धन्वन्तरिर्नृपं भोक्तुं ददर्श गामुकः पथि । तयोर्बभूव संवादः सुप्रीतिश्च परस्परम्
धन्वंतरीला जेवायला जावेसे वाटले आणि त्याने रस्त्यात राजाला पाहिले. त्यांच्यात संवाद झाला आणि दोघेही एकमेकांच्या सहवासाने आनंदी झाले.
धन्वन्तरिर्मणिं प्राप तक्षकः स्वेच्छया ददौ । स ययौ तं गृहीत्वा तु सन्तुष्टो हृष्टमानसः
धन्वंतरीला एक मौल्यवान रत्न मिळाले; तक्षकाने ते त्याला आनंदाने दिले. धन्वंतरी ते घेऊन समाधानाने आणि आनंदाने निघून गेला.
तक्षको भक्षयामास नृपं तं मञ्चके स्थितम् । राजा जगाम तरसा देहं त्यक्त्वा परत्र च
तक्षकाने पलंगावर पडलेल्या राजाला गिळले. राजा पटकन देह सोडून पुढील लोकांत गेला.
संस्कारं कारयामास पितुर्वै जनमेजयः । राजा चकार यज्ञं च सर्पसत्रं ततो मुने
जनमेजयाने आपल्या वडिलांचे अंतिम संस्कार केले. त्यानंतर राजाने सर्पयज्ञ केला, हे मुनी.
प्राणांस्तत्याज सर्पाणां समूहो ब्रह्मतेजसा । स तक्षको वै भीतस्तु महेन्द्रं शरणं ययौ
ब्रह्मतेजामुळे सर्पांचा समूह प्राण सोडू लागला. तक्षक घाबरून महेंद्राकडे आश्रयाला गेला.
सेन्द्रं च तक्षकं हन्तुं विप्रवर्गः समुद्यतः । अथ देवाश्च सेन्द्राश्च सञ्जग्मुर्मनसान्तिकम्
ब्राह्मणांचा समूह तक्षकासह इंद्रालाही मारायला सज्ज झाला. मग देवता आणि इंद्र सर्वजण मनाने एकत्र आले.
तां तुष्टाव महेन्द्रश्च भयकातरविह्वलः । तत आस्तीक आगत्य यज्ञं च मातुराज्ञया
महेंद्र भीतीने व्याकुळ होऊन देवीची स्तुती करू लागला. तेव्हा आस्तिक आपल्या आईच्या आज्ञेने यज्ञस्थळी आला.
महेन्द्रतक्षकप्राणान्ययाचे भूमिपं परम् । ददौ वरं नृपश्रेष्ठः कृपया ब्राह्मणाज्ञया
त्याने राजाकडे महेंद्र आणि तक्षक यांच्या प्राणांची भीक मागितली. राजश्रेष्ठाने दयाळूपणाने आणि ब्राह्मणांच्या आज्ञेने तो वर दिला.
यज्ञं समाप्य विप्रेभ्यो दक्षिणां च ददौ मुदा । विप्राश्च मुनयो देवा गत्वा च मनसान्तिकम्
यज्ञ पूर्ण करून त्याने आनंदाने ब्राह्मणांना दक्षिणा दिली. ब्राह्मण, मुनी आणि देवता सर्वजण मनाने एकत्र झाले.
मनसां पूजयामासुस्तुष्टुवुश्च पृथक् पृथक् । शक्रः सम्भृतसम्भारो भक्तियुक्तः सदा शुचिः
त्यांनी मनापासून देवीची पूजा केली आणि प्रत्येकाने वेगवेगळ्या प्रकारे तिची स्तुती केली. शक्र नेहमी भक्तीने आणि शुद्धतेने सर्व तयारी करीत होता.
मनसां पूजयामास तुष्टाव परमादरात् । नत्वा षोडशोपचारं बलिं च तत्प्रियं तदा
त्याने मनापासून देवीची पूजा केली, अत्यंत आदराने तिची स्तुती केली, वंदन करून सोळा उपचारांनी आणि आवडत्या नैवेद्याने तिला प्रसन्न केले.
प्रददौ परितुष्टश्च ब्रह्मविष्णुशिवाज्ञया । सम्पूज्य मनसां देवीं प्रययुः स्वालयं च ते
तो पूर्ण समाधानी झाला आणि ब्रह्मा, विष्णु, शिव यांच्या आज्ञेने दान दिले. मनापासून देवीची पूजा करून सर्वजण आपल्या घरी परतले.
इत्येवं कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि । नारद उवाच केन स्तोत्रेण तुष्टाव महेन्द्रो मनसां सतीम्
हे सर्व मी सांगितलं आहे; अजून तुला काय ऐकायचं आहे? नारद म्हणाले— महेंद्राने त्या पवित्र मनाच्या देवीचं कोणत्या स्तोत्राने स्तवन केलं होतं?
पूजाविधिक्रमं तस्याः श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । श्रीनारायण उवाच सुस्नातः शुचिराचान्तो धृत्वा धौते च वाससी
मी तिच्या पूजेची योग्य पद्धत तपशीलात ऐकू इच्छितो. श्रीनारायण म्हणाले— महेंद्राने नीट स्नान करून, शुद्ध होऊन, आचमन करून, स्वच्छ धुतलेले वस्त्र परिधान केले—
रत्नसिंहासने देवीं वासयामास भक्तितः । स्वर्गङ्गाया जलेनैव रत्नकुम्भस्थितेन च
त्याने भक्तीभावाने देवीला रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर बसवलं आणि स्वर्गातील गंगाजल रत्नाच्या कलशात ठेवून—
स्नापयामास मनसां महेन्द्रो वेदमन्त्रतः । वाससी वासयामास वह्मिशुद्धे मनोहरे
महेंद्राने मनाने आणि वेदमंत्रांनी देवीचं अभिषेक केलं; तिला अग्निपरिक्षित, सुंदर आणि मनमोहक वस्त्र परिधान केलं.
सर्वाङ्गे चन्दनं कृत्वा पादार्घ्यं भक्तिसंयुतः । गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्
त्याने तिच्या सर्व अंगांना चंदन लावलं आणि भक्तीभावाने पाद्य अर्पण केलं; गणेश, सूर्य, अग्नी, विष्णु, शिव आणि शिवा यांची पूजा केली.
सम्पूज्यादौ देवषट्कं पूजयामास तां सतीम् । ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहेत्येवं च मन्त्रतः
सुरुवातीला त्या सहा देवतांची पूजा करून, त्याने त्या पवित्र देवीची पूजा केली; 'ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहा' या मंत्राने—
दशाक्षरेण मूलेन ददौ सर्वं यथोचितम् । दत्त्वा षोडशोपचारान्दुर्लभान्देवनायकः
दहा अक्षरी मूलमंत्राने त्याने सर्व काही योग्य प्रकारे अर्पण केलं; सोळा दुर्मिळ उपचार अर्पण करून, देवांचा राजा—
पूजयामास भक्त्या च विष्णुना प्रेरितो मुदा । वाद्यं नानाप्रकारं च वादयामास तत्र वै
विष्णूच्या प्रेरणेने आणि आनंदाने भक्तीने तिची पूजा केली; तिथे विविध प्रकारचं वाद्य वाजवलं गेलं.
बभूव पुष्पवृष्टिश्च नभसो मनसोपरि । देवप्रियाज्ञया तत्र बह्मविष्णुशिवाज्ञया
त्या सभेवर आकाशातून फुलांचा वर्षाव झाला; देवांना प्रिय असलेल्या देवीच्या आज्ञेने, ब्रह्मा, विष्णु आणि शिव यांच्या आज्ञेने—
तुष्टाव साश्रुनेत्रश्च पुलकाङ्कितविग्रहः । पुरन्दर उवाच देवि त्वां स्तोतुमिच्छामि साध्वीनां प्रवरां वराम्
त्याने अश्रू डोळ्यांत घेऊन, अंगावर रोमांच उभे राहून तिचं स्तवन केलं. पुरंदर म्हणाले— देवी, मी तुला स्तुती करायला इच्छितो, तू साध्वी स्त्रियांच्या मध्ये श्रेष्ठ आहेस.
परात्परां च परमां न हि स्तोतुं क्षमोऽधुना । स्तोत्राणां लक्षणं वेदे स्वभावाख्यानतत्परम्
तू सर्वश्रेष्ठांपेक्षा श्रेष्ठ आणि परम आहेस— तरीही मी तुला आता स्तुती करू शकत नाही; वेदांतील स्तोत्रांचा हेतू तुझ्या खऱ्या स्वरूपाचं वर्णन करणं हाच आहे.
न क्षमः प्रकृते वक्तुं गुणानां गणनां तव । शुद्धसत्त्वस्वरूपा त्वं कोपहिंसादिवर्जिता
माझ्या स्वभावाने मी तुझ्या गुणांची मोजणी सांगू शकत नाही; तू शुद्ध सत्त्वस्वरूप आहेस, राग, हिंसा आणि अशा दोषांपासून मुक्त आहेस.
न च शक्तो मुनिस्तेन त्यक्तुं याञ्चा कृता यतः । त्वं मया पूजिता साध्वी जननी मे यथादितिः
कोणताही ऋषी स्वतः केलेली प्रार्थना सोडू शकत नाही; कारण मी तुला, हे साध्वी, जशी अदितीला तिच्या पुत्राने पूजलं तशी पूजा केली आहे.
दयारूपा च भगिनी क्षमारूपा यथा प्रसूः । त्वया मे रक्षिताः प्राणाः पुत्रदाराः सुरेश्वरि
तू दयारूप आहेस, जशी बहीण; तू क्षमारूप आहेस, जशी आई; तुझ्यामुळे माझे प्राण, मुले आणि पत्नी सुरक्षित राहिले, हे देवताधीश्वरी.
अहं करोमि त्वत्पूजां प्रीतिश्च वर्धतां सदा । नित्या यद्यपि पूज्या त्वं सर्वत्र जगदम्बिके
मी तुझी पूजा करतो आणि माझं तुझ्यावरचं प्रेम नेहमी वाढू दे; जरी तू सर्वत्र, नेहमी पूज्य आहेस, हे जगदंबे—
तथापि तव पूजां च वर्धयामि सुरेश्वरि । ये त्वामाषाढसङ्क्रान्त्यां पूजयिष्यन्ति भक्तितः
तरीही मी तुझी पूजा वाढवतो, हे देवताधीश्वरी; जे लोक आषाढ संक्रांतीच्या दिवशी भक्तीने तुझी पूजा करतील—
पञ्चम्यां मनसाख्यायां मासान्ते वा दिने दिने । पुत्रपौत्रादयस्तेषां वर्धन्ते च धनानि वै
पंचमीला, जी मनसा म्हणून ओळखली जाते, महिन्याच्या शेवटी किंवा दररोज— त्यांची मुले, नातवंडे आणि संपत्ती वाढेल.
यशस्विनः कीर्तिमन्तो विद्यावन्तो गुणान्विताः । ये त्वां न पूजयिष्यन्ति निन्दन्त्यज्ञानतो जनाः
ते लोक यशस्वी, कीर्तीमान, विद्वान आणि गुणी होतील; पण जे तुला पूजा करणार नाहीत आणि अज्ञानामुळे निंदा करतील—