सर्वकुण्डप्रधानं च कुम्भीपाकं प्रकीर्तितम् । कालनिर्मितसूत्रेण निबद्धा यत्र पापिनः
सर्व कुंडांमध्ये कुंभिपाक हा प्रमुख मानला जातो; तेथे पापी लोक काळाने विणलेल्या दोऱ्याने बांधलेले असतात.
उत्थापिताश्च दूतैश्च क्षणमेव निमज्जिताः । निःश्वासबद्धाः सुचिरं तथा मोहं गताः पुनः
दूतांनी वर उचलून लगेच पुन्हा बुडवले, श्वासाने बांधले गेलेले, आणि पुन्हा पुन्हा मोहात पडणारे असे ते आहेत.
अतीव क्लेशसंयुक्ता देहभोगेन सुन्दरि । प्रतप्ततोययुक्तं च कालसूत्रं प्रकीर्तितम्
शरीराने अत्यंत दुःख भोगणारे, सुंदरि; काळाचा दोरा तापलेल्या पाण्याशी जोडलेला आहे असे सांगितले जाते.
अवटः कूपभेदश्च मत्स्योदः स उदाहृतः । प्रतप्ततोयपूर्णं च चतुर्विंशत्प्रमाणकम्
तेथे खड्डा, विहिरीसारखी जागा आणि मत्स्यपाणी असे म्हटले जाते; तापलेल्या पाण्याने भरलेले, चोवीस मापाचे आहे.
व्याप्तं महापातकिभिर्व्यादग्धाङ्गैश्च सन्ततम् । मद्दूतैस्ताडितैः शश्वदवटोदं प्रकीर्तितम्
महापाप्यांनी भरलेले, त्यांचे अंग नेहमी भाजलेले, माझ्या दूतांनी सतत मारलेले, असे मत्स्यपाणीचे खड्डे ओळखले जातात.
यत्रोदस्पर्शमात्रेण सर्वव्याधिश्च पापिनाम् । भवेदकस्मात्पततां यस्मिन्कुण्डे धनुःशते
जिथे पाण्याचा स्पर्श होताच सर्व रोग पाप्यांना जडतात; अचानक शंभर धनुष्य मापाच्या खड्ड्यात पडतात.
अरुन्तुदैर्भक्षितैस्तु प्राणिभिर्यच्च सङ्कुलम् । हाहेति शब्दं कुर्वद्भिस्तदेवारुन्तुदं विदुः
अरुंतुद नावाच्या प्राण्यांनी भरलेले, पडणाऱ्यांना खातात, 'हाहा' असा आवाज करत, म्हणून ते अरुंतुद म्हणून ओळखले जाते.
तप्तपांसुभिराकीर्णं ज्वलद्भिस्तुषदग्धकैः । तद्भक्षैः पापिभिर्युक्तं पांसुभोजैर्धनुःशतम्
तापलेल्या वाळूने भरलेले, जळत्या तुषाने भाजलेले, वाळू खाणाऱ्या पाप्यांनी भरलेले, शंभर धनुष्य मापाचे आहे.
पातमात्रेण पापी च पाशेन वेष्टितो भवेत् । क्रोशमात्रेण कुण्डं च तत्पाशवेष्टनं विदुः
फक्त पडताच पापी दोऱ्याने गुंडाळला जातो; एक कोस अंतरावर असलेला हा खड्डा त्या दोऱ्याने बांधलेला म्हणून ओळखला जातो.
पातमात्रेण पापी च शूलेन वेष्टितो भवेत् । धनुर्विंशत्प्रमाणं च शूलप्रोतं प्रकीर्तितम्
फक्त पडताच पापी शुलाने वेढला जातो; वीस धनुष्य मापाचा, शुलांनी भरलेला हा खड्डा म्हणून ओळखला जातो.
पततां पापिनां यत्र भवेदेव प्रकम्पनम् । अतीव हिमतोयाक्तं क्रोशार्धं च प्रकम्पनम्
जिथे पडणाऱ्या पाप्यांना थरथर होते; अत्यंत थंड पाण्याने भरलेले, अर्धा कोस एवढे मोठे, आणि तेथे थरथर होते असे सांगितले जाते.
ददत्येव हि मे दूता यत्रोल्काः पापिनां मुखे । धनुर्विंशत्प्रमाणं तदुल्काभिश्च सुसङ्कुलम्
माझे दूत नेहमी पाप्यांच्या तोंडात उल्का टाकतात; वीस धनुष्य मापाचा, उल्कांनी भरलेला हा खड्डा आहे.
लक्षपौरुषमानं च गम्भीरं च धनुःशतम् । नानाप्रकारकृमिभिः संयुक्तं च भयानकम्
शंभर पुरुषांच्या खोलीचे आणि शंभर धनुष्यांच्या रुंदीचे, विविध प्रकारच्या किड्यांनी भरलेले, अत्यंत भीतीदायक असे एक खड्डे आहे.
अत्यन्धकारव्याप्तं च कूपाकारं च वर्तुलम् । तद्भक्ष्यैः पापिभिर्युक्तं प्रणश्यद्भिः परस्परम्
तो खड्डा घनदाट अंधाराने व्यापलेला, विळ्यासारखा गोल आणि त्यात पापी जीव एकमेकांना खात खात नष्ट होत असतात.
तप्ततोयप्रदग्धैश्च ज्वलद्भिः कीटभक्षितैः । ध्वान्तेन चक्षुषा चान्धैरन्धकूपः प्रकीर्तितः
त्या ठिकाणी पापी लोक जळत्या किड्यांनी खाल्ले जातात, उकळत्या पाण्याने भाजले जातात आणि अंधारामुळे त्यांना काहीच दिसत नाही—त्याला अंधकूप म्हणतात.
नानाप्रकारशस्त्रौघैर्यत्र विद्धाश्च पापिनः । धनुर्विंशत्प्रमाणं च वेधनं तत्प्रकीर्तितम्
जिथे पापी विविध शस्त्रांनी छिद्रित होतात आणि ते छिद्र वीस धनुष्यांच्या रुंदीचे असते, असे ते वेधणारे ठिकाण आहे.
दण्डेन ताडिता यत्र मम दूतैश्च पापिनः । धनुःषोडशमानं च तत्कुण्डं दण्डताडनम्
जिथे माझे दूत पाप्यांना काठ्यांनी मारतात आणि सोळा धनुष्यांच्या मापाचे ते खड्डे 'दंडताडन' म्हणून ओळखले जाते.
निरुद्धाश्च महाजालैर्यथा मीनाश्च पापिनः । धनुर्विंशत्प्रमाणं च जालरन्ध्रं प्रकीर्तितम्
जिथे पापी मोठ्या जाळ्यांत मास्यासारखे अडकतात आणि त्या जाळ्याचा छिद्र वीस धनुष्यांच्या रुंदीचे असते.
पततां पापिनां कुण्डे देहश्चूर्णो भवेदिह । लोहबन्दीनिबद्धानां कोटिपौरुषमानकम्
ज्या खड्ड्यात पापी पडतात, तिथे त्यांचे शरीर चुरडून पूड केले जाते; आणि जे लोखंडाच्या साखळ्यांत बांधलेले असतात, त्यासाठी तो खड्डा दहा लाख पुरुषांच्या मापाचा असतो.
गम्भीरं ध्वान्तसंयुक्तं धनुर्विंशत्प्रमाणकम् । मूर्च्छितानां जडानां च देहचूर्णं प्रकीर्तितम्
खूप खोल, अंधाराने भरलेला आणि वीस धनुष्यांच्या मापाचा तो खड्डा, जिथे बेशुद्ध आणि जड लोकांची शरीरे चुरडली जातात.
दलिताः पापिनो यत्र मम दूतैश्च ताडिताः । धनुःषोडशमानं च तत्कुण्डं दलनं स्मृतम्
जिथे माझे दूत पाप्यांना ठेचतात आणि मारतात, सोळा धनुष्यांच्या मापाचा तो खड्डा 'दळण' म्हणून ओळखला जातो.
पतनेनैव पापी च शुष्ककण्ठोष्ठतालुकः । बालुकासु च तप्तासु धनुस्त्रिंशत्प्रमाणकम्
पापी पडल्यावर त्याचा घसा, ओठ आणि तालू कोरडे पडतात; तळपत्या वाळूने भरलेल्या आणि तीस धनुष्यांच्या मापाच्या खड्ड्यात तो पडतो.
शतपौरुषमानं च गम्भीरं ध्वान्तसंयुतम् । शोषणं कुण्डमेतद्धि पापिनां परदुःखदम्
शंभर पुरुषांच्या खोलीचा, अंधाराने भरलेला आणि तीस धनुष्यांच्या मापाचा तो खड्डा 'शोषण' म्हणून ओळखला जातो, जो पाप्यांना दुःख देतो.
नानाचर्मकषायोदपरिपूर्णं धनुःशतम् । दुर्गन्धियुक्ततद्भक्ष्यैः प्राणिभिः सङ्कुलं कषम्
शंभर धनुष्यांच्या मापाचा, विविध कातड्यांनी आणि तुरट रसांनी भरलेला, दुर्गंधीने भरलेला आणि पाप्यांना खाणाऱ्या प्राण्यांनी गच्च भरलेला तो खड्डा आहे.
शूर्पाकारमुखं कुण्डं धनुर्द्वादशमानकम् । तप्तलोहबालुकाभिः पूर्णं पातकिसंयुतम्
वाट्यासारख्या तोंडाचा, बारा धनुष्यांच्या मापाचा, तळपत्या लोखंडाच्या वाळूने भरलेला आणि पडलेल्या पाप्यांनी व्यापलेला तो खड्डा आहे.
दुर्गन्धियुक्तं तद्भक्ष्यैः पापिभिः सङ्कुलं सति । शूर्पाकारमुखं कुण्डं धनुर्द्वादशमात्रकम्
दुर्गंधीने भरलेला, पाप्यांना खाणाऱ्यांनी गच्च भरलेला, वाट्यासारख्या तोंडाचा आणि बारा धनुष्यांच्या मापाचा तो खड्डा आहे.
प्रतप्तबालुकापूर्णं महापातकिभिर्युतम् । अन्तरग्निशिखानां च ज्वालाव्याप्तमुखं सदा
तळपत्या वाळूने भरलेला, मोठ्या पाप्यांनी व्यापलेला आणि आतून नेहमी ज्वाळांनी भरलेला तो खड्डा आहे.
धनुर्विंशतिमात्रं च प्रमाणं यस्य सुन्दरि । ज्वालाभिर्दग्धगात्रैश्च पापिभिर्व्याप्तमेव च
सुंदरी, तो खड्डा वीस धनुष्यांच्या मापाचा आहे आणि ज्वाळांनी भाजलेल्या पाप्यांनी तो पूर्ण भरलेला आहे.
तन्महाक्लेशदं शश्वत्कुण्डं ज्वालामुखं स्मृतम् । पातमात्राद्यत्र पापी मूर्च्छितो वै नरो भवेत्
तो खड्डा नेहमीच मोठ्या यातना देणारा, 'ज्वाळामुख' म्हणून ओळखला जातो, जिथे पापी पडताच बेशुद्ध होतो.
तप्तेष्टकाभ्यन्तरितं वाप्यर्धं जिह्मकुण्डकम् । धूमान्धकारसंयुक्तं धूम्रान्धैः पापिभिर्युतम्
अर्ध्या तलावाएवढा, गरम विटांनी आच्छादलेला, वाकडा, धूर आणि अंधाराने भरलेला, धुरामुळे आंधळ्या झालेल्या पाप्यांनी व्यापलेला तो खड्डा आहे.