श्रीनारायण उवाच सृष्टेरादौ पुरा ब्रह्मन् कृष्णस्य परमात्मनः । देवी वामांससम्भूता बभूव रासमण्डले
ती प्रथम कुणी पूजली, ती कशी होती आणि पूर्वी कुणी तिची पूजा केली? वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला तिच्या गुणांची महती सांग.
अतीव सुन्दरी श्यामा न्यग्रोधपरिमण्डिता । यथा द्वादशवर्षीया शश्वत्सुस्थिरयौवना
श्रीनारायण म्हणाले: सृष्टीच्या प्रारंभी, ब्रह्मन्, कृष्ण या परमात्म्याच्या डाव्या भागातून ती देवी रासमंडळात प्रकट झाली.
श्वेतचम्पकवर्णाभा सुखदृश्या मनोहरा । शरत्पार्वणकोटीन्दुप्रभाप्रच्छादनानना
ती अतिशय सुंदर, श्यामवर्णाची, वटवृक्षाच्या हाराने सजलेली, कायम बाराव्या वर्षीच्या वयासारखी, सदैव ताज्या तारुण्यात होती.
शरन्मध्याह्नपद्मानां शोभामोचनलोचना । सा देवी द्विविधा भूता सह सर्वेश्वरेच्छया
तिचा रंग श्वेत चंपकासारखा उजळ, पाहायला सुखद आणि मनमोहक, तिचं मुख शरद्पौर्णिमेच्या कोटी चंद्रांपेक्षा उजळ होतं.
स्वीयरूपेण वर्णेन तेजसा वयसा त्विषा । यशसा वाससा कृत्या भूषणेन गुणेन च
तिच्या डोळ्यांची शोभा शरद ऋतूच्या मध्यान्हीच्या कमळांपेक्षा अधिक होती; सर्वेश्वराच्या इच्छेने ती देवी दोन रूपांनी प्रकट झाली.
स्मितेन वीक्षणेनैव प्रेम्णा वानुनयेन च । तद्वामांसान्महालक्ष्मीर्दक्षिणासांच्च राधिका
तिच्या स्वतःच्या रूपाने, वर्णाने, तेजाने, वयाने, कांतीने, यशाने, वस्त्रांनी, कृत्यांनी, भूषणांनी आणि गुणांनी—
राधाऽऽदौ वरयामास द्विभुजञ्च परात्परम् । महालक्ष्मीश्च तत्पश्चाच्चकमे कमनीयकम्
तिच्या हास्याने, कटाक्षाने, प्रेमाने आणि विनयाने, तिच्या डाव्या भागातून महालक्ष्मी आणि उजव्या भागातून राधिका प्रकट झाल्या.
कृष्णस्तद्गौरवेणैव द्विधारूपो बभूव ह । दक्षिणांसश्च द्विभुजो वामांसश्च चतुर्भुजः
सर्वप्रथम राधिकेने द्विभुज, परात्पर कृष्णाला वरण केलं, आणि त्यानंतर महालक्ष्मीने देखील मोहक रूपाची इच्छा केली.
चतुर्भुजाय द्विभुजो महालक्ष्मीं ददौ पुरा । लक्ष्यते दृश्यते विश्वं स्निग्धदृष्ट्या ययानिशम्
पूर्वी श्रीकृष्णाने आदराने दोन रूपे घेतली — उजव्या बाजूने दोन हातांचे रूप झाले आणि डाव्या बाजूने चार हातांची महालक्ष्मी प्रकट झाली. तिच्या कोमल नजरेने हे विश्व नेहमीच सुखावले जाते.
देवीभूता च महती महालक्ष्मीश्च सा स्मृता । राधाकान्तश्च द्विभुजो लक्ष्मीकान्तश्चतुर्भुजः
ती देवी म्हणून मोठी महालक्ष्मी म्हणून ओळखली जाते. राधाकांत हे दोन हातांचे रूप आहे, तर लक्ष्मीकांत हे चार हातांचे रूप आहे.
शुद्धसत्त्वस्वरूपा च गोपैर्गोपीभिरावृता । चतुर्भुजश्च वैकुण्ठं प्रययौ पद्मया सह
शुद्ध सत्त्वस्वरूप असलेली ती, गवळ्यांनी आणि गोपींनी वेढलेली, चार हातांचे रूप घेऊन पद्मेसह वैकुंठात गेली.
सर्वांशेन समौ तौ द्वौ कृष्णनारायणौ परौ । महालक्ष्मीश्च योगेन नानारूपा बभूव सा
कृष्ण आणि नारायण हे दोघेही पूर्णत्वाने एकत्र होते. महालक्ष्मीने आपल्या योगाने अनेक रूपे धारण केली.
वैकुण्ठे च महालक्ष्मीः परिपूर्णतमा रमा । शुद्धसत्त्वस्वरूपा च सर्वसौभाग्यसंयुता
वैकुंठात महालक्ष्मी ही सर्वार्थाने पूर्ण अशी रमा आहे, शुद्ध सत्त्वस्वरूप आणि सर्व सौभाग्यांनी युक्त.
प्रेम्णा सा च प्रधाना च सर्वासु रमणीषु च । स्वर्गेषु स्वर्गलक्ष्मीश्च शक्रसम्पत्स्वरूपिणी
ती प्रेमाने सर्व रमणींमध्ये मुख्य आहे; स्वर्गात ती स्वर्गलक्ष्मी आहे, इंद्राच्या ऐश्वर्याचे मूर्तिमंत रूप आहे.
पाताले नागलक्ष्मीश्च राजलक्ष्मीश्च राजसु । गृहलक्ष्मीर्गृहेष्वेव गृहिणां च कलांशतः
पाताळात ती नागलक्ष्मी आहे, राजांमध्ये राजलक्ष्मी, घराघरात गृहलक्ष्मी आणि गृहिणींच्या कलांमध्ये तिचा अंश आहे.
सम्पत्स्वरूपा गृहिणां सर्वमङ्गलमङ्गला । गवां प्रसूतिः सुरभिर्दक्षिणा यज्ञकामिनी
ती गृहिणींसाठी संपत्तीचे रूप आहे, सर्व शुभांमध्ये सर्वात शुभ आहे; सुरभी ही गायींची जननी आहे, आणि दक्षिणा यज्ञात हवी असते.
क्षीरोदसिन्धुकन्या सा श्रीरूपा पद्मिनीषु च । शोभास्वरूपा चन्द्रे च सूर्यमण्डलमण्डिता
ती क्षीरसागराची कन्या आहे, कमळांमध्ये श्रीरूपात आहे; चंद्रात शोभेचे रूप आहे आणि सूर्यमंडलातही तेजाने विराजते.
विभूषणेषु रत्नेषु फलेषु च जलेषु च । नृपेषु नृपपत्नीषु दिव्यस्त्रीषु गृहेषु च
आभूषणांमध्ये, रत्नांमध्ये, फळांमध्ये आणि पाण्यात; राजांमध्ये, त्यांच्या राण्यांमध्ये, दिव्य स्त्रियांमध्ये आणि घराघरात ती आहे.
सर्वसस्येषु वस्त्रेषु स्थानेषु संस्कृतेषु च । प्रतिमासु च देवानां मङ्गलेषु घटेषु च
सर्व पिकांमध्ये, वस्त्रांमध्ये, सुंदर जागांमध्ये; देवांच्या मूर्तींमध्ये आणि मंगल कलशांमध्ये ती वास करते.
माणिक्येषु च मुक्तासु माल्येषु च मनोहरा । मणीन्द्रेषु च हीरेषु क्षीरेषु चन्दनेषु च
माणिक्यांमध्ये, मोत्यांमध्ये, मनमोहक हारांमध्ये; श्रेष्ठ रत्नांमध्ये, हिऱ्यांमध्ये, दूध आणि चंदनातही ती आहे.
वृक्षशाखासु रम्यासु नवमेघेषु वस्तुषु । वैकुण्ठे पूजिता साऽऽदौ देवी नारायणेन च
सुंदर झाडांच्या फांद्यांमध्ये, नव्या मेघांमध्ये आणि विविध वस्तूंमध्ये; प्रारंभी वैकुंठात नारायणाने त्या देवीची पूजा केली.
द्वितीये ब्रह्मणा भक्त्या तृतीये शङ्करेण च । विष्णुना पूजिता सा च क्षीरोदे भारते मुने
दुसऱ्या युगात ब्रह्मदेवाने भक्तीने, तिसऱ्या युगात शंकराने, आणि क्षीरसागरात तसेच भारतात विष्णूने तिची पूजा केली.
स्वायम्भुवेन मनुना मानवेन्द्रेश्च सर्वतः । ऋषीन्द्रैश्च मुनीन्द्रैश्च सद्भिश्च गृहिभिर्भवे
स्वायंभुव मनूने, सर्वत्र मनुष्यराजांनी, श्रेष्ठ ऋषी-मुनींनी आणि सद्गृहस्थांनी तिची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
गन्धर्वैश्चैव नागाद्यैः पातालेषु च पूजिता । शुक्लाष्टम्यां भाद्रपदे कृता पूजा च ब्रह्मणा
गंधर्व, नाग आणि इतरांनी पाताळात तिची पूजा केली; भाद्रपदातील शुक्लाष्टमीला ब्रह्मदेवाने तिची पूजा केली.
भक्त्या च पक्षपर्यन्तं त्रिषु लोकेषु नारद । चैत्रे पौषे च भाद्रे च पुण्ये मङ्गलवासरे
भक्तीने, पंधरवडाभर, तिन्ही लोकांत, हे नारद, चैत्र, पौष आणि भाद्र महिन्यांत, पवित्र आणि शुभ दिवशी तिची पूजा केली जाते.
विष्णुना पूजिता सा च त्रिषु लोकेषु भक्तितः । वर्षान्ते पौषसङ्क्रान्त्यां माध्यामावाह्य मङ्गले
विष्णूने तिन्ही लोकांत भक्तीने तिची पूजा केली; वर्षाच्या शेवटी, पौष संक्रांतीला, मधल्या दिवशी शुभकाळात तिचे आवाहन केले.
मनुस्तां पूजयामास सा भूता भुवनत्रये । पूजिता सा महेन्द्रेण मङ्गलेनैव मङ्गला
मनुने तिची भक्तीपूर्वक पूजा केली आणि ती त्रैलोक्यात पूजनीय झाली. महेंद्राने, मंगलमूर्तीने, तिला आदराने वंदन केले.
केदारेणैव नीलेन सुबलेन नलेन च । ध्रुवेणोत्तानपादेन शक्रेण बलिना तथा
केदार, नील, सुबल, नल, ध्रुव, उत्तानपाद, शक्र आणि बळी यांनीही तिची भक्तीने पूजा केली.
कश्यपेन च दक्षेण कर्दमेन विवस्वता । प्रियव्रतेन चन्द्रेण कुबेरेणैव वायुना
कश्यप, दक्ष, कर्दम, विवस्वान, प्रियव्रत, चंद्र, कुबेर आणि वायू यांनीही तिला सन्मान दिला.
यमेन वह्निना चैव वरुणेनैव पूजिता । एवं सर्वत्र सर्वेषु पूजिता वन्दिता सदा । सर्वेश्वर्याधिदेवी सा सर्वसम्पत्स्वरूपिणी
यम, अग्नी आणि वरुण यांनीही तिची पूजा केली. अशा प्रकारे सर्वत्र आणि सर्वांनी तिला नेहमीच पूजले आणि वंदन केले. ती सर्वांची अधिष्ठात्री देवी आणि सर्व संपत्तीची मूर्ती आहे.