दृष्ट्वा जगत्प्रसूं शान्तां तुष्टावैतां पुरन्दरः । पुलकाञ्चितसर्वाङ्गः साश्रुनेत्रः कृताञ्जलिः
विश्वाची जननी शांत स्वरूपात दिसताच इंद्राने तिला वंदन केले, त्याचे सर्व अंग रोमांचित झाले, डोळ्यांत आनंदाश्रू आले आणि दोन्ही हात जोडले.
ब्रह्मणा च प्रदत्तेन स्तोत्रराजेन संयुतः । सर्वाभीष्टप्रदेनैव वैदिकेनैव तत्र च
त्याच्यासोबत ब्रह्मदेवाने दिलेला स्तोत्रांचा राजा, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा वेदातील स्तोत्र, तेथे गायला लागला.
पुरन्दर उवाच नमः कमलवासिन्यै नारायण्यै नमो नमः । कृष्णप्रियायै सततं महालक्ष्यै नमो नमः
पुरंदर म्हणाला: कमळात वास करणाऱ्या, नारायणी, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; कृष्णाची प्रिय, महालक्ष्मी, तुला नेहमीच नमस्कार.
पद्मपत्रेक्षणायै च पद्मास्यायै नमो नमः । पद्मासनायै पद्मिन्यै वैष्णव्यै च नमो नमः
कमळाच्या पानासारख्या डोळ्यांची, कमळासारखा मुख असणाऱ्या, कमळावर बसणाऱ्या, पद्मिनी आणि वैष्णवी या रूपांना पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
सर्वसम्पत्स्वरूपिण्यै सर्वाराध्यै नमो नमः । हरिभक्तिप्रदात्र्यै च हर्षदात्र्यै नमो नमः
सर्व संपत्तीचे मूळ असणाऱ्या, सर्वांनी पूजल्या जाणाऱ्या, हरिभक्ती देणाऱ्या आणि आनंद देणाऱ्या देवीस पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
कृष्णवक्षःस्थितायै च कृष्णेशायै नमो नमः । चन्द्रशोभास्वरूपायै रत्नपद्मे च शोभने
कृष्णाच्या वक्षस्थळी वसणाऱ्या, कृष्णाची ईश्वरी, चंद्रासारख्या तेजस्वी रूप असणाऱ्या आणि रत्नकमळात शोभणाऱ्या सुंदर देवीस पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
सम्पत्त्यधिष्ठातृदेव्यै महादेव्यै नमो नमः । नमो वृद्धिस्वरूपायै वृद्धिदायै नमो नमः
संपत्तीची अधिष्ठात्री देवी, महादेवी, वृद्धीचे मूर्तिमंत रूप आणि वाढ देणारी देवीस नमस्कार.
वैकुण्ठे या महालक्ष्मीर्या लक्ष्मीः क्षीरसागरे । स्वर्गलक्ष्मीरिन्द्रगेहे राजलक्ष्मीर्नृपालये
वैकुंठात जी महालक्ष्मी आहे, क्षीरसागरात जी लक्ष्मी आहे, स्वर्गात इंद्राच्या घरी जी लक्ष्मी आहे, राजवाड्यात जी राजलक्ष्मी आहे.
गृहलक्ष्मीश्च गृहिणां गेहे च गृहदेवता । सुरभिः सागरे जाता दक्षिणा यज्ञकामिनी
घरातील लक्ष्मी म्हणून गृहस्थांच्या घरी वसणारी, घराची देवता, सागरातून जन्मलेली सुरभी आणि यज्ञात हवी असलेली दक्षिणा.
अदितिर्देवमाता त्वं कमला कमलालया । स्वाहा त्वं च हविर्दाने कव्यदाने स्वधा स्मृता
तू देवमाता अदिती आहेस, कमळमयी आणि कमळात वसणारी आहेस; हवनात 'स्वाहा' आणि पितरांना अर्पण करताना 'स्वधा' म्हणून ओळखली जातेस.
त्वं हि विष्णुस्वरूपा च सर्वाधारा वसुन्धरा । शुद्धसत्त्वस्वरूपा त्वं नारायणपरायणा
तूच विष्णूचे मूर्तिमंत रूप आहेस, सर्वांचे आधारस्थान आणि पृथ्वी आहेस; शुद्ध सत्त्वगुणाची मूर्ती आणि नारायणभक्तीने ओतप्रोत आहेस.
क्रोधहिंसावर्जिता च वरदा शारदा शुभा । परमार्थप्रदा त्वं च हरिदास्यप्रदा परा
क्रोध आणि हिंसा ज्यांच्यात नाही, वर देणारी, शुभ शारदा, परमार्थ देणारी आणि हरिभक्ती देणारी परात्पर देवी तूच आहेस.
यया विना जगत्सर्वं भस्मीभूतमसारकम् । जीवन्मृतं च विश्वं च शश्वत्सर्वं यया विना
तुझ्याशिवाय हे सगळं जग अगदी निरर्थक, जणू राख झाल्यासारखं होतं; तुझ्याशिवाय सगळं विश्व जिवंत असूनही मृतासारखं वाटतं, आणि सर्व काही कायमच रिकामं भासतं.
सर्वेषां च परा माता सर्वबान्धवरूपिणी । धर्मार्थकाममोक्षाणां त्वं च कारणरूपिणी
तूच सर्वांची श्रेष्ठ आई आहेस, प्रत्येक नात्यात तूच दिसतेस; धर्म, संपत्ती, इच्छा आणि मुक्ती यांचा खरा कारण तूच आहेस.
यथा माता स्तनान्धानां शिशूनां शैशवे सदा । तथा त्वं सर्वदा माता सर्वेषां सर्वरूपतः
जशी आई आपल्या लहान बाळांना नेहमी दूध पाजून वाढवते, तशीच तू सर्वांच्या अनेक रूपांनी कायम आईच आहेस.
मातृहीनः स्तनान्धस्तु स च जीवति दैवतः । त्वया हीनो जनः कोऽपि न जीवत्येव निश्चितम्
आईविना आणि दूधाविना एखादं बाळ कदाचित नशिबाने जगू शकतं, पण तुझ्याशिवाय कोणताही माणूस जगूच शकत नाही, हे नक्की.
सुप्रसन्नस्वरूपा त्वं मां प्रसन्ना भवाम्बिके । वैरिग्रस्तं च विषयं देहि मह्यं सनातनि
हे अंबिके, तुझं स्वरूप नेहमीच प्रसन्न आहे; माझ्यावर कृपा कर. शत्रूंवर विजय आणि या जगावर राज्य मला दे, हे सनातनी देवी.
अहं यावत्त्वया हीनो बन्धुहीनश्च भिक्षुकः । सर्वसम्पद्विहीनश्च तावदेव हरिप्रिये
हे हरिप्रिय, तुझ्याशिवाय मी जणू नातेवाईक नसलेला, भिकारी, आणि सर्व संपत्तीपासून वंचितच आहे.
ज्ञानं देहि च धर्मं च सर्वसौभाग्यमीप्सितम् । प्रभावञ्च प्रतापं च सर्वाधिकारमेव च
मला ज्ञान, धर्म, सर्व इच्छित सौभाग्य, सामर्थ्य, तेज आणि सर्वांवर अधिकार दे.
जयं पराक्रमं युद्धे परमैश्वर्यमेव च । इत्युक्त्वा च महेन्द्रश्च सर्वैः सुरगणैः सह
मला युद्धात विजय, पराक्रम आणि सर्वोच्च ऐश्वर्य दे. असं सांगून महेंद्राने सर्व देवांसह—
प्रणनाम साश्रुनेत्रो मूर्ध्ना चैव पुनः पुनः । ब्रह्मा च शङ्करश्चैव शेषो धर्मश्च केशवः
अश्रू भरलेल्या डोळ्यांनी, पुन्हा पुन्हा मस्तक झुकवून नमस्कार केला; ब्रह्मा, शंकर, शेष, धर्म आणि केशव यांनीही तसंच केलं.
सर्वे चक्रुः परीहारं सुरार्थे च पुनः पुनः । देवेभ्यश्च वरं दत्त्वा पुष्पमालां मनोहराम्
सर्वांनी देवांच्या कल्याणासाठी वारंवार वंदन केलं; आणि देवीने देवांना वर देऊन सुंदर फुलांची माळ दिली.
केशवाय ददौ लक्ष्मीः सन्तुष्टा सुरसंसदि । ययुर्देवाश्च सन्तुष्टाः स्वं स्वं स्थानं च नारद
देवतांच्या सभेत संतुष्ट होऊन, देवीने लक्ष्मी केशवाला दिली; आणि सर्व देव आनंदाने आपापल्या स्थानी परतले, हे नारद.
देवी ययौ हरेः स्थानं हृष्टा क्षीरोदशायिनः । ययतुश्चैव स्वगृहं ब्रह्मेशानौ च नारद
देवी आनंदाने क्षीरसागरावर शयन करणाऱ्या हरिच्या स्थानी गेली; आणि ब्रह्मा व ईशानही आपापल्या घरी परतले, हे नारद.
दत्त्वा शुभाशिषं तौ च देवेभ्यः प्रीतिपूर्वकम् । इदं स्तोत्रं महापुण्यं त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः
त्या दोघांनी प्रेमाने देवांना शुभाशीर्वाद दिले; जो मनुष्य हे महापुण्यकारी स्तोत्र दिवसात तीन वेळा म्हणतो—
कुबेरतुल्यः स भवेद्राजराजेश्वरो महान् । पञ्चलक्षजपेनैव स्तोत्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम्
तो कुबेरासारखा धनवान, राजांचा राजा होतो; आणि पाच लाख वेळा हे स्तोत्र जपल्याने त्याची सिद्धी मिळते.
सिद्धस्तोत्रं यदि पठेन्मासमेकं तु सन्ततम् । महासुखी च राजेन्द्रो भविष्यति न संशयः
जो हे सिद्ध स्तोत्र एक महिना अखंड म्हणतो, तो नक्कीच अत्यंत सुखी आणि राजांमध्ये राजा होतो.
स्वाहोपाख्यानवर्णनम् नारद उवाच नारायण महाभाग नारायण महाप्रभो । रूपेणैव गुणेनैव यशसा तेजसा त्विषा
स्वाहा या कथेचं वर्णन
त्वमेव ज्ञानिनां श्रेष्ठः सिद्धानां योगिनां मुने । तपस्विनां मुनीनां च परो वेदविदांवर
हे नारायण, तू ज्ञानी, सिद्ध, योगी, तपस्वी, मुनी आणि वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आहेस.
महालक्ष्म्या उपाख्यानं विज्ञातं महदद्भुतम् । अन्यत्किञ्चिदुपाख्यानं निगूढं वद साम्प्रतम्
महालक्ष्मीची अद्भुत कथा मी समजून घेतली; आता आणखी एखादी गुप्त आणि अद्भुत गोष्ट सांग.