तस्य नागभयं नास्ति तस्य वंशोद्भवस्य च । विषं भवेत्सुधातुल्यं सिद्धस्तोत्रो यदा भवेत्
त्याला आणि त्याच्या वंशजांना सर्पांचं कधीच भय राहत नाही; त्याच्यासाठी विष अमृतासारखं होतं, जेव्हा हे स्तोत्र सिद्ध होतं.
पञ्चलक्षजपेनैव सिद्धस्तोत्रो भवेन्नरः । सर्पशायी भवेत्सोऽपि निश्चितं सर्पवाहनः
पाच लाख वेळा हे स्तोत्र जपल्यावर मनुष्याला ते सिद्ध होतं; तो नक्कीच सर्पांवर झोपणारा किंवा सर्पांवर स्वार होणारा होतो.
सुरभ्युपाख्यानवर्णनम् नारद उवाच का वा सा सुरभिर्देवी गोलोकादागता च या । तज्जन्मचरितं ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि यत्नतः
नारद म्हणाले: ती सुरभी देवी कोण आहे, जी गोळोकातून आली? हे ब्रह्मन्, तिचा जन्म आणि चरित्र मी मन लावून ऐकू इच्छितो.
श्रीनारायणाय उवाच गवामधिष्ठातृदेवी गवामाद्या गवां प्रसूः । गवां प्रधाना सुरभिर्गोलोके सा समुद्भवा
श्री नारायण म्हणाले: ती गायींची अधिष्ठात्री देवी आहे, गायींमध्ये आद्य आणि सर्व गायींची माता; सुरभी ही गायींची प्रधान, गोळोकात जन्मलेली आहे.
सर्वादिसृष्टेश्चरितं कथयामि निशामय । बभूव तेन तज्जन्म पुरा वृन्दावने वने
सर्व सृष्टीची कथा मी सांगतो, नीट ऐक; पूर्वी तिचा जन्म वृंदावनाच्या वनात झाला.
एकदा राधिकानाथो राधया सह कौतुकी । गोपाङ्गनापरिवृतः पुण्यं वृन्दावनं ययौ
एकदा राधिकेचे स्वामी, राधेसह आणि गोपिकांच्या वेढ्यात, आनंदाने पवित्र वृंदावनात गेले.
सहसा तत्र रहसि विजहार स कौतुकात् । बभूव क्षीरपानेच्छा तस्य स्वेच्छामयस्य च
तेथे एकांतात खेळताना, त्यांना अचानक दूध प्यायची इच्छा झाली, कारण त्यांची इच्छा स्वतंत्र आहे.
ससृजे सुरभिं देवीं लीलया वामपार्श्वतः । वत्सयुक्तां दुग्धवतीं वत्सो नाम मनोरथः
त्यांनी आपल्या लीलेने डाव्या बाजूने सुरभी देवीला निर्माण केलं, तिच्यासोबत एक वासरू होतं, ती दूधाने परिपूर्ण होती, आणि त्या वासराचं नाव मनोरथ ठेवलं.
दृष्ट्वा सवत्सां श्रीदामा नवभाण्डे दुदोह च । क्षीरं सुधातिरिक्तं च जन्ममृत्युजराहरम्
श्रीदामा यांनी वासराला पाहून नवीन भांड्यात दूध काढले; ते दूध अमृताहून गोड होते आणि त्याने जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्य दूर होत होते.
तदुत्थं च पयः स्वादु पपौ गोपीपतिः स्वयम् । सरो बभूव पयसां भाण्डविस्रंसनेन च
गोपाळांचा स्वामी स्वतः त्या गोड दुधाचा आस्वाद घेतला, आणि भांड्यातून दूध सांडल्यामुळे तेथे एक मोठे सरोवर तयार झाले.
दीर्घं च विस्तृतं चैव परितः शतयोजनम् । गोलोकेऽयं प्रसिद्धश्च सोऽपि क्षीरसरोवरः
ते सरोवर लांब आणि रुंद होते, चारही बाजूंनी शंभर योजन पसरलेले होते; हे प्रसिद्ध दूधाचे सरोवर गोलोकात आहे.
गोपिकानां च राधायाः क्रीडावापी बभूव सा । रत्नेन्द्ररचिता पूर्णं भूता चापीश्वरेच्छया
त्या सरोवरात गोपी आणि राधा यांच्या खेळासाठी सुंदर तलाव झाला; तो रत्नांनी सजवलेला, पूर्ण भरलेला आणि ईश्वराच्या इच्छेने निर्माण झाला.
बभूव कामधेनूनां सहसा लक्षकोटयः । यावन्तस्तत्र गोपाश्च सुरभ्या लोमकूपतः
अचानक हजारो लक्ष कामधेनू गायी प्रकट झाल्या; जितके गोप होते तितक्या त्या सुरभीच्या रोमकूपांतून निर्माण झाल्या.
तासां पुत्राश्च बहवः सम्बभूवुरसंख्यकाः । कथिता च गवां सृष्टिस्तया च पूरितं जगत्
त्या गायींच्या असंख्य पिल्लांचा जन्म झाला; अशा प्रकारे गायींची निर्मिती सांगितली गेली आणि जग त्या गायींनी भरून गेले.
पूजां चकार भगवान् सुरभ्याश्च पुरा मुने । ततो बभूव तत्पूजा त्रिषु लोकेषु दुर्लभा
पूर्वी भगवंताने सुरभीची पूजा केली होती, हे मुनिवर; त्यानंतर ती पूजा तिन्ही लोकांत दुर्मिळ झाली.
दीपान्वितापरदिने श्रीकृष्णस्याज्ञया हरेः । बभूव सुरभिः पूज्या धर्मवक्त्रादिदं श्रुतम्
दिवाळीनंतरच्या दुसऱ्या दिवशी, श्रीकृष्णाच्या आज्ञेने, सुरभी पूजनीय झाली, असे धर्माच्या वचनातून ऐकले आहे.
ध्यानं स्तोत्रं मूलमन्त्रं यद्यत्यूजाविधिक्रमम् । वेदोक्तं च महाभाग निबोध कथयामि ते
ध्यान, स्तोत्र, मूलमंत्र आणि पूजेची जी विधी आहे, तसेच वेदात सांगितलेले सर्व, हे महाभागा, मी तुला सांगतो, नीट ऐक.
ॐ सुरभ्यै नम इति मन्त्रस्तस्याः षडक्षरः । सिद्धो लक्षजपेनैव भक्तानां कल्पपादपः
'ॐ सुरभ्यै नमः' हा तिचा सहा अक्षरी मंत्र आहे; तो लक्ष वेळा जपल्याने सिद्ध होतो आणि भक्तांची सर्व इच्छा पूर्ण करतो.
ध्यानं यजुर्वेदगीतं तस्याः पूजा च सर्वतः । ऋद्धिदा वृद्धिदा चैव मुक्तिदा सर्वकामदा
तिचे ध्यान यजुर्वेदात गायले आहे, आणि तिची पूजा सर्वत्र केली जाते; ती समृद्धी, वृद्धी, मुक्ती आणि सर्व इच्छा देते.
लक्ष्मीस्वरूपां परमां राधासहचरीं पराम् । गवामधिष्ठातृदेवीं गवामाद्यां गवां प्रसूम्
मी लक्ष्मीच्या श्रेष्ठ रूपाला, राधेची सखी, गायींची अधिष्ठात्री देवी, गायींची आद्य माता, हिचे ध्यान करतो.
पवित्ररूपां पूतां च भक्तानां सर्वकामदाम् । यया पूतं सर्वविश्वं तां देवीं सुरभिं भजे
ती देवी सुरभी, पवित्र स्वरूपाची, भक्तांची सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, जिने सर्व विश्व शुद्ध केले, तिची मी भक्ती करतो.
घटे वा धेनुशिरसि बन्धस्तम्भे गवामपि । शालग्रामे जलाग्नौ वा सुरभिं पूजयेद् द्विजः
घटात, गायीच्या डोक्यावर, बांधण्याच्या खांबाजवळ, शाळग्रामात, पाण्यात किंवा अग्नीत, द्विजांनी सुरभीची पूजा करावी.
दीपान्वितापरदिने पूर्वाह्ने भक्तिसंयुतः । यः पूजयेच्च सुरभिं स च पूज्यो भवेद्भुवि
दिवाळीनंतरच्या दुसऱ्या दिवशी, सकाळी, जो भक्तिभावाने सुरभीची पूजा करतो, तो पृथ्वीवर पूज्य होतो.
एकदा त्रिषु लोकेषु वाराहे विष्णुमायया । क्षीरं जहार सुरभिश्चिन्तिताश्च सुरादयः
एकदा, तिन्ही लोकांत, वराह अवताराच्या वेळी, विष्णूच्या मायेमुळे, सुरभीने दूध देणे थांबवले आणि देव चिंतेत पडले.
ते गत्वा ब्रह्मलोके च ब्रह्माणं तुष्टुवुस्तदा । तदाज्ञया च सुरभिं तुष्टाव पाकशासनः
ते सर्व ब्रह्मलोकात गेले आणि ब्रह्मदेवाची स्तुती केली; त्याच्या आज्ञेने इंद्राने सुरभीची प्रार्थना केली.
पुरन्दर उवाच नमो देव्यै महादेव्यै सुरभ्यै च नमो नमः । गवां बीजस्वरूपायै नमस्ते जगदम्बिके
पुरंदर म्हणाले: देवी, महादेवी आणि सुरभी तुला नमस्कार, पुन्हा पुन्हा नमस्कार; गायींच्या बीजरूपाला आणि जगदंबेला मी नमस्कार करतो.
नमो राधाप्रियायै च पद्मांशायै नमो नमः । नमः कृष्णप्रियायै च गवां मात्रे नमो नमः
राधेच्या प्रिय देवीस पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो, लक्ष्मीच्या अंशरूपिणीसही नमस्कार. कृष्णाच्या प्रियेस आणि गायींच्या मातेसही मी वारंवार वंदन करतो.
कल्पवृक्षस्वरूपायै सर्वेषां सततं परे । क्षीरदायै धनदायै बुद्धिदायै नमो नमः
जिचं रूप कल्पवृक्षासारखं आहे, जी सर्वांमध्ये नेहमीच श्रेष्ठ आहे, दूध देणारी, धन देणारी आणि बुद्धी देणारी आहे, अशा देवीस मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
शुभायै च सुभद्रायै गोप्रदायै नमो नमः । यशोदायै कीर्तिदायै धर्मदायै नमो नमः
शुभ आणि सुभद्रा, गायी दान करणारी, यशोदा, कीर्ती देणारी आणि धर्म देणारी अशा सर्व देवीस मी वारंवार नमस्कार करतो.
स्तोत्रश्रवणमात्रेण तुष्टा हृष्टा जगत्प्रसूः । आविर्बभूव तत्रैव ब्रह्मलोके सनातनी
हे स्तोत्र ऐकताच जगदजननी प्रसन्न आणि आनंदी झाली, आणि ती ब्रह्मलोकात तिथेच प्रकट झाली.