेद् द्विजः
घटात, गायीच्या डोक्यावर, बांधण्याच्या खांबाजवळ, शाळग्रामात, पाण्यात किंवा अग्नीत, द्विजांनी सुरभीची पूजा करावी.
दीपान्वितापरदिने पूर्वाह्ने भक्तिसंयुतः । यः पूजयेच्च सुरभिं स च पूज्यो भवेद्भुवि
दिवाळीनंतरच्या दुसऱ्या दिवशी, सकाळी, जो भक्तिभावाने सुरभीची पूजा करतो, तो पृथ्वीवर पूज्य होतो.
एकदा त्रिषु लोकेषु वाराहे विष्णुमायया । क्षीरं जहार सुरभिश्चिन्तिताश्च सुरादयः
एकदा, तिन्ही लोकांत, वराह अवताराच्या वेळी, विष्णूच्या मायेमुळे, सुरभीने दूध देणे थांबवले आणि देव चिंतेत पडले.
ते गत्वा ब्रह्मलोके च ब्रह्माणं तुष्टुवुस्तदा । तदाज्ञया च सुरभिं तुष्टाव पाकशासनः
ते सर्व ब्रह्मलोकात गेले आणि ब्रह्मदेवाची स्तुती केली; त्याच्या आज्ञेने इंद्राने सुरभीची प्रार्थना केली.
पुरन्दर उवाच नमो देव्यै महादेव्यै सुरभ्यै च नमो नमः । गवां बीजस्वरूपायै नमस्ते जगदम्बिके
पुरंदर म्हणाले: देवी, महादेवी आणि सुरभी तुला नमस्कार, पुन्हा पुन्हा नमस्कार; गायींच्या बीजरूपाला आणि जगदंबेला मी नमस्कार करतो.
नमो राधाप्रियायै च पद्मांशायै नमो नमः । नमः कृष्णप्रियायै च गवां मात्रे नमो नमः
राधेच्या प्रिय देवीस पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो, लक्ष्मीच्या अंशरूपिणीसही नमस्कार. कृष्णाच्या प्रियेस आणि गायींच्या मातेसही मी वारंवार वंदन करतो.
कल्पवृक्षस्वरूपायै सर्वेषां सततं परे । क्षीरदायै धनदायै बुद्धिदायै नमो नमः
जिचं रूप कल्पवृक्षासारखं आहे, जी सर्वांमध्ये नेहमीच श्रेष्ठ आहे, दूध देणारी, धन देणारी आणि बुद्धी देणारी आहे, अशा देवीस मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
शुभायै च सुभद्रायै गोप्रदायै नमो नमः । यशोदायै कीर्तिदायै धर्मदायै नमो नमः
शुभ आणि सुभद्रा, गायी दान करणारी, यशोदा, कीर्ती देणारी आणि धर्म देणारी अशा सर्व देवीस मी वारंवार नमस्कार करतो.
स्तोत्रश्रवणमात्रेण तुष्टा हृष्टा जगत्प्रसूः । आविर्बभूव तत्रैव ब्रह्मलोके सनातनी
हे स्तोत्र ऐकताच जगदजननी प्रसन्न आणि आनंदी झाली, आणि ती ब्रह्मलोकात तिथेच प्रकट झाली.
महेन्द्राय वरं दत्त्वा वाञ्छितं चापि दुर्लभम् । जगाम सा च गोलोकं ययुर्देवादयो गृहम्
महेंद्रास इच्छित आणि दुर्मीळ वर देऊन, ती देवी गोळोकात गेली आणि देव-देवता आपापल्या घरी परतले.
बभूव विश्वं सहसा दुग्धपूर्णं च नारद । दुग्धं घृतं ततो यज्ञस्ततः प्रीतिः सुरस्य च
नारद, अचानक सगळं विश्व दूधाने भरून गेलं; त्या दूधापासून तूप निर्माण झालं, त्यातून यज्ञ झाला आणि मग देवांना आनंद मिळाला.
इदं स्तोत्रं महापुण्यं भक्तियुक्तश्च यः पठेत् । स गोमान् धनवांश्चैव कीर्तिमान्पुत्रवांस्तथा
जो कोणी हे पुण्यवान स्तोत्र भक्तीने म्हणतो, त्याला गायी, धन, कीर्ती आणि पुत्र मिळतात.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । इह लोके सुखं भुक्त्वा यात्यन्ते कृष्णमन्दिरे
तो जणू सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केलेला आणि सर्व यज्ञांत दीक्षित झालेला असतो; या जगात सुख उपभोगून शेवटी कृष्णाच्या धामात जातो.
सुचिरं निवसेत्तत्र करोति कृष्णसेवनम् । न पुनर्भवनं तत्र ब्रह्मपुत्रो भवेत्ततः
तो तिथे दीर्घकाळ राहतो, कृष्णाची सेवा करतो; पुन्हा जन्म घेत नाही आणि तिथेच ब्रह्माचा पुत्र होतो.
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां नवमस्कन्धे सुरभ्युपाख्यानवर्णनं नामेकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे अठरा हजार श्लोकांच्या श्रीमद्देवीभागवत महापुराणाच्या नवव्या स्कंधातील 'सुरभीच्या कथावर्णन' नावाचा एकोणपन्नासावा अध्याय समाप्त.
देव्या आवरणपूजाविधिवर्णनम् नारद उवाच श्रुतं सर्वमुपाख्यानं प्रकृतीनां यथातथम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्
देवीच्या आवरणपूजेच्या पद्धतीचे वर्णन नारद म्हणाले: मी सगळं उपाख्यान जसं आहे तसं ऐकलं, ज्याचं श्रवण केल्याने जीव जन्मसंसाराच्या बंधनातून मुक्त होतो.
अधुना श्रोतुमिच्छामि रहस्यं वेदगोपितम् । राधायाश्चैव दुर्गाया विधानं श्रुतिचोदितम्
आता मला वेदांनी गुप्त ठेवलेलं रहस्य आणि राधा व दुर्गेची शास्त्रांनी सांगितलेली पूजा-पद्धती ऐकायची आहे.
महिमा वर्णितोऽतीव भवता परयोर्द्वयोः । श्रुत्वा तं तद्गतं चेतो न कस्य स्यान्मुनीश्वर
तुम्ही या दोन्ही परम देवींचं मोठेपण फार सुंदर सांगितलं; ते ऐकून कोणाचं मन त्यांच्यात गुंतणार नाही, हेच आश्चर्य.
ययोरंशो जगत्सर्वं यन्नियम्यं चराचरम् । ययोर्भक्त्या भवेन्मुक्तिस्तद्विधानं वदाधुना
ज्यांच्यापासून हे सगळं चराचर जग निर्माण झालं, ज्यांच्या भक्तीने मुक्ती मिळते, त्या पूजेची पद्धत मला सांगा.