तत्र गत्वा परब्रह्म भगवन्तं सनातनम् । दृष्ट्वा तेजःस्वरूपं तं प्रज्वलन्तं स्वतेजसा
ते सर्व जाऊन, त्यांनी त्या सनातन, तेजस्वी, स्वतःच्या प्रकाशात प्रज्वलित असलेल्या परब्रह्म भगवंताचे दर्शन घेतले.
ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डशतकोटिसमप्रभम् । शान्तमनादिमध्यान्तं लक्ष्यीकान्तमनन्तकम्
तो प्रभू उन्हाळ्यातील दुपारच्या दहा कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी, शांत, अनादि, अमध्य, अनंत आणि अत्यंत सुंदर होता.
चतुर्भुजैः पार्षदैश्च सरस्वत्या युतं प्रभुम् । भक्त्या चतुर्भिर्वेदैश्च गङ्गया परिवेष्टितम्
चार भुजांचे पार्षद, सरस्वती, भक्तिभावाने चारही वेद आणि गंगेने वेढलेला तो प्रभू तिथे होता.
तं प्रणेमुः सुराः सर्वे मूर्ध्ना ब्रह्मपुरोगमाः । भक्तिनम्राः साश्रुनेत्रास्तुष्टुवुः परमेश्वरम्
सर्व देव, ब्रह्मा पुढे करून, मस्तकाने त्याला वंदन करू लागले; भक्तिभावाने नम्र होऊन, डोळ्यांत अश्रू आणून, त्यांनी परमेवराचे स्तवन केले.
वृत्तान्तं कथयामास स्वयं ब्रह्मा कृताञ्जलिः । रुरुदुर्देवताः सर्वाः स्वाधिकाराच्चुताश्च ताः
स्वतः ब्रह्मा, हात जोडून, घडलेला वृत्तांत सांगू लागला; सर्व देवता आपला अधिकार गमावल्यामुळे रडू लागल्या.
स ददर्श सुरगणं विपद्ग्रस्तं भयाकुलम् । रत्नभूषणशून्यं च वाहनादिविवर्जितम्
त्याने पाहिले की देवगण संकटात सापडले आहेत, भयाने ग्रस्त आहेत, त्यांच्याकडे रत्नभूषणे नाहीत आणि वाहनही नाही.
शोभाशून्यं हतश्रीकं निष्प्रभं सभयं परम् । उवाच कातरं दृष्ट्वा भयभीतिविभञ्जनः
त्यांच्यात शोभा नाही, श्री हरवली आहे, तेज नाही, आणि ते अत्यंत घाबरलेले आहेत; त्यांना घाबरलेले पाहून, भीती दूर करणारा तो प्रभू बोलू लागला.
श्रीभगवानुवाच मा भैर्ब्रह्मन् हे सुराश्च भयं किं वो मयि स्थिते । दास्यामि लक्ष्मीमचलां परमैश्वर्यवर्धिनीम्
श्रीभगवान म्हणाले— ब्रह्मा, आणि सर्व देवांनो, घाबरू नका; मी असताना तुम्हाला कसले भय? मी तुम्हाला अचल आणि पराकोटीचे ऐश्वर्य वाढवणारी लक्ष्मी देईन.
किञ्च मद्वचनं किञ्चिच्छ्रूयतां समयोचितम् । हितं सत्यं सारभूतं परिणामसुखावहम्
आता, या प्रसंगाला योग्य असे, हितकारक, सत्य, सार्थक आणि शेवटी सुख देणारे माझे काही शब्द ऐका.
जनाश्चासंख्यविश्वस्था मदधीनाश्च सन्ततम् । यथा तथाहं मद्भक्तपराधीनोऽस्वतन्त्रकः
विश्वात असंख्य लोक आहेत, जे नेहमी माझ्यावर अवलंबून आहेत; पण मी मात्र माझ्या भक्तांवर अवलंबून असतो, मी स्वतंत्र नाही.
यं यं रुष्टो हि मद्भक्तो मत्परो हि निरङ्कुशः । तद्गृहेऽहं न तिष्ठामि पद्मया सह निश्चितम्
माझा भक्त, जो माझ्यावर पूर्ण प्रेम करतो आणि कुठल्याही बंधनात नाही, तो रागावला तर मी आणि पद्मा त्याच्या घरी राहत नाही, हे निश्चित.
दुर्वासाः शङ्करांशश्च वैष्णवो मत्परायणः । तच्छापादागतोऽहं च सलक्ष्मीको हि वो गृहात्
दुर्वासा, जो शंकराचा अंश आणि विष्णूभक्त आहे, त्याच्या शापामुळे मी आणि लक्ष्मी तुमच्या घरातून निघून आलो.
यत्र शङ्खध्वनिर्नास्ति तुलसी न शिवार्चनम् । न भोजनं च विप्राणां न पद्मा तत्र तिष्ठति
ज्या ठिकाणी शंखाचा आवाज नाही, तुळस नाही, शंकराची पूजा होत नाही, ब्राह्मणांना भोजन दिलं जात नाही, तिथे लक्ष्मी टिकत नाही.
मद्भक्तानां च मे निन्दा यत्र ब्रह्मन् भवेत्सुराः । महारुष्टा महालक्ष्मीस्ततो याति पराभवम्
ज्या ठिकाणी माझ्या भक्तांची निंदा होते, हे ब्रह्मन्, तिथे देव खूप रागावतात आणि महालक्ष्मी तिथून निघून जाते.
मद्भक्तिहीनो यो मूढो भुङ्क्ते यो हरिवासरे । मम जन्मदिने वापि याति श्रीस्तद्गृहादपि
जो मूर्ख माझ्यावर भक्ती करत नाही आणि हरिवासर किंवा माझ्या जन्मदिनी जेवतो, त्याच्या घरातूनही लक्ष्मी निघून जाते.
मन्नामविक्रयी यश्च विक्रीणाति स्वकन्यकाम् । यत्रातिथिर्न भुङ्क्ते च मत्प्रिया याति तद्गृहात्
जो माझं नाव विकतो किंवा आपली मुलगी विकतो, आणि ज्या घरात पाहुण्याला जेवायला देत नाहीत, तिथून माझी प्रिय देवी निघून जाते.
यो विप्रः पुंश्चलीपुत्रो महापापी च तत्पतिः । पापिनो यो गृहं याति शूद्रश्राद्धान्नभोजकः
जो ब्राह्मण व्यभिचारिणीचा मुलगा आहे किंवा तिचा पती महापापी आहे, आणि जो शूद्रांच्या श्राद्धाचं अन्न खातो, अशा पाप्यांच्या घरातून लक्ष्मी निघून जाते.
महारुष्टा ततो याति मन्दिरात्कमलालया । शूद्राणां शवदाही च भाग्यहीनो द्विजाधमः
खूप रागावून कमलालया मंदीरातून निघून जाते; जो ब्राह्मण दुर्दैवी आहे, शूद्रांचे मृतदेह जाळतो, त्याच्याकडूनही लक्ष्मी दूर जाते.
याति रुष्टा तद्गृहाच्च देवाः कमलवासिनी । शूद्राणां सूपकारी यो ब्राह्मणो वृषवाहकः
रागावून देव आणि कमला त्या घरातून निघून जातात जिथे ब्राह्मण शूद्रांसाठी स्वयंपाक करतो किंवा बैल हाकतो.
तत्तोयपानभीता च कमला याति तद्गृहात् । अशुद्धहृदयः क्रूरो हिंसको निन्दको द्विजः
ज्या घरात ब्राह्मण अपवित्र मनाचा, क्रूर, हिंसक किंवा निंदा करणारा असतो, तिथे लक्ष्मी पाणी प्यायलाही घाबरते आणि तिथून निघून जाते.
ब्राह्मणः शूद्रयाजी च याति देवी च तद्गृहात् । अवीरान्नं च यो भुङ्क्ते तस्माद्याति जगत्प्रसूः
जो ब्राह्मण शूद्रांसाठी यज्ञ करतो, तिथून देवी निघून जाते; आणि जो वीर्यशून्य अन्न खातो, तिथूनही जगदंबा निघून जाते.
तृणं छिनत्ति नखरैस्तैर्वा यो विलिखेन्महीम् । निराशो ब्राह्मणो यत्र तद्गृहाद्याति मत्प्रिया
जो नखांनी गवत कापतो किंवा जमिन खरवडतो, आणि ज्या घरात ब्राह्मण निराश असतो, तिथून माझी प्रिय देवी निघून जाते.
सूर्योदये द्विजो भुङ्क्ते दिवास्वापी च ब्राह्मणः । दिवा मैथुनकारी च यस्तस्माद्याति मत्प्रिया
जो ब्राह्मण सूर्योदयाला जेवतो, दिवसा झोपतो किंवा दिवसा मैथुन करतो, त्याच्या घरातून माझी प्रिय देवी निघून जाते.
आचारहीनो विप्रो यो यश्च शूद्रप्रतिग्रही । अदीक्षितो हि यो मूढस्तस्माद्वै याति मत्प्रिया
जो ब्राह्मण आचारहीन आहे, शूद्रांकडून दान घेतो किंवा मूर्ख आणि दीक्षा न घेतलेला आहे, त्याच्या घरातून माझी प्रिय देवी निघून जाते.
स्निग्धपादश्च नग्नो हि यः शेते ज्ञानदुर्बलः । शश्वद्वदति वाचालो याति सा तद्गृहात्सती
ज्याचे पाय तेलकट असतात, जो नग्न झोपतो, ज्याचं ज्ञान कमी आहे, जो नेहमी बडबड करतो, त्याच्या घरातून सती देवी निघून जाते.
शिरस्नातस्तु तैलेन योऽन्याङ्गं समुपस्पृशेत् । स्वाङ्गं च वादयेद्वाद्यं रुष्टा सा याति तद्गृहात्
जो डोक्याला तेल लावून आंघोळ करतो आणि मग दुसऱ्या अंगाला हात लावतो, किंवा स्वतःच्या अंगावर वाद्य वाजवतो, रागावलेली देवी त्या घरातून निघून जाते.
व्रतोपवासहीनो यः सन्ध्याहीनोऽशुचिर्द्विजः । विष्णुभक्तिविहीनस्तु तस्माद्याति च मत्प्रिया
जो ब्राह्मण व्रत, उपवास आणि संध्यावंदन करत नाही, अपवित्र आहे, विष्णूभक्ती नाही, त्याच्या घरातून माझी प्रिय देवी निघून जाते.
ब्राह्मणं निन्दयेद्यो हि तं च यो द्वेष्टि सन्ततम् । जीवहिंस्रो दयाहीनो याति सर्वप्रसूस्ततः
जो ब्राह्मणाची निंदा करतो किंवा त्याच्यावर नेहमी द्वेष करतो, जो जीवांना त्रास देतो आणि दया नाही, तिथून सर्व जगाची माता निघून जाते.
यत्र यत्र हरेरर्चा हरेरुत्कीर्तनं तथा । तत्र तिष्ठति सा देवी सर्वमङ्गलमङ्गला
जिथे जिथे हरिची पूजा आणि कीर्तन होतं, तिथे सर्व मंगलांची मूळ असलेली देवी वास करते.
यत्र प्रशंसा कृष्णस्य तद्भक्तस्य पितामह । सा च कृष्णप्रिया देवी तत्र तिष्ठति सन्ततम्
जिथे कृष्णाची आणि त्याच्या भक्ताची स्तुती होते, हे पितामह, तिथे कृष्णाला प्रिय असलेली देवी नेहमी वास करते.