अहो गगनमार्गोऽपि रुध्यते चातिविस्मयः । प्रायः शूरो न किं कुर्यादुत्पथे वर्त्मनि स्थितः
'अरे, आकाशाचा मार्गही अडवला गेला — किती आश्चर्य आहे! खरोखर, जो वीर आहे तो अपथावर उभा राहिला तर काहीही करू शकतो.'
निरुद्धो नो वाजिमार्गो दैवं हि बलवत्तरम् । राहुबाहुग्रहव्यग्रो यः क्षणं नावतिष्ठते
'माझा घोड्यांचा मार्ग अडवला गेला; नशीब खरंच बलवान असतं. राहूही, पकडायला उतावीळ असला तरी, एक क्षणही थांबत नाही.'
स चिरं रुद्धमार्गोऽपि किं करोति विधिर्बली । एवं च मार्गे संरुद्धे लोकाः सर्वे च सेश्वराः
'मार्ग कितीही काळ अडवला गेला तरी, बलवान नशिबाने काय करू शकत नाही?' अशा प्रकारे मार्ग अडवल्यावर सर्व लोक आणि त्यांचे स्वामी—'
नान्वविन्दन्त शरणं कर्तव्यं नान्वपद्यत । चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानन्ति सूर्यतः
'कुठेच आश्रय किंवा उपाय सापडला नाही. चित्रगुप्त आणि इतर सर्व सूर्यामुळेच काळ ओळखतात.'
संरुद्धो विन्ध्यगिरिणा अहो दैवविपर्ययः । यदा निरुद्धः सविता गिरिणा स्पर्धया तदा
'विंध्य पर्वताने अडवलं — काय विचित्र नशिबाचं उलटंफेर! जेव्हा सूर्य पर्वताच्या स्पर्धेमुळे अडवला गेला—'
नष्टः स्वाहास्वधाकारो नष्टप्रायमभूज्जगत् । एवं च पाश्चिमा लोका दाक्षिणात्यास्तथैव च
'स्वाहा आणि स्वधा या उच्चारांचा पत्ता हरवला आणि जग जवळजवळ नष्ट झालं. अशा प्रकारे पश्चिम आणि दक्षिण दिशाही—'
निद्रामीलितचक्षुष्का निशामेव प्रपेदिरे । प्राञ्चस्तथोत्तराहाश्च तीक्ष्णतापप्रतापिताः
'डोळे झाकून झोपेत गेलेल्या, रात्रीसारख्या झाल्या; तर पूर्व आणि उत्तर दिशा तीव्र उन्हाने भाजल्या गेल्या.'
मृता नष्टाश्च भग्नाश्च विनाशमभजन् प्रजाः । हाहाभूतं जगत्सर्वं स्वधाकव्यविवर्जितम् । देवाः सेन्द्राः समुद्विग्नाः किं कुर्म इतिवादिनः
'प्राणी मरू लागले, हरवले, तुटले आणि नष्ट झाले. सगळं जग हंबरडा फोडू लागलं, पितर आणि देव यांना समिधा मिळेनाशी झाली. देव, इंद्रासह, घाबरले आणि म्हणू लागले, "आता काय करावं?"'
रुद्रप्रार्थनम् सूत उवाच ततः सर्वे सुरगणा महेन्द्रप्रमुखास्तदा । पद्मयोनिं पुरस्कृत्य रुद्रं शरणमन्वयुः
सूत म्हणाले, त्या वेळी सर्व देवता, महेंद्र यांच्या पुढाकाराने, कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माला पुढे करून, रुद्राच्या आश्रयाला गेले.
उपतस्थुः प्रणतिभिः स्तोत्रैश्चारुविभूतिभिः । देवदेवं गिरिशयं शशिलोलितशेखरम्
त्यांनी देवतांचा देव, पर्वतावर राहणारा, चंद्रकोरीने शोभणारा शंकर, याची नम्रतेने वंदन करून, सुंदर स्तोत्रांनी आणि गौरवाने पूजा केली.
देववा ऊचुः जय देव गणाध्यक्ष उमालालितपङ्कज । अष्टसिद्धिविभूतीनां दात्रे भक्तजनाय ते
देवतांनी म्हणाले — जय हो, गणांचा अधिपती, उमा जिच्या कमळावर प्रेम करते, भक्तांना आठ सिद्धी आणि वैभव देणारा प्रभो, तुझा विजय असो.
महामायाविलसितस्थानाय परमात्मने । वृषाङ्कायामरेशाय कैलासस्थितिशालिने
महामायेच्या लीलांमध्ये रमणारा, सर्वश्रेष्ठ आत्मा, वृषध्वज, अमरांचा स्वामी, कैलासावर वास करणारा तुझ्या चरणांना आम्ही वंदन करतो.
अहिर्बुध्न्याय मान्याय मनवे मानदायिने । अजाय बहुरूपाय स्वात्मारामाय शम्भवे
अहिर्बुध्न्य, सर्वांचा मान्य, मनुंना सन्मान देणारा, अजन्मा, अनेक रूपांचा, स्वतःच्या आनंदात रमणारा शंभो, तुला वंदन.
गणनाथाय देवाय गिरिशाय नमोऽस्तु ते । महाविभूतिदात्रे ते महाविष्णुस्तुताय च
गणनाथ, देव, गिरिश, तुला नमस्कार. महान ऐश्वर्य देणारा, महाविष्णूने ज्याची स्तुती केली अशा तुझ्या चरणांना वंदन.
विष्णुहृत्कञ्जवासाय महायोगरताय च । योगगम्याय योगाय योगिनां पतये नमः
विष्णूच्या हृदयातील कमळात वास करणारा, महान योगात मग्न, योगानेच प्राप्त होणारा, योगस्वरूप, योग्यांचा स्वामी, तुला नमस्कार.
योगीशाय नमस्तुभ्यं योगानां फलदायिने । दीनदानपरायापि दयासागरमूर्तये
योग्यांचा अधिपती, योगाचे फळ देणारा, दीनांना दान करण्यात रमणारा, दयाचा सागर असलेल्या तुझ्या मूर्तीला वंदन.
आर्तिप्रशमनायोग्रवीर्याय गुणमूर्तये । वृषध्वजाय कालाय कालकालाय ते नमः
दुःख दूर करणारा, प्रचंड सामर्थ्याचा, गुणांचा मूर्तिमंत, वृषध्वज, काळ, काळाचा संहार करणारा, तुला नमस्कार.
सूत उवाच एवं स्तुतः स देवेशो यज्ञभुग्भिर्वृषध्वजः । प्राह गम्भीरया वाचा प्रहसन्विबुधर्षभान्
सूत म्हणाले — अशा प्रकारे यज्ञ करणाऱ्यांनी स्तुती केल्यावर, देवांचा स्वामी, वृषध्वज, गंभीर आवाजात हसत देवतांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांना बोलला.
श्रीभगवानुवाच प्रसन्नोऽहं दिविषदः स्तोत्रेणोत्तमपूरुषाः । मनोरथं पूरयामि सर्वेषां देवतर्षभाः
श्रीभगवान म्हणाले — हे देवहो, उत्तम पुरुषांनो, या स्तोत्रामुळे मी प्रसन्न झालो आहे. सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांनो, मी तुमच्या सर्वांची इच्छा पूर्ण करीन.
देवा ऊचुः सर्वदेवेश गिरिश शशिमौलिविराजित । आर्तानां शङ्करस्त्वं च शं विधेहि महाबल
देवतांनी म्हणाले — सर्व देवांचे स्वामी, गिरिश, चंद्रकोरीने शोभणारा, तूच दुःख दूर करणारा शंकर आहेस. हे महाबळ, आम्हाला कल्याण दे.
पर्वतो विन्ध्यनामास्ति मेरुद्वेष्टा महोन्नतः । भानुमार्गनिरोद्धा हि सर्वेषां दुःखदोऽनघ
एक पर्वत आहे, त्याचे नाव विंध्य, जो मेरूला वेढणारा आणि फार उंच आहे. तो सूर्याचा मार्ग अडवतो आणि सर्वांना दुःख देतो, हे निष्पापा.
तदवृद्धिं स्तम्भयेशान सर्वकल्याणकृद्भव । भानुसञ्चाररोधेन कालज्ञानं कथं भवेत्
हे ईशाना, त्याची वाढ थांबव, सर्वांचे कल्याण करणारा हो. सूर्याचा मार्ग अडवला गेला तर, काळाची मोजणी कशी होईल?
नष्टे स्वाहास्वधाकारे लोके कः शरणं भवेत् । अस्माकं च भयार्तानां भवानेव हि दृश्यते
स्वाहा आणि स्वधा या रूपांचा नाश झाला, तर जगात कोण आश्रय देईल? आणि आम्हा भयग्रस्तांना, फक्त तूच रक्षण करणारा दिसतोस.
दुःखनाशकरो देव प्रसीद गिरिजापते । श्रीशिव उवाच नास्माकं शक्तिरस्तीह तद्वृद्धिस्तम्भने सुराः
दुःख नष्ट करणारा देव, प्रसन्न हो, गिरिजेच्या पती. श्रीशिव म्हणाले — हे देवहो, त्याची वाढ थांबवण्याची आमच्यात शक्ती नाही.
इममेवं वदिष्यामो भगवन्तं रमाधवम् । सोऽस्माकं प्रभुरात्मा च पूज्यः कारणरूपधृक्
आपण असेच श्रीरामाधवाला सांगू. तोच आमचा स्वामी, आत्मा आणि पूज्य आहे, कारणरूप धारण करणारा आहे.
गोविन्दो भगवान्विष्णुः सर्वकारणकारणः । तं गत्वा कथयिष्यामः स दुःखान्तो भविष्यति
गोविंद, श्रीविष्णू, सर्व कारणांचा कारण आहे. आपण त्याच्याकडे जाऊन सांगू, म्हणजे आपले दुःख संपेल.
इत्येवमाकर्ण्य गिरीशभाषितं देवाश्च सेन्द्राः सपयोजसम्भवाः । रुद्रं पुरस्कृत्य च वेपमाना वैकुण्ठलोकं प्रतिजग्मुरञ्जसा
पर्वतराजांच्या वचनांनी देव, इंद्र आणि कमलातून जन्मलेले ब्रह्मा, हे सर्व रुद्रांना पुढे करून, भीतीने थरथरत, पटकन वैकुंठलोकाकडे गेले.
श्रीविष्णुना देवेभ्यो वरप्रदानम् सूत उवाच ते गत्वा देवदेवेशं रमानाथं जगद्गुरुम् । विष्णुं कमलपत्राक्षं ददृशुः प्रभयान्वितम्
सूतमुनी म्हणाले: ते सर्व देव, लक्ष्मीपती, जगाचे गुरु, कमलासारखी डोळे असलेले आणि तेजाने झळाळणारे विष्णू यांना भेटायला गेले.
स्तोत्रेण तुष्टुवुर्भक्त्या गद्गदस्वरसत्कृताः । देवा ऊचुः जय विष्णो रमेशाद्य महापुरुष पूर्वज
त्यांनी भक्तिभावाने, गदगदलेल्या स्वरात स्तोत्राने त्यांची स्तुती केली. देव म्हणाले: जय हो विष्णू, लक्ष्मीपती, आद्य महापुरुष!
दैत्यारे कामजनक सर्वकामफलप्रद । महावराह गोविन्द महायज्ञस्वरूपक
राक्षसांचे शत्रू, सर्व इच्छांचा जन्मदाता आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, महावराह, गोविंद, महायज्ञस्वरूप!