श्मशानं च ययौ राजा गृहीत्वा बालकं मुने । रुरोद तत्र कान्तारे पुत्रं कृत्वा स्ववक्षसि
राजा त्या मुलाला घेऊन स्मशानात गेला, हे मुनी, आणि त्या निर्जन ठिकाणी आपल्या छातीशी मुलाला धरून रडू लागला.
नोत्सृजद् बालकं राजा प्राणांस्त्यक्तुं समुद्यतः । ज्ञानयोगं विसस्मार पुत्रशोकात्सुदारुणात्
राजा मुलाला सोडायला तयार नव्हता, स्वतःचे प्राणही सोडायला तयार होता; पण मुलाच्या तीव्र दुःखाने त्याला आपले ज्ञान आणि योग सगळेच विसरले.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र विमानं च ददर्श सः । शुद्धस्फटिकसंकाशं मणिराजविनिर्मितम्
इतक्यात त्याने तिथे एक दिव्य विमान पाहिले, शुद्ध स्फटिकासारखे चमकणारे, रत्नांनी बनवलेले.
तेजसा ज्वलितं शश्वच्छोभितं क्षौमवाससा । नानाचित्रविचित्राढ्यं पुष्पमालाविराजितम्
ते विमान नेहमीच तेजाने झळकत होते, सुंदर कापडांनी सजलेले, विविध रंगी सुंदर अलंकार आणि फुलांच्या माळांनी शोभलेले होते.
ददर्श तत्र देवीं च कमनीयां मनोहराम् । श्वेतचम्पकवर्णाभां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम्
तिथे त्याने एक अत्यंत सुंदर, मन मोहून टाकणारी देवी पाहिली, जी पांढऱ्या चंपकाच्या फुलासारखी उजळ आणि नेहमीच तरुण दिसत होती.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् । कृपामयीं योगसिद्धां भक्तानुग्रहकातराम्
तिच्या चेहऱ्यावर हलकेसे हसू आणि प्रसन्नता होती, ती रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली होती; ती करुणामयी, योगसिद्ध आणि भक्तांना कृपा करण्यास उत्सुक होती.
दृष्ट्वा तां पुरतो राजा तुष्टाव परमादरात् । चकार पूजनं तस्या विहाय बालकं भुवि
ती समोर दिसताच राजाने अत्यंत आदराने तिची पूजा केली, आणि मुलाला खाली ठेवून तिचे पूजन केले.
पप्रच्छ राजा तां तुष्टां ग्रीष्मसूर्यसमप्रभाम् । तेजसा ज्वलितां शान्तां कान्तां स्कन्दस्य नारद
राजाने तिला विचारले, जी उन्हाळ्यातील सूर्यासारखी तेजस्वी, तेजाने झळाळणारी, शांत आणि सुंदर होती, हे नारद, जणू स्कंदाची पत्नीच.
राजोवाच का त्वं सुशोभने कान्ते कस्य कान्तासि सुव्रते । कस्य कन्या वरारोहे धन्या मान्या च योषिताम्
राजा म्हणाला: हे सुंदर आणि तेजस्विनी, तू कोण आहेस? तू कोणाची प्रियतमा आहेस, हे सुभगे? आणि कोणाची कन्या आहेस, हे सुंदर आणि सन्माननीय स्त्रिये?
नृपेन्द्रस्य वचः श्रुत्वा जगन्मङ्गलचण्डिका । उवाच देवसेना सा देवानां रणकारिणी
राजाचे हे शब्द ऐकून जगाला मंगल करणारी चंडिका बोलली; देवसेना, देवांची रणांगणातील वीर स्त्री, उत्तर देऊ लागली.
देवानां दैत्यग्रस्तानां पुरा सेना बभूव सा । जयं ददौ सा तेभ्यश्च देवसेना च तेन सा
पूर्वी, जेव्हा दैत्यांनी देवांना त्रास दिला, तेव्हा ती देवांची सेना झाली; तिने त्यांना विजय मिळवून दिला, म्हणून तिला देवसेना म्हणतात.
श्रीदेवसेनोवाच ब्रह्मणो मानसी कन्या देवसेनाहमीश्वरी । सृष्ट्वा तां मनसा धाता ददौ स्कन्दाय भूमिप
श्रीदेवसेना म्हणाली: मी ब्रह्माची मनातून उत्पन्न झालेली कन्या, देवसेना आणि ईश्वरी आहे; ब्रह्माने मला मनाने निर्माण करून स्कंदाला दिले, हे राजन.
मातृकासु च विख्याता स्कन्दभार्या च सुव्रता । विश्वे षष्ठीति विख्याता षष्ठांशा प्रकृतेः परा
मातृकांमध्ये मी प्रसिद्ध आहे, आणि स्कंदाची धर्मपत्नी म्हणून ओळखली जाते; सर्वत्र मला षष्ठी, म्हणजे सहावी अंश, आणि प्रकृतीपेक्षा श्रेष्ठ मानले जाते.
अपुत्राय पुत्रदाहं प्रियादात्री प्रियाय च । धनदाहं दरिद्रेभ्यः कर्मिभ्यश्च स्वकर्मदा
मुलं नसलेल्यांना मी मुलं देते, प्रिय व्यक्तींना प्रेम देते; गरीबांना मी धन देते, आणि प्रत्येकाला त्यांच्या कर्मानुसार फळ मिळते.
सुखं दुःखं भयं शोको हर्षो मङ्गलमेव च । सम्पत्तिश्च विपत्तिश्च सर्वं भवति कर्मणा
सुख, दुःख, भीती, शोक, आनंद, मंगल, संपत्ती आणि विपत्ती—हे सर्व कर्मामुळेच मिळते.
कर्मणा बहुपुत्रश्च वंशहीनः स्वकर्मणा । कर्मणा मृतपुत्रश्च कर्मणा चिरजीवनः
कर्मामुळे कुणाला अनेक मुले होतात, कुणाचा वंश संपतो; कर्मामुळे मुलगा मरतो, किंवा कुणी दीर्घायुषी होतो.
कर्मणा गुणवांश्चैव कर्मणा चाङ्गहीनकः । कर्मणा बहुभार्यश्च भार्याहीनश्च कर्मणा
कर्मामुळे माणूस सद्गुणी होतो, कर्मामुळेच कुणाचा एखादा अवयव नसतो, कर्मामुळेच कुणाला अनेक पत्नी मिळतात, तर कर्मामुळेच कुणी पत्नीविना राहतो.
कर्मणा रूपवान्धर्मी रोगी शश्वत्स्वकर्मणा । कर्मणा च भवेद्व्याधिः कर्मणाऽऽरोग्यमेव च
कर्मामुळेच कुणी सुंदर आणि धर्मनिष्ठ होतो, तर आपल्या कर्मामुळेच कुणी आजारी पडतो; कर्मामुळे आजार येतो आणि कर्मामुळेच आरोग्य मिळते.
तस्मात्कर्म परं राजन् सर्वेभ्यश्च श्रुतौ श्रुतम् । इत्येवमुक्त्वा सा देवी गृहीत्वा बालकं मुने
म्हणून, राजन, सर्व शास्त्रांत सांगितल्याप्रमाणे, कर्म हेच सर्वश्रेष्ठ आहे. असे म्हणून देवीने तो बाळ उचलला, हे मुनी.
महाज्ञानेन सा देवी जीवयामास लीलया । राजा ददर्श तं बालं सस्मितं कनकप्रभम्
त्या देवीने आपल्या महान ज्ञानाने सहजपणे त्या बाळाला पुन्हा जिवंत केले; राजा पाहतो तर तो बाळ हसतमुख, सोन्यासारखा तेजस्वी दिसत होता.
देवसेना च पश्यन्तं नृपमापृच्छ्य सा तदा । गृहीत्वा बालकं देवी गगनं गन्तुमुद्यता
त्या वेळी देवीने देवसेना आणि पाहणाऱ्या राजाला निरोप दिला, बाळाला घेऊन ती आकाशात जाण्यास सज्ज झाली.
पुनस्तुष्टाव तां राजा शुष्ककण्ठोष्ठतालुकः । नृपस्तोत्रेण सा देवी परितुष्टा बभूव ह
राजाने पुन्हा एकदा तिला कोरड्या घशाने, ओठांनी आणि जिभेने स्तुती केली; त्या राजाच्या स्तोत्राने देवी पूर्णपणे तृप्त झाली.
उवाच तं नृपं ब्रह्मन् वेदोक्तं कर्मनिर्मितम् । देव्युवाच त्रिषु लोकेषु त्वं राजा स्वायम्भुवमनोः सुतः
तिने त्या राजाला सांगितले, हे ब्राह्मण, वेदात सांगितलेली कर्मेच सर्व घडवतात. देवी म्हणाली— या तिन्ही लोकांत तूच राजा आहेस, स्वयंभुव मनूचा पुत्र.
मम पूजां च सर्वत्र कारयित्वा स्वयं कुरु । तदा दास्यामि पुत्रं ते कुलपद्मं मनोहरम्
माझी पूजा सर्वत्र घडव आणि स्वतःही ती कर; मग मी तुला एक सुंदर, कुलाचा कमळासारखा पुत्र देईन.
सुव्रतं नाम विख्यातं गुणवन्तं सुपण्डितम् । जातिस्मरं च योगीन्द्रं नारायणकलात्मकम्
त्याचे नाव सुव्रत असेल, तो गुणी, विद्वान, पूर्वजन्म आठवणारा, योगी आणि नारायणाच्या अंशाचा असेल.
शतक्रतुकरं श्रेष्ठं क्षत्रियाणां च वन्दितम् । मत्तमातङ्गलक्षाणां धृतवन्तं बलं शुभम्
तो शतकृत्वुच्या कार्यात श्रेष्ठ, क्षत्रियांमध्ये पूज्य, शंभर मदमस्त हत्तींची ताकद असलेला आणि शुभ बळाचा धनी असेल.
धनिनं गुणिनं शुद्धं विदुषां प्रियमेव च । योगिनां ज्ञानिनां चैव सिद्धिरूपं तपस्विनाम्
तो धनवान, गुणी, शुद्ध, विद्वानांचा आवडता, योगी आणि ज्ञानींमध्ये तपस्व्यांसाठी सिद्धीस्वरूप असेल.
यशस्विनं च लोकेषु दातारं सर्वसम्पदाम् । इत्येवमुक्त्वा सा देवी तस्मै तद्बालकं ददौ
तो सर्व लोकांत कीर्तीमान आणि सर्व संपत्ती देणारा असेल. असे म्हणून देवीने तो बाळ त्याला दिला.
राजा चकार स्वीकारं पूजार्थं च प्रियव्रतः । जगाम देवी स्वर्गं च दत्त्वा तस्मै शुभं वरम्
प्रियव्रत राजाने भक्तीभावाने पूजा करण्याचे मान्य केले; देवीने त्याला शुभ वर देऊन स्वर्गात प्रस्थान केले.
आजगाम सहामात्यः स्वगृहं हृष्टमानसः । आगत्य कथयामास वृत्तान्तं पुत्रहेतुकम्
तो राजा आपल्या मंत्र्यांसह आनंदित मनाने घरी परतला; घरी येऊन त्याने पुत्रप्राप्तीचा सारा प्रसंग सांगितला.