यस्यास्तेन च तत्पुत्रो बभूवास्तीक एव च । जगाम तपसे विष्णोः पुष्करं शङ्कराज्ञया
तीचाच तो पुत्र झाला आणि तोच आस्तिक होता; शंकराच्या आज्ञेने तो विष्णूच्या भक्तीसाठी पुष्कर क्षेत्री तपश्चर्या करू लागला.
सम्प्राप्य च महामन्त्रं ततश्च परमात्मनः । दिव्यं वर्षत्रिलक्षं च तपस्तप्त्वा तपोधनः
त्याने परमात्म्यापासून महान मंत्र मिळवला आणि तीन लाख वर्षे दिव्य तपश्चर्या केली.
आजगाम महायोगी नमस्कर्तुं शिवं प्रभुम् । शङ्करं च नमस्कृत्य स्थित्वा तत्रैव बालकः
तो महान योगी शिवाला, प्रभूला वंदन करण्यासाठी आला; शंकराला वंदन करून तो मुलगा तिथेच राहिला.
सा चाजगाम मनसा कश्यपस्याश्रमं पितुः । तां सपुत्रां सुतां दृष्ट्वा मुदं प्राप प्रजापतिः
तीही मनाने आपल्या वडिलांच्या, कश्यप ऋषींच्या आश्रमात गेली; पुत्रासह तिला पाहून प्रजापतीला मोठा आनंद झाला.
शतलक्षं च रत्नानां बाह्मणेभ्यो ददौ मुने । ब्राह्मणान्भोजयामास सोऽसंख्यान् श्रेयसे शिशोः
त्याने ब्राह्मणांना एक लाख मौल्यवान रत्ने दिली आणि त्या मुलाच्या कल्याणासाठी असंख्य ब्राह्मणांना जेवू घातले.
अदितिश्च दितिश्चान्या मुदं प्राप परन्तप । सा सपुत्रा च सुचिरं तस्थौ तातालये सदा
अदिती आणि दिती या दोघीही, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, फार आनंदित झाल्या; त्या आपल्या मुलांसह वडिलांच्या घरी दीर्घकाळ राहिल्या.
तदीयं पुनराख्यानं वक्ष्यामि तन्निशामय । अथाभिमन्युतनये ब्रह्मशापः परीक्षिते
आता मी त्यांची कथा सांगतो, नीट ऐक. नंतर अभिमन्यूच्या पुत्रावर ब्रह्माचा शाप कसा पडला हे सांगतो.
बभूव सहसा ब्रह्मन् दैवदोषेण कर्मणा । सप्ताहे समतीते तु तक्षकस्त्वां च धक्ष्यति
अचानक, हे ब्राह्मण, दैवी कर्माच्या दोषामुळे, सात दिवस पूर्ण झाल्यावर तक्षक तुला जाळणार आहे.
शशाप शृङ्गी तत्रैव कौशिक्याश्च जलेन वै । राजा श्रुत्वा तत्प्रवृत्तिं निर्वातस्थानमागतः
शृंगीने तिथेच कौशिकी नदीच्या पाण्याने शाप दिला. राजा ही बातमी ऐकून एकांत स्थळी गेला.
तत्र तस्थौ च सप्ताहं देहरक्षणतत्परः । सप्ताहे समतीते तु गच्छन्तं तक्षकं पथि
तेथे तो सात दिवस देहाची रक्षा करण्यासाठी राहिला. सात दिवस पूर्ण झाल्यावर तक्षक रस्त्यावर जाताना दिसला.
धन्वन्तरिर्नृपं भोक्तुं ददर्श गामुकः पथि । तयोर्बभूव संवादः सुप्रीतिश्च परस्परम्
धन्वंतरीला जेवायला जावेसे वाटले आणि त्याने रस्त्यात राजाला पाहिले. त्यांच्यात संवाद झाला आणि दोघेही एकमेकांच्या सहवासाने आनंदी झाले.
धन्वन्तरिर्मणिं प्राप तक्षकः स्वेच्छया ददौ । स ययौ तं गृहीत्वा तु सन्तुष्टो हृष्टमानसः
धन्वंतरीला एक मौल्यवान रत्न मिळाले; तक्षकाने ते त्याला आनंदाने दिले. धन्वंतरी ते घेऊन समाधानाने आणि आनंदाने निघून गेला.
तक्षको भक्षयामास नृपं तं मञ्चके स्थितम् । राजा जगाम तरसा देहं त्यक्त्वा परत्र च
तक्षकाने पलंगावर पडलेल्या राजाला गिळले. राजा पटकन देह सोडून पुढील लोकांत गेला.
संस्कारं कारयामास पितुर्वै जनमेजयः । राजा चकार यज्ञं च सर्पसत्रं ततो मुने
जनमेजयाने आपल्या वडिलांचे अंतिम संस्कार केले. त्यानंतर राजाने सर्पयज्ञ केला, हे मुनी.
प्राणांस्तत्याज सर्पाणां समूहो ब्रह्मतेजसा । स तक्षको वै भीतस्तु महेन्द्रं शरणं ययौ
ब्रह्मतेजामुळे सर्पांचा समूह प्राण सोडू लागला. तक्षक घाबरून महेंद्राकडे आश्रयाला गेला.
सेन्द्रं च तक्षकं हन्तुं विप्रवर्गः समुद्यतः । अथ देवाश्च सेन्द्राश्च सञ्जग्मुर्मनसान्तिकम्
ब्राह्मणांचा समूह तक्षकासह इंद्रालाही मारायला सज्ज झाला. मग देवता आणि इंद्र सर्वजण मनाने एकत्र आले.
तां तुष्टाव महेन्द्रश्च भयकातरविह्वलः । तत आस्तीक आगत्य यज्ञं च मातुराज्ञया
महेंद्र भीतीने व्याकुळ होऊन देवीची स्तुती करू लागला. तेव्हा आस्तिक आपल्या आईच्या आज्ञेने यज्ञस्थळी आला.
महेन्द्रतक्षकप्राणान्ययाचे भूमिपं परम् । ददौ वरं नृपश्रेष्ठः कृपया ब्राह्मणाज्ञया
त्याने राजाकडे महेंद्र आणि तक्षक यांच्या प्राणांची भीक मागितली. राजश्रेष्ठाने दयाळूपणाने आणि ब्राह्मणांच्या आज्ञेने तो वर दिला.
यज्ञं समाप्य विप्रेभ्यो दक्षिणां च ददौ मुदा । विप्राश्च मुनयो देवा गत्वा च मनसान्तिकम्
यज्ञ पूर्ण करून त्याने आनंदाने ब्राह्मणांना दक्षिणा दिली. ब्राह्मण, मुनी आणि देवता सर्वजण मनाने एकत्र झाले.
मनसां पूजयामासुस्तुष्टुवुश्च पृथक् पृथक् । शक्रः सम्भृतसम्भारो भक्तियुक्तः सदा शुचिः
त्यांनी मनापासून देवीची पूजा केली आणि प्रत्येकाने वेगवेगळ्या प्रकारे तिची स्तुती केली. शक्र नेहमी भक्तीने आणि शुद्धतेने सर्व तयारी करीत होता.
मनसां पूजयामास तुष्टाव परमादरात् । नत्वा षोडशोपचारं बलिं च तत्प्रियं तदा
त्याने मनापासून देवीची पूजा केली, अत्यंत आदराने तिची स्तुती केली, वंदन करून सोळा उपचारांनी आणि आवडत्या नैवेद्याने तिला प्रसन्न केले.
प्रददौ परितुष्टश्च ब्रह्मविष्णुशिवाज्ञया । सम्पूज्य मनसां देवीं प्रययुः स्वालयं च ते
तो पूर्ण समाधानी झाला आणि ब्रह्मा, विष्णु, शिव यांच्या आज्ञेने दान दिले. मनापासून देवीची पूजा करून सर्वजण आपल्या घरी परतले.
इत्येवं कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि । नारद उवाच केन स्तोत्रेण तुष्टाव महेन्द्रो मनसां सतीम्
हे सर्व मी सांगितलं आहे; अजून तुला काय ऐकायचं आहे? नारद म्हणाले— महेंद्राने त्या पवित्र मनाच्या देवीचं कोणत्या स्तोत्राने स्तवन केलं होतं?
पूजाविधिक्रमं तस्याः श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । श्रीनारायण उवाच सुस्नातः शुचिराचान्तो धृत्वा धौते च वाससी
मी तिच्या पूजेची योग्य पद्धत तपशीलात ऐकू इच्छितो. श्रीनारायण म्हणाले— महेंद्राने नीट स्नान करून, शुद्ध होऊन, आचमन करून, स्वच्छ धुतलेले वस्त्र परिधान केले—
रत्नसिंहासने देवीं वासयामास भक्तितः । स्वर्गङ्गाया जलेनैव रत्नकुम्भस्थितेन च
त्याने भक्तीभावाने देवीला रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर बसवलं आणि स्वर्गातील गंगाजल रत्नाच्या कलशात ठेवून—
स्नापयामास मनसां महेन्द्रो वेदमन्त्रतः । वाससी वासयामास वह्मिशुद्धे मनोहरे
महेंद्राने मनाने आणि वेदमंत्रांनी देवीचं अभिषेक केलं; तिला अग्निपरिक्षित, सुंदर आणि मनमोहक वस्त्र परिधान केलं.
सर्वाङ्गे चन्दनं कृत्वा पादार्घ्यं भक्तिसंयुतः । गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्
त्याने तिच्या सर्व अंगांना चंदन लावलं आणि भक्तीभावाने पाद्य अर्पण केलं; गणेश, सूर्य, अग्नी, विष्णु, शिव आणि शिवा यांची पूजा केली.
सम्पूज्यादौ देवषट्कं पूजयामास तां सतीम् । ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहेत्येवं च मन्त्रतः
सुरुवातीला त्या सहा देवतांची पूजा करून, त्याने त्या पवित्र देवीची पूजा केली; 'ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहा' या मंत्राने—
दशाक्षरेण मूलेन ददौ सर्वं यथोचितम् । दत्त्वा षोडशोपचारान्दुर्लभान्देवनायकः
दहा अक्षरी मूलमंत्राने त्याने सर्व काही योग्य प्रकारे अर्पण केलं; सोळा दुर्मिळ उपचार अर्पण करून, देवांचा राजा—
पूजयामास भक्त्या च विष्णुना प्रेरितो मुदा । वाद्यं नानाप्रकारं च वादयामास तत्र वै
विष्णूच्या प्रेरणेने आणि आनंदाने भक्तीने तिची पूजा केली; तिथे विविध प्रकारचं वाद्य वाजवलं गेलं.