इदं च दक्षिणास्तोत्रं यज्ञकाले च यः पठेत् । फलं च सर्वयज्ञानां प्राप्नोति नात्र संशयः
जो कोणी यज्ञकाळी हे दक्षिणास्तोत्र म्हणतो, त्याला सर्व यज्ञांचे फळ मिळते—यात काहीही शंका नाही.
राजसूये वाजपेये गोमेधे नरमेधके । अश्वमेधे लाङ्गले च विष्णुयज्ञे यशस्करे
राजसूय, वाजपेय, गोमेध, नरमेध, अश्वमेध, लंगळयज्ञ आणि यशस्वी विष्णुयज्ञ यामध्ये,
धनदे भूमिदे पूर्ते फलदे गजमेधके । लोहयज्ञे स्वर्णयज्ञे रत्नयज्ञेऽथ ताम्रके
धनद, भूमिद, पूर्त, फलद, गजमेध, लोखंडयज्ञ, सोन्याचा यज्ञ, रत्नयज्ञ आणि तांब्याचा यज्ञ यामध्ये,
शिवयज्ञे रुद्रयज्ञे शक्रयज्ञे च बन्धुके । वृष्टौ वरुणयागे च कण्डके वैरिमर्दने
शिवयज्ञ, रुद्रयज्ञ, इंद्रयज्ञ, बंधुयज्ञ, पावसासाठी आणि वरुणपूजेत, कंडिकेत आणि शत्रूनाशात,
शुचियज्ञे धर्मयज्ञेऽध्वरे च पापमोचने । ब्रह्माणीकर्मयागे च योनियागे च भद्रके
शुद्धियज्ञ, धर्मयज्ञ, पापमुक्तीचे यज्ञ, ब्राह्मणिक कर्मयज्ञ आणि शुभ योनीयज्ञ यामध्ये,
एतेषां च समारम्भे इदं स्तोत्रं च यः पठेत् । निर्विघ्नेन च तत्कर्म सर्वं भवति निश्चितम्
या सर्व यज्ञांच्या आरंभी जो कोणी हे स्तोत्र म्हणतो, त्याची सर्व कामे नक्कीच विघ्नरहित पूर्ण होतात.
इदं स्तोत्रं च कथितं ध्यानं पूजाविधिं शृणु । शालग्रामे घटे वापि दक्षिणां पूजयेत्सुधीः
हे स्तोत्र सांगितले गेले; आता ध्यान आणि पूजा करण्याची पद्धत ऐक. शालग्राम किंवा कलशात दक्षिणेची पूजा करावी.
लक्ष्मीदक्षांससम्भूतां दक्षिणां कमलाकलाम् । सर्वकर्मसुदक्षां च फलदां सर्वकर्मणाम्
लक्ष्मीच्या यज्ञातील अंशातून जन्मलेली, कमळेचा अंश असलेली, सर्व कर्मात निपुण आणि सर्व कर्मांचे फळ देणारी दक्षिणा मी पूजतो.
विष्णोः शक्तिस्वरूपां च पूजितां वन्दितां शुभाम् । शुद्धिदां शुद्धिरूपां च सुशीलां शुभदां भजे
विष्णूची शक्तिस्वरूप, पूजलेली, वंदलेली, पावित्र्य देणारी, पावित्र्यरूप, सुस्वभावी आणि शुभ देणारी तिला मी वंदन करतो.
ध्यात्वानेनैव वरदां मूलेन पूजयेत्सुधीः । दत्त्वा पाद्यादिकं देव्यै वेदोक्तेनैव नारद
तिचे वरदायिनी म्हणून ध्यान करून, विवेकी पुरुषाने या मूळ मंत्रानेच तिची पूजा करावी; वेदविधीनुसार देवीला पाद्य वगैरे अर्पण करावे, हे नारद.
ॐ श्रीं क्लीं ह्रीं दक्षिणायै स्वाहेति च विचक्षणः । पूजयेद्विधिवद् भक्त्या दक्षिणां सर्वपूजिताम्
श्रीमंत, बुद्धिमान माणसाने सर्वांच्या पूजेला पात्र असलेल्या दक्षिणेची भक्तीभावाने आणि योग्य पद्धतीने, 'ॐ श्रीं क्लीं ह्रीं दक्षिणायै स्वाहा' या मंत्राने पूजा करावी.
इत्येवं कथितं ब्रह्मन् दक्षिणाख्यानमेव च । सुखदं प्रीतिदं चैव फलदं सर्वकर्मणाम्
हे ब्राह्मण, दक्षिणेची ही कथा सांगितली. ही कथा ऐकणाऱ्याला आनंद, समाधान आणि सर्व कर्मांचे फळ मिळवून देते.
इदं च दक्षिणाख्यानं यः शृणोति समाहितः । अङ्गहीनं च तत्कर्म न भवेद्भारते भुवि
जो कोणी एकाग्रतेने दक्षिणेची ही कथा ऐकतो, त्याची कोणतीही कृती या भारतभूमीवर अपूर्ण राहत नाही.
अपुत्रो लभते पुत्रं निश्चितं च गुणान्वितम् । भार्याहीनो लभेद्भार्यां सुशीलां सुन्दरीं पराम्
ज्याला मूल नाही त्याला नक्कीच गुणी मुलगा मिळतो; ज्याची पत्नी नाही त्याला उत्तम, सुंदर आणि सुस्वभावी पत्नी मिळते.
वरारोहां पुत्रवतीं विनीतां प्रियवादिनीम् । पतिव्रतां च शुद्धां च कुलजां च वधूं वराम्
ती वधू देखणी, मुलांसह, नम्र, गोड बोलणारी, पतीला निष्ठावान, शुद्ध, चांगल्या घराण्यातील आणि सर्वगुणसंपन्न असते.
विद्याहीनो लभेद्विद्यां धनहीनो लभेद्धनम् । भूमिहीनो लभेद्भूमिं प्रजाहीनो लभेत्प्रजाम्
ज्याच्याकडे विद्या नाही त्याला विद्या मिळते; ज्याच्याकडे धन नाही त्याला धन मिळते; ज्याच्याकडे जमीन नाही त्याला जमीन मिळते; ज्याच्याकडे संतती नाही त्याला संतती मिळते.
सङ्कटे बन्धुविच्छेदे विपत्तौ बन्धने तथा । मासमेकमिदं श्रुत्वा मुच्यते नात्र संशयः
अडचणीत, नातलगांपासून वेगळे पडल्यावर, संकटात किंवा कैदेत असताना, जो एक महिना ही कथा ऐकतो तो नक्कीच मुक्त होतो—यात शंका नाही.
षष्ठ्युपाख्यानवर्णनम् नारद उवाच अनेकानां च देवीनां श्रुतमाख्यानमुत्तमम् । अन्यासां चरितं ब्रह्मन् वद वेदविदांवर
नारद म्हणाले: मी अनेक देवींच्या उत्तम कथा ऐकल्या आहेत; वेदांमध्ये पारंगत असलेल्या श्रेष्ठा, आता इतर देवींच्या कथा मला सांग.
श्रीनारायण उवाच सर्वासां चरितं विप्र वेदेषु च पृथक्पृथक् । पूर्वोक्तानां च देवीनां कासां श्रोतुमिहेच्छसि
श्रीनारायण म्हणाले: सर्व देवींच्या कथा वेदांमध्ये स्वतंत्रपणे सांगितल्या आहेत; पूर्वी सांगितलेल्या देवींपैकी तुला कोणाची कथा ऐकायची आहे?
नारद उवाच षष्ठी मङ्गलचण्डी च मनसा प्रकृतेः कला । उत्पत्तिमासां चरितं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
नारद म्हणाले: षष्ठी, मंगळा आणि चंडी या प्रकृतीच्या अंश आहेत; त्यांचा जन्म आणि चरित्र मला सविस्तर ऐकायचे आहे.
श्रीनारायण उवाच षष्ठांशा प्रकृतेर्या च सा च षष्ठी प्रकीर्तिता । बालकानामधिष्ठात्री विष्णुमाया च बालदा
श्रीनारायण म्हणाले: प्रकृतीच्या सहाव्या भागाला षष्ठी म्हणतात; ती मुलांची रक्षणकर्ती, विष्णुमाया आणि संतती देणारी आहे.
मातृकासु च विख्याता देवसेनाभिधा च या । प्राणाधिकप्रिया साध्वी स्कन्दभार्या च सुव्रता
मातृकांमध्ये ती देवसेना म्हणून प्रसिद्ध आहे; ती स्कंदाची प्रियतमा, सती आणि पतिव्रता पत्नी आहे.
आयुःप्रदा च बालानां धात्री रक्षणकारिणी । सततं शिशुपार्श्वस्था योगेन सिद्धियोगिनी
ती मुलांना आयुष्य देते, त्यांची सांभाळ करणारी आणि रक्षण करणारी आहे; ती नेहमी मुलांच्या जवळ असते आणि योगाने सिद्ध आहे.
तस्याः पूजाविधिं ब्रह्मनितिहासमिदं शृणु । यच्छ्रुतं धर्मवक्येण सुखदं पुत्रदं परम्
हे ब्राह्मण, तिच्या पूजेची विधी आणि ही कथा ऐक, जी धर्माने ऐकल्यास सुख आणि उत्तम संतती मिळते.
राजा प्रियव्रतश्चासीत्स्वायम्भुवमनोः सुतः । योगीन्द्रो नोद्वहद्भार्यां तपस्यासु रतः सदा
स्वायंभुव मनूंचा पुत्र प्रियव्रत नावाचा राजा होता; तो मोठा योगी होता, नेहमी तपश्चर्येत मग्न आणि त्याने लग्न केले नव्हते.
ब्रह्माज्ञया च यत्नेन कृतदारो बभूव ह । सुचिरं कृतदारश्च न लेभे तनयं मुने
ब्रह्मदेवांच्या आज्ञेने आणि प्रयत्नाने त्याने पत्नी स्वीकारली; पण खूप काळ लग्नानंतरही त्याला मूल झाले नाही, हे मुनी.
पुत्रेष्टियज्ञं तं चापि कारयामास कश्यपः । मालिन्यं तस्य कान्तायै मुनिर्यज्ञचरुं ददौ
कश्यप ऋषींनी त्याच्यासाठी पुत्रकामेष्टी यज्ञ केला; त्या यज्ञातील चरू ऋषींनी त्याच्या प्रिय पत्नीला दिला.
भुक्त्वा च तं चरुं तस्याः सद्यो गर्भो बभूव ह । दधार तं च सा देवी दैवं द्वादशवत्सरम्
ती देवी तो चरू खाल्ल्यावर तिला लगेच गर्भ राहिला; तिने तो दैवी गर्भ बारा वर्षे पोटात धरला.
ततः सुषाव सा ब्रह्मन् कुमारं कनकप्रभम् । सर्वावयवसम्पन्नं मृतमुत्तारलोचनम्
तेव्हा, हे ब्रह्मन्, तिने सोन्यासारखा तेजस्वी, सर्व अंगांनी परिपूर्ण, पण डोळे मिटलेला एक मुलगा जन्माला घातला.
तं दृष्ट्वा रुरुदुः सर्वा नार्यश्च बान्धवस्त्रियः । मूर्च्छामवाप तन्माता पुत्रशोकेन भूयसा
त्याला पाहून सर्व स्त्रिया—नातेवाईक आणि घरातील—ओरडून रडल्या; मुलाच्या दुःखाने त्याची आई बेशुद्ध पडली.